7.
8.
9.
10.
1207 yılında Belh şehrinde doğmuştur, Sanatçının Divan-l
Kebir, Mesnevi, Mektubat, Fihi Ma Fih gibi birçok eseri
vardır. Kullandığı dil Farsçadır. Hayatını "Hamdım, piştim,
yandım," sözüyle Özetler, Halk şairi değildir ama tasawufi
halk şiirini besleyen bir kaynaktır.
Bu parçada eserleri ve sanat anlayışı belirtilen tasav—
vuf sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yunuş Emre
B) Ahmed Fakih
C) Şeyyad Hamza
D) Sultan Veled
E) Mevlana
1241-1321 yılları arasında yaşadığı kabul edilmektedir.
Risaletü'n-Nushİyye adlı aruzla yazılmış bir nasihatna-
mesl vardır, bu eser, mesnevi biçimiyle yazılmıştır. Divan
adlı çok önemli bir eseri vardır. İntisap ettiği Tapduk
Emre'nin dergâhında kırk yıl odun taşıdığı bilinmektedir.
Birçok yerde mezarı ve makamı bulunan sanatçıya Ana-
dolu halkı sahip çıkmış ve onu çok sevmiştir,
Bu parçada tanıtılan Tasavvufi halk edebiyatl temsil—
cisi aşağıdakilerden hangisidir?
II.
Bazı nebat oldum toprakta sürdüm
Bilmem kaç atanın sulbünde durdum
Kaç defa Cennet-i alaya girdim
Cehenneme kaç sürüldüm kim bilir
Garip kulun yaratmışsın
Derde mihnete katmışsın
Anı (onu) âleme atmışsın
Sen çıkmışsın uca Tanrı
I. si Gufrani'den, II. si Kaygusuz Abdal'dan alınan yu-
karıdaki şiirlerin türleri aşağıdakilerden hangisinde
doğru sırayla verilmiştir?
I, Bölüm
A) Netes
B) ilahi
C) Devriye
D) Deme (deyiş)
E) Nutuk
KARIŞTIRMA
II. Bölüm
Nutuk
Şathiye
Şathiye
Devriye
Netes
A) Şeyyad Hamza
C) Yunus Emre
B) Mevlana
D) Hacı Bektaş-i Veli
E) Ahmet Fakih
Dini-taşavvufi edebiyatımızın en Önemli öncülerinden biri
Mevlana'dır. Eserlerinde Farsçayı kullanan Mevlana "Ne
olursan ol yine gel." felsefesi gereği herkese kucak aç-
mıştır. Mevlana'nın oğlu Sultan Veled de aynı dönemde
etkili olmuştur. Yine o dönemde yaşamış olan Hacı Bek-
taş Veli de halkın çok etkilendiği bir sanatçıdır. Anadolu
halkının bağrına bastığı bir diğer İsimse şüphesiz ki
Yunuş Emre'dir. O da diğer üç işim gibi tasavvufa önemli
hizmetlerde bulunmuştur.
Aşağıdaki eserlerden hangisinin sanatçısına parçada
yer verilmemiştir?
A) Divan-' Kebir
C) Divan
B) Makalat
D) İbtidaname
E) Çarhname
Tasavvufi halk edebiyatında Allah'ın varlığının tekliği ve
birliği kavramı ile tasavvufun kurucuları ise kav-
ramı ile karşılanmaktadır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden
hangileri sırasıyla gelmelidir?
Kaygusuz Abdal, Alevi — Bektaşi şiirinin; Hacı Bektaş Veli,
Alevi — Bektaşi öğretilerinin kaynağı ve tarikatın kurucu-
sudur.
ÖĞREN
Tasavvufta Önemli Terimler:
Abdal : Gezgin derviş.
Ayan-l sabite : Varlıkların görünür hâle gelmeden
önce Allah'ın ilminde bilgi olarak bulunması ve gizli
hakikatleri.
Çile : Nefsi terbiye etmek Çin çekilen sıkıntı.
Derviş : Bir tarikata bağlanmış kişi, mürit.
Fenafillah : Allah'ta yok olma, ölmeden ölme.
Vücud—l Mutlak : Tek varlık, Allah.
Bekabillah : Allah'ta yaşama.
• İnşan-l kâmil : Allah'a ulaşan, Olgun kişi.
Kadeh, cam : Allah aşkıyla dolu kalp.
Mürşit : Şeyh, doğru yolu gösteren önder.
Pir : Tarikat kürUCUşU, önder.
• Tecelli : Görünme, Allah'ın yaratılmış her şeyde yansı-
maşı.
Post : Şeyhlik makamı,
• Tekke : Tarikat mensuplarının barındıkları yer,
dergâh.
• Vahdet-i vücut : Varlığın birliği, varlıkların tümünün
Allah'tan bir parça olduğu ve ona tekrar kavuşup
birliğe varacağı görüşü.
• Şarap : ilahi aşk.
Saki : Mürşit, yol gösteren.
o
A)
B)
C)
D)
E)
pir - hüsn-ü mutlak
şeyh - vahdetivücut
mürşit - vahdet
vücud-u mutlak - mürşid
pir - vahdetivücut
145
