YAZIM KURALLARI
23. Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle
başlar: Giriş, Çıkış, Müdür, Vezne, Başkan, Doktor, Otobüs
Durağı, Dolmuş Durağı, Şehirler Arası Telefon, III. Kat, IV.
Sınıf I. Blok.
BİRLEŞİK YAZILAN KELİMLER
Belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları,
birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve
kalıplaşmış çekimli fiillerden oluşan ifadeler, yeni
bir kavramı karşıladıklarında birleşik kelime
olurlar: yer çekimi, hanımeli, ses bilgisi; beyaz peynir,
açıkgöz, söz etmek, zikretmek, hasta olmak, gelebilmek,
yazadurmak, alıvermek; çoluk çocuk, çıtçıt, altüst;
başüstüne, günaydın; sağ ol, ateşkes, külbastı.
A. BİTİŞİK YAZILAN BİRLEŞİK KELİMELER
I. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik
yazılır: kaynana (z kayın ana), kaynata (z kayın ata),
nasıl (z ne asıl), niçin (z ne için), pazartesi (z pazar
ertesi), sütlaç (z sütlü aş), birbiri (z biri biri),
emretmek ('emir etmek), kaybolmak ('kayıp
olmak); haletmek (chal' etmek:tahttan indirmek), meno
lunmak (Zmen' olunmak); affetmek Gaf
etmek), reddetmek ('ret etmek).
2. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleşme
sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine
uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır.
a. Bitki adları: aslanağzı, civanperçemi,
keçiboynuzu, kuşburnu, turnagagası
b. Hayvan adları: danaburnu (böcek), akbaş (kuş),
karafatma (böcek), kızılkanat (balık), sarıkuyruk (balık],
yeşilbaş (ördek), sazkayası (balık), yalıçapkını (kuş)
c. Hastalık adları: itdirseği (arpacık), delibaş, karabacak
ç. Yiyecek
adları: dilberdudağı (tatlı), hammgöbeği (tatlı),
hanımparmağı (köfte), kadıngöbeği (tat
11), kargabeyni (yemek), kedidili (bisküvi), tavukgöğsü(tat
11), vezirparmağı (tatlı)
d. Oyun adları: beştaş, dokuztaş, üçtaş.
f. Gök cisimlerinin adları: Arıkovanı [yıldız kümesi),
Büyükayı (yıldız kümesi), Küçükayı (yıldız kümesi),
Samanyolu (yıldız kümesi), Yedikardeş (yıldız kümesi).
g. Renk adları: baklaçiçeği, balköpüğü, camgöbeği,
devetüyü, fildişi, gülkurusu, kavuniçi, narçiçeği,
vışneçuruğu, yavruağzı.
3. Kurallı bileşik fiiller bitişik yazılır: alabildiğine,
yapabilmek; uyuyakalmak; gidedurmak; çıkagelmek,
düşeyazmak, öleyazmak; alıvermek gelivermek,
uçuvermek; düşmeyegör
4. Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış
birleşik kelimeler bitişik yazılır: alaşağı, albeni,
ateşkes, çalçene, çalyaka, dönbaba, gelberi, incitnıebeni,
rastgele, sallabaş, sallasırt, sıkboğaz, unutnıabeni; çekyat,
geçgeç kaçgöç, kapkaç, örtbas, seçal,
veryansın, yapboz, yazboz tahtası.
5. -anken, -r/-ar/-er/-ır/-ir, -maz/-mez ve -mış/-
miş sıfat-fiil eklerinin kalıplaşmasıyla oluşan
birleşik kelimeler bitişik yazılır: ağaçkakan,
cankurtaran, çöpçatan, dalgakıran, oyunbozan, yelkovan,
yolgeçen; akımtoplar, altıpatlar, barışsever, basınçölçer,
betonkarar, bilgisayar, uçaksavar, yurtsever, baştanımaz,
değerbilmez, etyemez, hacıyatmaz, kuşkonmaz,
külyutmaz, tanrıtanımaz, varyemez; çokbilmiş,
gungormuş
6. İkinci kelimesi -dl (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -
tül kalıplaşmış belirli geçmiş zaman ekleriyle
kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: albastı,
ciğerdeldi, çıtkırıldım, dalbastı, gecekondu, gündöndü,
hünkârbeğendi, imambayıldı, karyağdı, külbastı,
mirasyedi, papazkaçtı, serdengeçti, şıpsevdi
7. Her iki kelimesi de -dl (-di/-du / -dü, -ti/ -ti/ -tu /
-tü) belirli geçmiş zaman veya -r har /-er geniş
zaman eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik
kelimeler bitişik yazılır: dedikodu, kaptıkaçtı, oldubitti,
uçtuuçtu (oyun); biçerbağlar, biçerdöver, göçerkonar,
kazaratar, konargöçer, okuryazar, uyurgezer, yanardöner
8. Somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri
sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik
kelimeler bitişik yazılır: ayakaltı, bilinçaltı,
gözaltı (gözetim) şuuraltı; akşamüstü, akşamüzeri,
ayaküstü, ayaküzeri, bayramüstü, gerçeküstü, ikindiüstü,
olağanüstü, öğleüstü, öğleüzeri, suçüstü, yüzüstü.
9. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden
oluşmuş kişi adları, soyadları ve lakaplar bitişik
yazılır: Alper, Aydoğdu, Birol, Gülnihal, Gülseren,
Gündoğdu, Şenol, Varol;
10. İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer
adları bitişik yazılır: Çanakkale, Gümüşhane; Acıpayam,
Pınarbaşı, Şebinkarahisar; Beşiktaş, Kabataş.
II. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik
yazılır: güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu.
3
