NUFÜ5 YERLEŞME
b. Yerşekilleri
Yerşekİllerİnİn engebeli olduğu alanlarda başta tarım alanlarının dar olması
olmak üzere, ekonomik etkinlikler ve ulaşımın güçlükle yapılması nedeniyle
nüfus yoğunluğu azdır.
Buna karşın yerşekİIlerİnin sade veya az engebeli olduğu kesimlerde nüfus
daha çok toplanmıştır. Özellikle kıyı ve iç kesimlerdeki ovalarda nüfus
yoğunluğu daha fazladır.
c. Ekonomik nedenler
Üretimin olduğu yerlerde iş olanakları daha fazladır. Sanayi, ticaret, turizm
İle ulaşımın geliştiği ve yeraltl kaynaklan bakımından zengin Olan bölge-
lerde İş olanaklarının fazla olması, nüfusun toplanmasına neden Olur.
Nüfusun dağılışında İdari, askeri ve kültürel nedenler de etkili olmaktadır.
Ankara başkent olduktan sonra göçlerle nüfusu hızla anmış Türkiye'nin en
kalabalık ikinci kenti olmuştur. Bazı kentlerde askeri tesislerin veya üniver-
sitelerin kurulması, nüfusun bu kesimlerde toplanmasına neden olmuştur.
Yeryüzünde Nüfus Yoğunluğu
Nüluşun Yoğun Olduğu Bölgeler:
- Güney ve Güneydoğu Asya (Hindistan, Hindiçini Yarımadası, Çin, Japonya,
Endonezya ve Malezya adaları),
Batı Avrupa,
— ABD'nin doğuşu,
Afrika'da Nil Vadisi (Harita-1).
Güney ve Güneydoğu Asya'da iklim koşullarının elverişli olması ve verim.
II toprakların geniş yer tutması nüfusun fazla toplanmasının başlıca neden-
'eridir. Bu keşimler, Dünya nüfusunun yarısını barındırmaktadır.
Batı Avrupa ve ABD'nin doğusu sanayi, ticaret, ulaşım ve çeşitli hizmet
sektörleri gibi ekonomik etkinliklerin gelişmesi gibi etmenler nüfusun fala
toplanmasının başlıca nedenleridir. Aynca bu kesimlerde iklim, yerşekiHeri
ve tarım olanaklarının gelişmesi de etkili olmuştur.
Afrika'da Nil'in geçtiği yerlerde verimli toprakların bulunması ve Su kay-
naklannın bol olması nüfusun kalabalık olmasının en Önemli nedenidir.
Nüfusun Seyrek Olduğu Bölgeler
Ekvator çevresinde Amazon ve Kongo havzaları,
— Dönenceler çevresindeki şubtropikal çöller,
Asya'nın İç kesimleri,
— Asya'nın kuzey kesğrnleri (Sibirya),
— Kanada'nın kuzeyi ve Alaska,
— Tibet Platosu,
— Avustralya.
Coğrafra 1-2 Konu Anlatımlı İ Soru Bankası
ORNEK SORU:
Dünya üzerinde;
— yağış mikamım az ve yağış rejiminin
— çok engebe" çok yûkek,
— boyunca nem oram çok yüksek,
— buzulknn geniş akn kapüdlğl
kesimler nüfusun çok seyrek Olduğu böl-
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda ta.
mmlanan bölgelerden herhangi birine
Örnek gösterilemez?
A) Himalay"r
C) Gam Havzası
B) Grönland
D) ona Afrika
Harita- 1 : Yeryüzünde nüfus yoğunluğu
E) Orta Asya
ÇÖZÜM'.
Hindistan'da yer alan Gani havzay geniş
verimW tanm alanlarınm bulunması no-
deniyle Dünya'nm en yoğun nüfuslu
Ekvator çevresindeki Amazon ve Kongo havzalarında yıl boyunca yük.
şek sıcaklık ve yağış koşunan görülür. Bu durum yaşam koşulları ve
ekonornk etkinlikleri güçleştiren sık bitki örtüsü ve bataklıkların yaygın
Musını sağlar. Bu kesimlerde toprakların da verimsiz olması nedeniyle
nüfus seyrektir.
Dönenceler çevresindeki subtroplkal çöllerde ve Asya'nın İç kesimlerl
ile Avustralya'da nem oranın düşük olması, yağış miktarının az olması ve
toprakların verirnsiz olması gibi nedenlerle nüfus seyrektir.
Asya'nın ve Kanada'nın kuzeyl He Alaska'da yıllık sıcaklık ortalamasının
düşük olması nüfusun seyrek dmasınm nedenidir.
Tibet Platosu'nda. yükseltiden dolayı sıcaklık ortalamalarının düşük
ohnası ve yerşekillerinin dağlık olması gibi nedenlerle nüfus seyrektir.
Türkiye'de Nüfusun Dağılışl
Türkiye'de nüfusun dağılışını daha çok iklim ve yerşekiüeri belirler.
KIYI kesirnleri, iklimin elverişli olrnasından dolayı gerek tarımsal, gerekse
diğer ekonomik etkinlikler için uygun koşullar oluşturduğundan, nüfus yo-
ğuNuğu fazladır.
Yerşekillethin engebeli olduğu, kışlan çok soğuk geçen yüksek alanlarda
ve kuraklığın yaygın olduğu kesirnlerde nüfus az toplanmıştır.
Türkiye'de Yoğun Nüfuslu Alanlar
— Bölgesi'nde Çatalca-KocaeIi Bölümü,
Ege Bölümü,
— Çukurova ve Akdeniz kıyı keşimi
— Orta ve Doğu Karadeniz bölümlerinin kıyı kesimleri,
— İÇ keşünlerde verimli alüvyal ovalar.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki haritada Türkiye'de nüfus yo-
ğunluğu fazla olan bazı yöreler numaralar-
la gösterilmiştir.
,ljj
lanndan biridir.
ÖRNEK SORU:
8
YANIT: C
Aşağıdakilerden hangisi yerleşilebilen
alanları sınırlandıran etkenlerden biri
74.
değildir?
A) Yağmur ormankn
q Çöller
B) Buzullar
D) ovakn
E) Bataklıklar
ÇÖZÜM:
Delta ovakn yerleşilebilen alanlardandır.
YANIT: D
Bu yörelerden hangilerinin nüfus
ğunluğunun fazla Olmasında endüstri
kuruluşlarınm yoğun Oluşu ve verimli
tanm alanlarının varlığı birlikte etkili
olmuştur?
A) B) yaımzll q ıvelll
D)llveıv
E) 111 ve IV
ÇÖZÜM:
I ve III numaralarla Bursa ve Adana göste-
rilmiştir. Bursa ve Adana'da hem verimli
tanm arazilerinin olması hem de endüstri
kuruluşlarınm yoğun Oluşu nüfus yoğun-
'uğunun fazla olmasına neden olmaktadır,
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu An/etırnll Soru Bankası
