Yumuşama Dönemi'nde Dünyada ve Türkiye'de Yaşanan Sosyokültürel Gelişmeler
ABD'de Irkçılık Karşıtı Hareketler
1954-1968 yılları arasında ABD'de siyahi halka yö-
nelik ırkçılığı engellemek, beyazlar gibi eşit hak-
'ara sahip olmak amacıyla Martin Luther King,
Malcolm X gibi önderler yanlarına bazı siyaset-
çileri de alarak
başlatmışlardır.
Afro-Amerikan Hareketi 1955 yılında Rosa Parks ad:
II siyahi bir vatandaşın Alamaba'da otobüsle seyahat
ederken verini bir beyaza vermemesiyle başlamıştır.
Yine 1960 ta Baptİ5t mezhebinin siyahi papazı Mar-
tin Luther Kindin lokantalarda beyazlara ayrılmış
bölümlerde oturma eylemi başlatması ve eyaletler
, arası otobüslerde beyazların koltuklarına oturma-
sı ile protestolar artarak devam etmiştir. Ancak ha-
reketin liderlerinden Malcolm X ve Martin Luther
Kindin suikastler sonucu öldürülmesiyle ABD'nin
125 kentinde şiddet olayları başlamıştır.
Malcolm X (1925-1965)
Gerçek adı "El Hac Malik El Şahbaz" olan Malcolm
X özellikle ABD ile dünyanın çeşitli yerlerinde İs-
lam”, adaleti ve İslam'ın ırkçılığı reddeden yönünü
vurgulayan konuşmalar yapmıştır. Afro-Amerikan si-
vil hareketinin öncülerinden biri olmuştur.
Dün a'da Yaşanan Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler
Füze sistemlerinin geliştirilmesiyle birlikte iki süper
güç uzay yarışına girişmiş ve SSCB'nin 1957'de ilk
uzay aracı olan Sputnik'i uzaya fırlatmasından bir
yıl sonra ABD, Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesini
(NASA) kurmuş, ilk uydusunu uzaya göndermiştir,
1961'de Rus kozmonot Yuri Gagarin, Vostok-l
uzay aracı ile ilk kez uzaya giden inşan olmuştur.
1962'de ABD aynı şekilde karşılık vermiş, 196Yda
ise Amerikalı astronot Neil Amstrong'un Ay'a in-
ABD ile SSCB arasında başlayan bu uzay yarışına, dâJ
ha sonra sınırlı olarak İngiltere, Fransa, Japonya ve
Çin Halk Cumhuriyeti de katılmış ve devletler büt-
çelerinin önemli bir kısmını uzay çalışmalarına ayır-
mıştır. Uzay araştırmaları sırasında yapılan buluşl
günlük hayata da yansımış telefon, haberleşme
gibi algnlarda gelişmeler
Savaş yıllarında yapılan ilk bilgisayar geliştirilerek,
1970'te kişisel bilgisayar üretilmiştir. 197Xde
üretilen APPLE'ın fabrikalarda kullanılmasıyla bil-
gisayar, sanayi alanına da girmiştir.
1969 yılında İlk olarak ABD'de bilim İnsanları a
sındaki iletişimi sağlamak maksadı ile deneme n
tetiğinde olan
ABD'deki bütün üni•
versitelerin araştırma kuruluşlarının bilgisayarlv
rını bünyesinde toplayarak büyümüştür.
1973'te DNA'nın kimyasal yapısı çözülerek, orga-
nik olayları kimyasal görünümlerine indirgeme
yolundaki gelişmeler kaydedilmiştir.
Bu Dönemde Gerçekleşen Bazı İcat ve Gelişmeler
İlk insanlı uzay uçuşu (Yuri Gagarin)
İlk haberleşme uydusu (Telstarl)
İlk endüstriyel robot
Yer eksenli haberleşme uydusu
1963
İlk uzay yürüyüşü (Alexy Leonev)
Hawker Harrier (Dik havalanabilen İlk uçak)
1965
İlk kalp nakli (Chİrştİan Bernard tarafindan)
1969
1972
1973
1974
1975
1976
1978
Ay etrafında İlk pilotlu uçuş
İnsanoğlunun aya inmesi (Neil Armstrong-Edwin Aldrin)
Video kaset, ilk video disk
Mini bilgisayar
Hafıza kartı
Hepatit B aşısı
Crayl İşlemci (250 milyon/şn)
Nötron bombası
Nükleer manyetik rezonans (İlk tıbbi görüntüleme [MR])
Compact disk (CD), PC ev bilgisayarı
Kültürel Hayat
Müzik alanında 195Ülerde Ortaya çıkan "Rock And
Roll" tarzı bu dönemde de etkisini sürdürmüştür.
Heavy metal müzik türü ve bu türün temsilcisi olan
Rolling Stones grubu döneme damgasını vurmuştur.
1951 yılından itibaren yapılan Akdeniz Oyunlarının
tamamına katılan Türkiye, 1974'te düzenlenen altın-
CI Akdeniz Oyunları'na İzmir'de ev sahipliği yapmıştır.
200
1960-1980 yılları arasında yapılan olimpiyatlarda
ABD, SSCB, Japonya ve Doğu Almanya madalya
sıralamasında önde gelen ülkeler olurken Türkiye
istediği başarıyı elde edememiştir. Türkiye 1964
olimpiyatlarında altı, 1968'de iki, 1972'de ise bir
TOKYO
madalya kazanabilmiştir.
Türkiye'de Yaşanan Sosyokültürel Gelişmeler
1960-1980 arası köyden kente göçler devam et-
miş, bunun sonucunda gecekondulaşma (çarpık
kentleşme) altyapı ve üstyapı sorunları ortaya çık-
mıştır. Bu sorunlarla birlikte "Arabesk" adı verilen
yeni bir anlayış ortaya çıkmıştır.
1960'Iard
edebî akım ortaya çıkmıştır. (Nazım Hikmet ve
Ahmet Arif temsilcileri arasındadır.)
Necip Fazıl Kısakürek tüm şiirlerini "Çile" adlı ki-
tabında toplamıştır.
Ülkenin sorunları ise Adalet Ağaoğlu ve Vedat
Türkali'nin romanlarında yer almıştır,
Gezi, hatıra türünde Yusuf Ziya Ortaç, deneme tü-
ründe Nurullah Ataç, Mahmut Kaplan ve Cemil
Meriç öne çıkmıştır.
Dormen Tiyatrosu, Birleşik Sanatçılar Topluluğu
ve Devekuşu Kabare Tiyatrosu günlük konuları
eleştirel bir biçimde eğlenceli olarak ele almıştır,
Sinemada Zeki Alasya, Metin Akpınar, Adile Na-
şit, Şener Şen, Kemal Sunal, Münir Özkul, Tarık
Akan, Kartal Tibet, Ediz Hun, Filiz Akın, Türkan
Şoray ve Fatma Girik ön plana çıkan erkek ve ka-
din oyuncular olmuştur.
Metin Erksan'ın yönetmenliğindeki "Susuz Yaz"
filmi, Berlin Film Festivali'nde "Altın Ayı" ödülü-
nü kazanmıştır.
1964'te Antalya Film Festivali düzenlenmeye
başlanmıştır.
1965'te Altın Mikrofon Yarışması düzenlenme-
ye başlanmış, Türk müziğine yeni sesler kazan-
dırmak için yapılan bu yarışmanın ilkini "Gençliğe
Veda" şarkısıyla Yıldırım Gürses kazanmıştır. Yine
bu yarışma ile Cem Karaca ve Erkin Koray isimle-
ri de Türk müziğine kazandırılmıştır. Barış Manço
ANTALYA
önderliğinde Anadolu-Rock adı altında yeni bir
müzik türü Moğollar Grubu ile ortaya çıkmıştır.
instagram.com/copysinav
