YERŞEKİLLERİ
B. Türkiye'nin Ovaları
Akarsular tarafından derince parçalanmış, çevresine göre yüksek olan, hafif
engebeli düzlüklerdir.
Platolar, dağlar arasındaki havzalarda, sıradağların üst kesirnlerinde, yatay
tabakalı tortul araziler ve bazalt lavları üzerinde bulunur.
İç Anadolu Bölgesi, Türkiye'de platoların en geniş yer kapladığı bölgeth.
Bu bölgede Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Bozok (Kızılırmak), doğuda
Uzunyayla ve İç Batl Anadolu'yla arasında Yazılıkaya platoları bulunur.
Resim•l: Ardahan Platosu'ndan bir görünüm
En yüksek platolar Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunur. Bu bölgedeki pla-
tolar bazalt lavları üzerinde oluşmuş ve oldukça düzdür. Erzurum - Kars,
Ardahan platolarının yükseltileri 1500 - 2000 metre civarındadır (Resirn.l).
Allahuekber ve Yalnızçam dağlarında yüksekliği 2000 - 2500 metreyi bu-
lan platolar bulunur.
Akdeniz Bölgesi'nde Teke ve Taşeli platoları akarsularla derince yarılmıştır.
Güneydoğu Anadolu'da Gaziantep ve Şanlıurfa platoları geniş yer tutar.
Karadeniz Bölgesinde Canik Dağlan üzerinde platolar bulunur. Fatsa •
Şebinkarahisar arasında perşembe Yaylası bir platodur.
Marmara Bölgesi'nde Çatalca ve Kocaeli yarımadaları birer platodur.
C. Türkiye'nin Ovalan
Çevresine göre alçakta kalmış ve akarsularla getirilen alümnlann birik-
meleriyle Oluşan düzlüklere ova denir.
Ovalar Oluşumuna göre üçe ayrılır:
1. Delta ovalan: Akarsuların karalardan aşındırdığı malzemeyi denize
doldurmasıyla oluşan ovalardır.
2. Tektonik ovalar: Fay hatları boyunca yerkabuğunun çökmesi İle oluşan
çanakların alüvyonlarla dolmasıyla oluşan ovalardır.
3, Karstik ovalar (Polye): Bu ovaların oluşumunda hem faylanmayla
çökme hem de çözünme etkilidir. Tektonik olarak çöken sahalar kireçtaş-
lamın çözünmesiyle genişler. Bu ovaların tabam çoğunlukla kırmızı renkli
topraklarla kaplıdır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlafrmh I Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Oluşumlarında karstik süreçlerin etkili
Olduğu ovalar aşağıdaki bölümlerden
hangisinde daha çok yer tutar?
A) Antalya Bölümü
B) Orta Karadent Bölümü
C) Bölümü
D) Konya Bölümü
E) Yukan Murat-Van Bölümü
ÇÖZÜM:
Antalya Bölümü'nde kalkerli arazilerin
geniş turnası nedeniyle bu bölümde
karstik Ovalar daha çok yer
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Türkiyedeki akarsu ağızlarında Çukurova,
Bafra ve Çarşamba gibi Oluşmuştur.
Bu durum bu akarsularla İlgili,
l. Yatağı boyunca. tortul kayaçların
II. taşma gücünün fazla olduğu.
Ml. ağa kesimlerinde gelgit genliğinin
IV. şu tophrna havzasında erooonun şid-
detü olduğu
durumlarından hangilerinin göstergesi
A) yaımzl B)yaımzıv Cilveli
E)lllveıv
çözüM:
III. ve M durumkr delta ov"nmn oluş-
tuğunun kanıtıdır.
YANIT: A
TÜRKİYE'NİN YERŞEKjLLERj
Oluşum Yerlerine Göre Ovalar:
1. KIYI Ovaları
Bullar genellikle akarsuların denizi doldurmalarıyla oluşan delta ovalarıdır.
Bununla birlikte kıyılarda çöküntü alanlarının alüvyonlarla dolmasıyla
oluşanları da vardır.
Karadeniz Bölgesrnde; Çarşamba ve Bafra ovalan,
— Marmara Bölgesi'nde Sakarya ve Meriç ovalan,
— Ege Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes,
Akdeniz Bölgesihde, Çukurova. Arnik, Silifke, Alanya, Antalya, Dalaınan
ve Eşen Oydan.
2. İç Bölgelerdeki Ovalar
İç bölgderdekl ovalar çoğunlukla yerkabuğunun fay hatları boyunca çöken
plaklarının alüvyonlarla dolması sonucunda oluşmuşlardır. Bununla birlik-
te, bölgelerde karstik ovalar da vardır.
Doğu Anadolu Bölgesi
Erzincan, Göle, Ardahan, Erzurum, Pasinler, Horasan ve Iğdır ovaları
Kuzeydoğu Anadolüdaki çöküntü havzaları içinde yer alır. Malatya, Elazığ,
Bingöl, Muş ovalan Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alır. Ayrıca Afşin
ve Elbistan ovalan da bölgenin batışındaki tektonik ovalardır.
Karadeniz Bölgesi
Erbaa - Nksar ovaları Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde oluşmuştur.
Marmara Bölgesi
Adapazarı, Ergene, Balıkesir, Bursa, Karacabey, İnegöl ve Mustafa
Kemalpaşa ovaları bölgenin önernli tanm alanlarıdır.
Ege Bölgesi
Dağlar arasında yer alan graben olukları içerisinde oluşan Bakırçay,
Gediz, Büyük ve Küçük Menderes ovalan; daha iç kesimlerde Simav,
Sandıklı ve Afyon ovaları yer alır.
İç Anadolu Bölgesi
Konya, Akşehir ve Eber Ovalan, Kayseri, Develi, Aksaray, Akıncı, Çubuk
ve Eskişehir ovalan bölge ekonomisi çok önemli yeri olan tarım alan-
Güneydoğu Anadolu
Geniş alan kaplayan Altınbaş* Ceylanpınar, Birecik ovaları. Bu ovalar
GAPm devreye @rmesiyle birhkte Türkiye'nin sulanabilen en büyük tanm
alanları durumuna gelecektir.
ÖRNEK SORU:
Tektonik depremler yer kabuğundak/ kınk
hatları boyunca oluşan yer hareketleri
sonucunda meydana gelir.
Türkiye'nin jeolojik yapış/ göz önüne
alındığında, aşağıdaki ovalarm hangi-
sinde şiddetli tektonik deprem Olma
olasılığı en azdır?
A) Akhisar Ovası
C) ovası
B) Bursa Ovası
D) Konya Ovası
E) Erzincan Ovası
ÇÖZÜM:
Konya, fay hatları üzerinde yer almamak-
tadır. Türkiye'de deprem riskinin en az
Olduğu yörelerden biridir. Bu nedenle
Konya Ovası'nda şiddetli tektonik deprem
olma olaylığı en azdır.
ÖRNEK SORU:
YANIT: D
Türkiye'deki tektonik ovaların bazıları
Kuzey Anadolu fay hattı üzerindeki çukur
alanlarda bulunur.
Aşağıdakilerden hangisi, bu ovalardan
birl değildir?
A) Erzincan
C) Merzifon
B) Düzce
D) Adapazarı
ÇÖZÜM:
Muş Ovası Doğu Anadolu fay hattı üze-
rinde bulunan tektonik bir ovadır.
YANIT: E
Coğrafra I -2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
