Zonguldak a
Marmara
Bölgesi
DağiÂn
' İlgazDağ9_
Ovası Çarşamba
• -İrabzan• Rizş
çorum
—Orta KaradğniziTdkat
Bölümü.
' Ğireşun Dağlad ege
ğ r. Bâybürt
Gümüşhane
Doğu Karadeniz
İç Anadohj Bölgesi
Harim 2 : BÖMesJ Bölümleri
KARADENİZ BÖLGESİ
— Bölge, adını kıyışı boyunca uzandığı Karadeniz'den alır.
Yüzölçümü 146,178 krn2 olan bölge, Türkiye topraklarının % 18Tni oluş-
— Sınırlan, doğuda Gürcistan sınırından başlayarak, batıda Adapazarı
Ovası'na kadar uzanır.
Bölgenin güney sınırlarını, Kuzey Anadolu Dağları'nın güney kesimlerinde-
kl dağların genellikle en yüksek kesimleri (dorukları) oluşturur. Ancak Orta
Karadeniz'de Yeşilırmak havzasını alacak şekilde genişler.
— Bölgenin doğuşunda Gürcistan ve Doğu Anadolu Bölgesi, güneyinde
Doğu Anadolu va İç Anadolu bölgeleri ve batışında Marmara Bölgesi yer
A. BÖLGENİN COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
a. Yerşekilleri
Dağları:
Karadeniz Bölgesi genel olarak dağlık ve engebeli bir yapıya sahiptir.
Batıdan doğuya doğru denize paralel uzanan dağ Sıralan ve dağlar
arasında çökme
sonucu Oluşan oluklar üzerinde oluşan ovalar, bölgedeki yerşekillerinin
genel özelliklerini oluşturur.
Doğu Karadeniz'de, kıyıdan itibaren yükselmeye başlayan dağlar, doğu
batl doğrultusunda iki klşak halinde uzanır.
Dağ kuşakları arasında, çökme sonucunda oluşan Çoruh ve Kelkit olukları
yer alır. Doğu KaradenÎdekİ dağların yükseltişi yer yer 4000 metreye yak-
taşır (Kaçkar Dağl 3932 m, Üçdoruk Tepesi 3709 m).
Orta Karadeniz'de akarsularla parçalanmış ve yüksekliği 1500 metreyi
bulan dağlar yer alır. Bu dağların üst kısımlarında düzlükler yer alır.
Batl Karadeniz'de, doğu-baü doğrultusunda üç Sıra halinde uzanan dağ
kuşakları yer alır. Bu dağların yüksekliği 2500 metreyi aşar.
Coğrafya 1-2 Anlatımb / Soru Bznkaş'
Doğu Anadolu Bölgesi
ÖRNEK SORU:
Karadeniz Bölgesi'nin aşağıdaki Özellik.
'erinden hangisi, bölgenin İklim koşul-
'arıyla açıklanamaz ?
A) Güneş enerjisinden yararlanma olana-
ğ'nm u olması
B) Orman a" sınmmn deniz semesinden
C) Tarımsal etkinliklerde inşan ve hayvan
gücüne duyulan ihtiyacın fazla olması
D) Çay, fındık, rmsır gibi tanm ürünlerinin
E) Kayaçlannda kimyasal çözünmenin et-
kW Olması
çöZûM:
Yer şekillerinin engebeli olduğu Kara.
deniz'de tanm makine kullanmnth elve-
rlşW alanlar azdır.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Karadeniz Bölgesi'nde aşağıdaki
şekillerinden hangisi bulunmaz?
A) Delta B) Buzul vadisi C) Falez
D) peribacası E) Dev Kazam
ÇÖZÜM:
Bölgesi'nde Wibacaşl bükm-
YANIT: D
BOLGELER
Ovalan:
Karadeniz Bölgesi, genel olarak dağlık bir yapı gösterdiğinden ovalar geniş
alan kaplanalar. Ovalar daha çok bölgenin alçak Olan Orta bölümünde
Doğu ve Batl Karadeniz'de dağlar, kıyının hemen gerisinde başladığın-
darı, denizin ksa mesafede derinleşmesi kıyı ovalarının dar olmasına
olmuştur.
Orta Karadeniz Bölümünde İse Kuzey Anadolu Dağları'nı yaran Kızılırmak
ve Yeşilırmak nehirlerinin taşmış Olduğu malzemeleri denize doldurmasıy-
la g" delta ovalan oluşmuştur.
Bafra Ovası'nı, Yeşilırmak Çarşamba Ovası'nı Oluş-
turmuştur. Bu ovalar, bölgerün en önemli tarım alanlarıdır.
Ç k—nlerinde bubrux. Bu ovaların çoğu Kuzey
Anadolu Fay kuşağı boyunca yer alır.
Karadeniz Bölgesi'nde Kuzey Anadolu Fayı Düzce, Bolu, Çerkeş, Ilgaz,
Tosya, Niksar ve Kelkit vadisinden Erzincan'a kadar uzanır. Bu ke-
simW, Türkiye'nin birinci derecede deprem bölgeleri arasında yer alır.
Karadeniz Bölgesi'nde bu fay hattının geçtiği yerlerde, birçok büyük
deprem oluşmuştur. 1942'de Erbaa-Tokat, 1943'te Lâdik•Samsun, 1944'te
Gerede ve 12 Kasım 1999'da Düzce deprernleri bunlara örnektir.
Karadeniz Bölgesi'nde dağların denize paralel uzanması nedeniyle
aşağıdaki sonuçlar onaya çıkmıştır:
— Kıta sahanlığı dardır.
— Boyuna kıyılar
Kıyıda koy ve körfez oluşumu azdır.
— Doğa azdır.
— KIYI İle İç kesimler arasında ulaşım güçlükle yapılır ve karayolu ulaşımı
geçitlerden sağlanır. Kop ve Kalkanlı (Zigana) geçitleri bunlardan
— Umanların hinterlandı dardır.
— Deniz etkisi iç kesimlere sokularnaz.
— Kyı İç keşimler belirgin İklim farklılığı Oluşur. KIYI kesim-
'erinde nemli ve ılıman iklim koşullan yaşanırken, iç kesimlerde karasal
iklim görülür.
— Dağların denize bakan yaınaçlarında -nem isteği fazla olan bitkiler
yetişirken, iç kesimlerde kurakçıl bitkiler yetişir.
b. İklimi
Bölgenin İklimi kıyıya paralel uzanan dağ sıralarının etkisi altındadır.
Kıyıya paralel uzarwn dağ sıralan, deniz etkisinin İç kesimlere sokulmasına
engel olarak kıyıda Olur.
KIYI kesmemde nem oranı oldukça yüksektir. Bu nedenle, kıyılarda yazlar
serin, kışlar ılık geçer ve yıllık sıcaklık farkı azdır.
ORNEK SORU:
Karadeniz Bölgesi'nde dağların kıyıya
paralel uzanması, aşağıdakilerden han-
gişjne yol açmamıştır?
A) Kıta sahanlığının dar Olmasına
B) KIYI kesimlerinin bol yağış almasına
C) Kıyılarında koy Ve körfezlerin az olmasına
D) İç kesimlerle ulaşımın güçlükle sağlan-
E) Zengin taşkömürü yataklarına sahip
ÇÖZÜM:
Karadeniz Bölgesi'nde zengin taşkömürü
yataklarının varlığı, bölgenin jeolojik geç-
mİşİyla İlgilidir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Karadeniz Böl-
geşi'nde ortalama yükseltinin fazla 01•
duğuna kanıt değildir?
A) Buzul göllerinin bulunması
B) Yaylacılık Olanaklarının bulunması
C) Akarsu ener" potansiyelinin fazla olması
D) Orman yangım çıkma olasılığının düşük
E) Yol yapım giderlerinin yüksek olması
ÇÖZÜM:
Her mevsim bol yağış alan Karadeniz Böl-
gesİ'nde orman yangım çıkma olasılığı dü-
YANIT: D
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
