XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
Savaştaki Gelişmeler
I. İtalya'nın Savaşa Katılmay
ARİ
DERS
OT
Osmanlı Devletinden sonra savaşa katlan ikinci tarafsız devlet İtalya olmuştur. Rusya, İngiltere ve Fransa arasın-
da görüşmeler başladı. İtilaf Devletleri İtalya'ya, Trieste, Trentino ve Arnavutluk'ta Valona bölgesini verebilecek-
lerini bildirdiler. İtalya ile İngiltere, Fransa ve Rusya arasında 26 Nisan 1915 de Londra'da bir anlaşma imzalandı.
Bu anlaşmaya göre, İtalya Tirol'lerin bir kısmını, Trieste ile İstirya'yı, Arnavutluk'ta Valona ile Saseno adasını,
Dalmaçya adalarından bir kısmını ve Oniki Ada'yı alıyordu. Ayrıca, Osmanlı İmparatorluğunun toprakları bölü-
şüldüğünde Antalya bölgesini İtalya alacak, Alman sömürgeleri paylaşıldığında İtalya'nın Trablusgarp ve Eritre
sömürgeleri genişletilecekti. Buna karşılık İtalya da bir ay içinde savaşa katılacaktı.
2. Bulgaristan'ın Savaşa Katılması
ö 1915 Ağustosundan itibaren Almanya, Avusturya ve Osmanlı Devletiyle görüşmelere başladı. Bu görüşmeler
sonunda Bulgaristan Osmanlı Devletiyle 3 Eylül 1915 de imzaladığı bir anlaşma ile, Meriç'in batısında bulunan
Dimetoka'yı Osmanlı Devletinden aldı. Yani Türk-Bulgar sının Meriç oluyordu.
6 Bulgaristan 6 Eylül 1915 de Almanya ve Avusturya ile imzalamış olduğu anlaşmalarla, 35 gün içinde Sırbistan'a
karşı savaşa girmeyi kabul etti. Buna karşılık kendisine bütün Sırbistan Makedonyası verilecekti. Bu anlaşmalar
üzerine Bulgaristan 12 Ekim 1915 de Sırbistan'a karşı savaşa başladı.
3. Birleşik Amerika'nın Savaşa Katılması
ö İngiltere'ye mal götüren gemileri batırmaya başlamıştır. Bu denizaltı savaşımn sonucu olarak, 1915 Mayısında
Lusitania ve 1915 Ağustosunda da Arabic adlı İngiliz yolcu gemileri Alman denizaltıları tarafından batırıldı ve
birçok Amerikan vatandaş öldü.
1916 Martında Sussex adlı bir Fransız yolcu gemisinin batırılması ve bazı Amerikan vatandaşlarının ölmesi, iki
devletin ilişkilerine yeni bir gerginlik getirdi. Almanya, Latin Amerika memleketlerinde de Amerika aleyhtarı
kışkırtma faaliyetlerine girmişti.
ö Amerika Almanya'ya karş savaşa katılırsa, Meksika Almanya'nın ittifakına girecek, Almanya Meksika'ya eko-
nomik yardım yapacak ve ayrıca Amerikan topraklarından olan Teksasl Yeni Meksiko ve Arizona eyaletleri de
Meksika'ya verilecekti. Buna karşılık Meksika, Japonya ile Almanya arasında aracılık yaparak, Amerika'ya karşı
bir Japonya-Meksika- Almanya ittifakının kurulmasını sağlayacaktı. Alman Dışişleri Bakanı Zimmermann'ın bu
tasarıyı ihtiva eden ve Washington'daki Alman büyükelçisine çekilen ve Zimmermann Telgrafı adını alan telgraf,
İngiltere tarafından ele geçirilerek, şifresi çözüldükten sonra Amerikaya bildirildi. Amerika Almanya'nın komplo-
su ile karş karşıya idi. Başkan Wilson bu telgrafı Amerikan halkına açıkladı.
Senatör Vandenberg Sosyalist yayılmacılık karşısında Senatoya sunduğu bir karar tasarısında, Amerika Cum-
hurbaşkanına, Amerika'nın güvenliğini ilgilendiren ve karşılıklı yardıma dayanan "bölgesel ve diğer ortak anlaş-
malara" katılma yetkisinin verilmesini istedi. Vandenberg'in bu teklifi 11 Haziran 1948 de Amerikan Kongresi
tarafindan kabul edildi ve bu karara bundan böyle Vandenberg Karan denildi. Vandenberg Kararı, Amerika'nın
1823'ten beri tatbik etmekte olduğu Monroe Doktrinini veya inziva politikasını resmen terk etti.
ö Monroe Doktrini: AB[Ynİn yalnızlık politikasıdır. ABD başkam James Monroe (Ceymış MonrÖ) tarafından 1823'te
doktrinin ilkeleri belirlenmiştir. ABD, Avrupa işlerine karışmayacaktır. Buna karşılık Avrupa'da ABD'nin içişlerine
karışmamalı ve Amerika Kıtası'ndan uzak durmalıdır.
1918 Y"ı•, Savaş Sona Eriyor
Birleşik Amerika Cumhurbaşkanı WoodrowWilson Kongrede 8 Ocak 1918 de verdiği bir söylevde, barışın temel
ilkeleri olmak üzere 14 Nokta'yı açıkladı. Bu 14 Nokta'dan her birinin özü şöyleydi.
www.dizgikitap.com
261
şhNLYALÇIN
