XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
ARİ
DERS
Litvanya'dan çekiliyorlar ve buraların mukadderat Merkezi Devletler tarafından tayin edilecekti, Rusya Kars, Ar-
dahan ve Batum'u da Osmanlı Devletine geri verdi. Bütün Doğu Anadolu'dan çekileceklerdi. Nihayet, Ukrayna,
Almanların yardımı ile bağımsızlığını ilan etmişti. Rusya bu bağımsızlığı da tanıdı.
Z. Bulgaristan'ın SavaştanÇekilmesi
1918 yılı geldiğinde, bütün memleketlerde olduğu gibi Bulgaristan'da da savaşa karşı bıkkınlık başlamıştı. Fakat
Bulgaristan'ın iç durumu çok kötüydü.
Bulgaristan savaşa katıldıktan sonra Almanya'dan hem mali ve hem de askeri yardım alıyordu. Fakat Almanya
1918 Ocak ayında mali yardımı ve Martta da cephane yardımını kesmek zorunda kaldı. Öte yandan, Bulgar or-
duşunun durumu da iyi değildi.
ö 1918 yazı sonlarına doğru Müttefiklerin bütün cephelerde taarruza geçmesi, Bulgaristanla beraber Merkezi
Devletlerin de sonunu getirdi. İngiliz, Fransız ve Sırp kuvvetleri de 14 Eylül 1918 de Vardar bölgesinde Bulgarlara
karşı genel bir taarruza geçince, Bulgaristan çözülüverdi. 29 Eylül 1918 de mütarekeyi kabul ederek savaştan
çekildi.
3. Osmanlı Devleönin Savaştan Çekilmesi
Osmanlı Devletinin mütarekeyi kabul etmesinde Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi büyük rol oynadı.
Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi ve Filistin ve Irak cephelerindeki yenilgiler üzerine, 1918 Şubatında sadarate
gelmiş bulunan Talat Paşa kabinesi Ekim ayında istifa etti. İttihad ve Terakki'nin on yıllık iktidarı bu şekilde sona
erdi. Yeni kabineyi İzzet Paşa kurdu.
Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi üzerine İngiliz ve Fransızlar Trakya'da 7 tümenlik bir kuvvet kurup, İstanbul ve
Boğazlar üzerine harekete hazırlanıyorlardı. Bu sebeple İzzet Paşa hemen mütareke aradı ve mütareke 30 Ekim
1918 de Mondros'da imzalandı.
4. Avusturya-Macaristan'ınSavaştan çekilmesi ve İmparatorluğun Dağılması
1918 yazında Çeklerin, Sırp-Hırvat-SIovenIerin bağımsızlık hareketleri başladı. İmparator Karl 18 Ekim'de milli
azınlıkların muhtariyetini kabul ile federal bir sistem kuracağım ilan ettiyse de durumu kurtaramadı, Transilvan-
ya Romenleri de milli birlik hareketine geçmişlerdi. 18 Ekimde Paris'teki geçici Çek Hükümeti Çekoslovakya'nın
bağımsızlığını ilan etti. Arkasından 24 Ekim'de Macarlar da ayrı bir devlet kurduklarını, ilan ettiler. İmparator-
lük dağılıyordu. Bu şartlar altında İtalyanların Ekim sonunda taarruza geçmeleri üzerine Vittorio- Veneto'da
Avusturya cephesi yarıldı. Asker silahını bırakıp kaçıyordu. Mütarekeden başka çare görmeyen İmparator Karl, 3
Kasım 1918'de İtalyanlarla Padua civarında Villa Gusti'de mütarekeyi imza etti.
Mütareke İmparatorluğun parçalanmasını hızlandırdı. 29 Ekim'de Prag'da Çekoslovakya devletinin, yine 29
Ekim Zagreb'de Sırp-Hırvat-Sloven (Yugoslavya) devletinin kurulduğu ilan edildi. Bunun üzerine Avusturya Al-
manian da 30 Ekim2de Avusturya Cumhuriyetini kurdular. Kasım ayı ortalarında da Macarlar cumhuriyet ilan
edince, İmparator Karl tahtsız kaldığından, 18 Kasım'da devlet işlerinden çekildiğini bildirdi. Hanedan da impa-
ratorlukla beraber çökmüştü. (Habsburglar)
5. Almanya'nın savaştan çekilmesi
ö Eylül ayından itibaren Müttefiklerin ağır taarruzları karşsında Almanya 3 Ekimden itibaren, yani Osmanlı Devle-
tinden çok önce İsviçre vasıtasıyla Müttefikler nezdinde barış teşebbüslerinde bulundu. Bu teşebbüsler hemen
sonuç vermedi ve bu arada Almanya'nın iç durumu karıştı. Sosyalistler memleketin birçok yerlerine ayaklanma-
lar çıkardılar.
3 Kasımda Kiel'de donanma askerleri sosyalistlerin kışkırtması ile ayaklanarak "Bahriyeliler Konseyi"ni kurdular.
7-8 Kasım gecesi de Münih'de "İşçi ve Askerler Konseyi" kuruldu. 9 Kasım sabahı Berlin'de bir sosyalist ayak-
vavw.dizgikitap.com
SDLYALÇIN
