18. YÜZYIL
NEDİM
Asıl adı Ahmet'tir. Müderrislik yapmışsa da
tasavvufla hiç ilgilenmemiştir.
—j Zevk ve eğlence şairidir. Üzüntü, acı ve ke-
dere şürlerinde yer vermemiştir.
...j Divan şiirinin yerli bir biçim kazanmasında
büyük katkısı olmuştur. Mahallîleşme akımının Önde gelen
temsilcilerindendir.
Lale Devri'nin zevk ve eğlencelerini şiirlerinde dile getirmiştir,
İstanbul âşığı olan şair, İstanbul'u bütün canlılığı ile betimle-
miş; özeüikle Sadâbâd, Kâğıthane, Haliç gibi gezinti ve eğ,
lence yerlerini konu edinmiştir.
Lj Hayat felsefesini, ünlü şarkısındaki 'Gülelim, oynayalım, kâm
alahm dünyadan" dizesiyle dile getirmiştir.
-j Divan edebiyatındaki soyut, platonik ve klişe aşk anlayışın-
dan uzaklaşmış; şiflerinde. sözünü ettiği güzelleri, klasik maz-
munlan zorlayıp gerçek özellikleriyle betimlemiştir.
—j Fuzûfi, Bâkî gibi bir gazel ustası olan sanatçı şuhâne gazel
tarzınm en önemli temsilcisidir, mesnevi yazmamıştır.
Şarkı nazım biçiminin Türk edebiyatındaki en başarılı örnek-
berini vermiştir.
-Nedimane söyleyiş" (Nedim tarzı) denilen şiir tarzıyla yeni bir
çığır açmıştır.
-j Halkzevkineyakınolansanatçı, heceyle yazdığı bir şiirini (tür-
kü) Divan 'una almıştır.
Rivayete göre, Patrona Halil'in 1730 yılındaki İsyanı şırasında
Öldürülme korkuşuyla damdan dama atlarken düşerek haya.
tını kaybetmiştir.
ŞEYH GALİP
Lj Divan edebiyatının son büyük temsilcisi ka-
bul edilir. Genç yaşta Divan tertip etmiş, ba-
şanlı bir şairdir.
Mevlevi Olan sanatçı, Mev-
levihanede çile doldurarak şeyh olmuş, Ga-
lata Mevlevhanesinde postnişinlik yapmıştır.
En büyük ilham kaynağı Mevlânâ ve hocası Esrar Dede'dir.
Şiirlerinde ilahi aşk ve tasavvuf Önemli bir yer tutar.
SebkjhİndÎ akımının divan edebiyatındaki en güçlü temsilcisidir,
Şeyh Galip, Türk edebiyatının en büyük mesnevilerinden ka-
bul edilen Hüsn ü Aşk'ı, Nâbînin Hayrabat adlı mesnevisinin
övülerek "bu mesnevi üstüne başka mesnevi yazılamayaca-
ğ'" iddiasını çürütmek İçin yazdığını eserin sebebitelif (yazıl-
ma gerekçesi) bölümünde belirtmiştir.
ESERLERİ
Divan
Hüsn ü Aşk: Sevgioğulları kabilesinden aynı okula giden bir
kız (Hüsn) İle bir erkek (Aşk) çocuğun zaman İçinde birbirle-
rini tanımaları ve sevmelerini anlatan tasavvufi bir mesnevidir.
Hikâyede, kavuşmalarının erkek kahramanın Kalp ülkesine ya-
pacağı zorlu yolculuğa ve tâbi tutulacağı sınavlara bağlı Oldu-
ğu anlatılır. Bütün bu zorluklardan onu kurtaracak Olan Sühan
adlı bir ihtiyardır (Özeti için bk. s, 79).
NOT
Divan edebiyatında bu sanatçıların dışında
17. yüzyılda;
Hamse.i Nergis/ (Beş mensur eserden oluşan eser, Türk
edebiyatındaki tek mensur hamse örneğidin) adlı eseri ile
Nergisi,
18. yüzyılda;
Lutfiwe (mesnevi) ve Tuhfe-i Vehbî (manzum sözlük) ad-
II eserleri İle Sünbülzade Vehbi,
Zenanname (Kadınlar Kitabı) İsimli eseri İle Enderunlu Fâzıl,
Paris'le elçilik görevi İle bulunduğu şırada edindiği izlenim-
leri aktardığı Paris Sefâretnâmesi (Sefaretname-i Fransa) ile
Yirmişekiz Mehmet Çelebi,
19. yüzyılda;
Mahallîleşme akımının ve şarkı türünün Önemli temsilcisi
Enderunlu Vasıf,
Keşan'a sürgün edilişini anlattığı Mihnet-Keşan ve tasav-
vufi, sembolik bir mesnevi olan Gülşen•i Aşk adlı eserleri
ile Keçecizade izzet Molla gibi işimler de anılmaya değer
eserler vermiştir.
