Yenileşme Sürecinde Balkanlar
1. Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin Dağılması
Josip Broz Tito
1945'te yapılan seçimleri kazanan Tito,
goslavya Federal Halk Cumhuriyeti'ni kura-
rak ülkedeki krallık yönetimine son vermiştir.
Yugoslavya; Slovenya, Hırvatistan, Bosna -
Hersek, Karadağ, Sırbistan, Makedonya Fe-
deral Cumhuriyetleri ile Vowodina ve Koso-
va özerk bölgelerinden oluşturulmuştur.
Sırbistan, "Büyük Sırbistan" hayalini gerçekleştirebilmek için ya-
nındaki milis grupları da silahlandırarak silahsız Boşnaklara karş
savaş başlatmıştır. Sırpların bu bölgeyi İstemesinde Bosna-Her
sek'İn yer altl zenginlikleri ve stratejik önemi de etkili olmuştur
Bosna Savaşı'nda yaşanan önemli gelişmeler şunlardır:
27 Nisan 1992'de Sırbistan ve Karadağ Yugoslavya Federal Cum-
huriyeti'ni; Temmuz 1992'de ise Hırvatistan'ın desteğini alan Bos-
nalı Hırvatlar "Bosna-Hersek Cumhuriyeti"ni kurmuşlardır.
1993' te de Sırplara karşı Ortak mücadele eden Boşnak ve Bosnalı
Hırvatlar anlaşmazlığa düşerek kendi aralarında savaşmaya başla-
mış, bu da Sırpların İşini daha da kolaylaştırmıştır.
Sırpların yoğun saldırılan sonucu birçok Boşnak Avrupa'ya sığın-
mak istemiş, ancak mülteci sorunu İle uğraşmak İstemeyen Avru-
palılar sınırlarını mültecilere kapatırken, BM Güvenlik Konseyi ka-
ran ile Saraybosna, Gorajde, Serebrenika, Tuzla, Zepa ve Bihac
bölgeleri "güvenli bölge” ilan edilmiştir.
1995 yılında General Ratko Mladİç komutasındaki Sırp güçleri, da-
ha Önce BM Güvenlik Konseyi tarafından "güvenli bölge" İlan edil-
miş olan Srebrenica'yı işgal etmiş ve binlerce sivili topluca katlet-
miştir.
Srebrenica Katliamı (11 Temmuz 1995)
Srebrenica şehri BM tarafından güvenli
bölge ilan edilerek, BM Barış Gücüne bağ-
II 400 Hollandalı asker tarafından koruma
altına alınmıştır. Ancak Hollandalı komuta-
mn Sırplarla anlaşarak, şehri "Sırp Kasabı"
olarak bilinen Ratko Mladİç komutasın-
daki Sırp çetelerine terk etmesi üzerine
burada büyük bir katliam yaşanmıştır. Srebrenica şehrinde 8372
Boşnak öldürülürken, binlerce kız çocuğu ve kadın insanlık dış
muamelelere maruz kalmıştır. Binlerce Boşnak İse mülteci duru-
muna düşmüştür.
Sırp hedeflerine yönelik kapsamlı hava operasyonları başlatmış-
tır. Üç hafta süren bu harekât sonucunda Sırplar ateşkes yapma-
yı kabul etmiştir.
14 Aralık 1995'te Yugoslavya Federal Cumhuriyeti Cumhurbaş-
kanı Slobodan Miloşeviç ve Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franyo
Tucman ve Bosna-Hersek eski Cumhurbaşkanı "Bilge Lider” la-
kaplı Aliya İzzetbegoviç tarafından "Dayton Barış Antlaşması"
imzalanarak Bosna Savaşı sona ermiştir.
204
1925 yılında Bosna Hersek'in Şamaç (Aziziye) ka-
sabasında doğmuştur. II.Dünya Savaşı sırasında
Hırvat ve Sırp çetelerine karşı Boşnakların varlığı-
nı korumasında önemli rol oynayan "Genç Müş-
lümanlar Teşkilatı"na üye Olmuştur. 1970'te "İş-
lam Deklarasyonu" adlı eserini kaleme almış ve
bu eserinden dolayı 14 yıl hapis yatmıştır. 1989'da
ilan edilen genel af sonucunda özgürlüğüne ka-
vuşmuştur, 1990da kurduğu "Demokratik Hare-
ket partisi"nin İlk başkanı seçilen Begouiç, 1990
seçimlerinde Bosna-Hersek'in ilk devlet başka-
nı seçilmiştir. 2003'te vefatının ardından Bosnalı
Müslümanların şehitliğine defnedilmiştir.
1974 Anayasası ile Tito ömür boyu devlet başkanı seçilmiştir.
Yugoslavya'nın federal sistemi içerisinde Sırpların etkisi diğer millet-
lere göre daha fazla olmuştur. Tito'nun 198Üde ölümünden sonra
Aralık 1987'de Slobodan Miloşeviç'in bir darbeyle Sırp Komünist
Partisinin başına geçmesi ile Avrupa'nın 4. büyük ordusu olan Yu-
goslavya Federal Ordusu (JNA), Sırpların kontrolüne geçmiştir.
1989'da Doğu Bloku'nda başlayan demokratikleşme süreci, Yugos-
lav milletlerinde bağımsızlık hareketlerinin başlamasına neden ol-
muştur, Buna karşılık Sırplar ise kendileri etrafında birleşilmesi ge-
rektiğini savunmuşlardır. Bunu sağlayamayınca "Sırplarm yaşadı-)
ğ' her yer Sırbistan'ın parçası olacak.” fikriyle hareket etmişlerdir.
1991 yılında ilk olarak Slovenya ve Hırvatistan Sırpların direnç
göstermesine rağmen bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Aynı yıl
içinde Makedonya ve Karadağ da bağımsızlıklarını ilan etmişler-
dir. Bu süreçte Karadağ, Sırbistan ile birleşerek Yeni Yugoslavya
(Federal) Devleti'ni kurduklarını ilan etmişlerdir.
Üç etnik unsurdan oluşan Bosna-Hersek'te ise
Niya İzzetbegoviç liderliğindeki Müslümanlar,
Hırvatlarla anlaşarak Bosnalı Sırpların seçimi boy-
kot etmelerine rağmen 1992'de Bosna-Herşek'İn
bağımsızlığını ilan etmişlerdir. Durumu tanımadı-
ğını bildiren Bosna-HersekIi Sırplar isyan başlat-
mış, Sırbistan'ın da bu isyana destek vermesiyle
Olay bir İç savaşa dönüşmüştür.
2. Bosna Savaş
sup
Aliya
İuetbegoviç
11995 yılmda Avrupa'nın ortasında yaşanan
Bosna Savaşenda 312,000 kişi hayatını kay-
betmiş, Sırplar bölgede etnik temizlik yap-
mışür. Boşnak halkı dünyanın göz önünde
sistematik bir soykırıma tabi tutulmuştur.
Sırplar öldürdükleri Boşnakları gizlemek
için toplu mezarlara gömmüş ve bu mezar-
lar uydulardan tespit edilmesin diye mezarlar İçine metal parçala
bırakılarak, çevrenin bitki örtüsüne uygun bir şekilde yeşillendirili
miştİr. Ancak toplu mezarların Olduğu yerlerde misk otunda ve buj
bitkiyle beslenen mavi kelebeklerin sayısında artma olmuştur. Bu,
durum dikkat çekince bölgede kazılar yapılmış ve toplu mezarla
ulaşılmıştır. Bu şekilde bulunan toplu mezar sayısı 300 civarındadır,
Günümüzde, Srebrenitsa Soykırımı'ndan kaçanların orman yo-
tundan güvenli bölge ilan edilen Tuzla şehrine ulaşmak için kul-
landığı güzergâhta, geleneksel olarak "Barış Yürüyüşü" (Marş
Mira) düzenlenmekte ve hayatta kalmayı başaranlar yaşadıkla-
rıyla ilgili anılarını paylaşmaktadırlar.
3. Arnavutluk'ta Demokratikleşme Süreci
Enver Hoca liderliğinde, İtalyan ve Almanlara karşı mücadele ver-
miş ve Savaş sonunda Komünist partinin yönetimine girmiştir. En-
ver Hoca Dönemi'nde bütün kilise ve camiler kapatılmıştır. Arna-
vutluk, 1967 yılında resmî olarak dünyadaki İlk ateist devlet Ol-
muştur.
1985'te Enver Hoca'nın ölümünden sonra Ramiz Alia, Arnavut-
lük Komünist Partisi liderliğine ve devlet başkanlığına getirilmiştir.
Alia Dönemi'nde rejimi yumuşatmaya yönelik adımlar atılmıştır.
instagram.com/copysinav
