1951 yılında Amerikalı Melvin Calvin ve arkadaşları fotosentezin Işıktan bağım-
sız tepkimelerini (Calvin döngüsü) detaylı bir şekilde açıklamışlar ve bu çalış-
malan ile 1961 yılında Nobel ödülü almışlardır.
Günümüzde de oldukça karmaşık basamaklar içeren bu tepkimeler araştılma-
ya devam edilmektedir.
B. FOTOSENTEZDE ÇEŞİTLİLİK VE FOTOSENTEZİN GE-
NEL ÖZELLİKLERİ
1. Fotosentezde Çeşitlilik
Fotosentez tepkimeleri kullanılan hidrojen (elektron) kaynağına göre üç farklı
biçimde gerçekleşebilir.
Bitkiler, siyanobakteriler ve öglena fotosentez sırasında hidrojen kaynağı olarak
H20 kullanır ve yan ürün olarak oksijen üretirler.
Işık enerjisi
6C02 + 6H20
+ 602
Klorofil
Mor sülfür bakterileri fotosentez sırasında hidrojen kaynağı olarak H2S kullanır
ve yan ürün olarak kükürt üretirler.
Işık enerjisi
Klorofil
Hidrojen bakterileri fotosentez sırasında hidrojen kaynağı olarak H2 kullanır ve
yan ürün olarak oksijen ya da kükürt üretmezler.
Işık enerjisi
6C02 + 12H2
Klorofil
Yukarıdaki denklemlerde de görüldüğü gibi fotosentez tepkimelerinde;
• karbon kaynağı olarak karbon dioksit kullanımı,
• ışık enerjisinin klorofil pigmenti tarafından soğurulması,
• inorganik maddelerin organik maddelere dönüşmesi
olayları ortak olarak gerçekleşir.
Fotosentez tepkimelerinde su kullanımı ile oksijen üretimi ortak değildir.
2. Fotosentezin Genel Özellikleri
• Prokaryot hücrelerde sitoplazmada bulunan klorofil pigmenti sayesinde
gerçekleşir.
• Ökaryot hücrelerde fotosentez kloroplast organelinde gerçekleşir.
• ETS kullanılır. ATP üretimi kemiozmotik hipoteze göre fotofosforilasyon ile
gerçekleşir.
Fotofosforilasyon ile üretilen ATP sadece kloroplast organelinde kullanılır.
Bitkinin diğer metabolik olayları için gerekli olan ATR sitoplazma ya da mitokondri-
de üretilir.
4.
5.
a-
6.
/5 Ünite
/ FOTOSENTEZ
Örnek Sorular
Bitki fotosentezi ile ilgili,
I. Kloroplast organelinde gerçekleşir.
II. Oksijen oluşturulur.
III. Organik maddeler inorganik maddeye
dönüşür.
yargılarından hangileri doğru değildir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III C) ı ve II
D) ive III
E) II ve III
Bitki ve bakterilerde gerçekleşen fotosen-
tez olayı,
I. kullanılan hidrojen kaynağı,
II. açığa çıkan ürün çeşidi,
kullanılan karbon kaynağı,
IV. kullanılan enerji çeşidi
özelliklerinden hangileri bakımından farklı-
lık gösterebilir?
B) III ve IV C) ı, II ve III
D) ı, III ve ıv
E) ı, II, III ve ıv
Cam
fanus
Yukarıdaki deney düzeneğinde gerçekleşe-
bilecek Olan,
II.
III.
cam fanus içindeki oksijen miktarının
azalması,
bitkinin organik kütlesinin artması,
cam fanus içindeki nem miktarının art-
ması
değişimlerinden hangileri fanusun aydınlık
ortamda olduğunu kanıtlar?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
D) I ve III
A
2
B
E) II ve III
3
287
