ZUTURIZM (GELECEKÇİLİK)
-j İtalyan sanatçı Filippo Marinetti'nin öncülüğünde başlamıştır.
Rus edebiyatındaki önemli temsilcisi Mayakovski'dir.
Özgürce seçilen kelimeler, kuralsız anlatım, otomatik yazı
fütüristlerin kullandıkları biçimsel Ögelerdir. Fütürizm, bu
nitelikleriyle Dadaizm ve sürrealizm akımlarını da etkilemiştir.
Sanayi çağının dinamizm, hız, değişim ve heyecanını sanata
Sanat ile hayat arasındaki kopukluğu ortadan kaldırmak iste-
mişler; şiirin duygu yerine makine, çark ve fabnka gürültüle-
rinİ anlatması gerektiğini savunmuşlardır.
Şiirden ölçü ve uyağı kaldırmışlar, serbest nazma yönelmiş-
ler, sade bir şiir dili kullanmışlardır.
TEMSİLCİLERİ
Dünya Edebiyatı
Marinetti (İtalyan) , Mayak0vşkİ (Rus)
Türk Edebiyatı
Nâzım Hikmet
DADAİZM (KURALSIZLIK)
Adım. kurucusu Triştan Tura'nın Larouşşe sözlüğünden rast.
gele bir sayla açarak bulduğu, "oyuncak tahta at" marnına
gelen 'Dada" sözcüğünden almıştır.
—j Uyak, redif, nazım biçimi gibi yapısal unsurlara karşı çıkılrnış;
anlamsızlık. serbest sözcük seçimi, serbest çağrışım ve
kuralsızlık savunulmuştur.
-j Bir edebiyat akım olmaktan çok, I. Dünya Savaş sonrasında-
ki bir kuşağın ümitsizliğinin, isyanının ifadesi olarak değerIen
dirilmiştir.
x: TEMSİLCİLERİ
Dünya Edebiyaü
Tristan Tzara (İtalyan), Louis Aragon, Paul Eluard (Fransız)
SÜRREALİZM (GERÇEKÜSTÜCÜLÜK)
Özelikle edebiyat ve resim alanında etkili Olan akım, 20. yüz-
yılda gerçekçiliğe tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Akımın ilkeleri, 1924 yılında Andre Breton tarafından yayımla-
nan bir bildiriyle duyurulmuştur.
Lj Duygu ve düşüncelerin herhangi bir estetik ve ahlaki kaygı-
ya, aklın denetimine bağlı kalınmadan ortaya konulması ge-
rektiği savunulmuştur.
Akıl ve iradeden bağımsız olarak ortaya çıkan ruhsal Olaylar,
rüyalar ve bilinçaltından gelen çağrışımlar bu akımın malze-
mesidir.
Ortaya çıkışında Sigmund Freud'un psikanaliz yönteminin
Önemli bir etkisi olan bu akımda ruhsal olaylar, hiçbir müda-
halede bulunulmadan aracısız ve engelsiz bir şekilde aktarıl-
mıştır.
Akıl ve mantığın değersiz görüldüğü bu akımın etkisiyle Oluştu-
rulan eserlerde hipnotizmadan yararlanılmış, otomatik yaz be-
nimsenmış, esere mantıksal müdahalelerde bulunulmamıştır.
Doğal söz dizimine karş çıkılmış, alışılmış dil yetersiz görül-
müş, gerçek dış olay ve mekânlara yer verilmiştir.
İç dünyanın akıcı bir biçimde verilmesini engellediği İçin yazım
ve noktalama kurallarına karşı çıkılmıştır.
TEMSİLCİLERİ
Dünya Edebiyatı
Andre Breton, Louis Aragon, Paul Eluard, (edebiyat);
Salvador Dali, Marc Chagall (resim)
Türk Edebiyatı
II. Yeni şairleri (Cemal Süreya, Turgut Uyar, Edip Cansever,
İlhan Berk, Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Ülkü Tamer)
EGZİSTANSİYALİZM (VAROLUŞÇULUK)
2.)
Varoluş problemini ele alan bu akım, egzistansiyalizm düşün-
cesimi kitlelere edebiyat yoluyla anlatmayı amaçlamıştır.
Felsefi roman, varoluşçuluk akımının en gözde edebî türüdür,
Varoluşçu eserlerde tip ya da karakter bulunmaz, çeşitli du-
rumlarla karşı karşıya kalmış İnşanlar vardır.
İnsanın, içinde bulunduğu bunalımlı, sıkıntılı, kararsız hâli anla-
tllr. Bu insan her an yeni bir seçim, yeni bir kararta yüz yüzedir.
Akımın kurucusu Jean Paul Sartre'ın Bulantı adlı romanı, bu
akımla Oluşturulmuş en Önemli eserlerdendir.
TEMSİLCİLERİ
Dünya Edebiyatı
Jean Paul Sartre, Albert Camus, Simone de Beauvoİr, Andre
Gide (Fransız), Nietzsche (Alman), Franz Kafka (Avusturya)
Türk Edebiyatı
Yusuf Atılgan, Vüs'at O. Bener, Bilge Karasu
