XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ
ARİ
DERS
0
ilmî manasıyla "Garplılaşmakhr" "nur ondadır." Ona gitmek mecburidir. "Çünkü ikinci bir medeniyet yoktur,"
Batıcılar bu noktada ikiye ayrıldılar. Batı'nın bir bütün olduğunu gülü ve dikeni ile benimsenmesini savunan
Abdullah Cevdet ve arkadaşları birinci grubu oluşturur.
İkinci grubu oluşturan Tevfik Fikret, Celal Nuri ve arkadaşları ise Batı'nın yalnız teknolojisinin alınması gerekti-
ğini, Osmanlı Devleti hakkında düşmanca duygular besleyen Batı'ya kültürel açıdan karşı çıkılmasının kaçınılmaz
olduğunu savunur.
Osmanlı İmparatorluğu'nda II. Meşrutiyet'in ilanından itibaren başlayan özgürlükçü hava içinde çeşitli siyasal
düşünce ve eylemlerin yanında "Sosyalizm" düşüncesi de gündeme geldi. Ancak son derece zayıf bir akım ola-
rak kaldı. 1908 yılı sonundaki grev hareketleri ve 1909 yılında parlamento da uzun tartışmalara sebep olan "işçi
sendikaları" tartışmalarından sonra Eylül 191Uda "Osmanlı Sosyalist Fırkası" adı ile parti kuruldu. Parti, beyan-
namesinde "Sosyalizm"in Osmanlı İmparatorluğu'nda uygulamasım istemiştir. Gerek beyanname gerekse parti
programındaki fikirler sosyalizmin klasik açıklamalarından öteye gitmemiştir.
Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyalizm hareketi II. Meşrutiyet sonrasındaki siyasi atmosferde cereyan etmeye
başladı. İmparatorluk zayıflayıp çöküş sürecine girdiğinde tıpkı Osmanlı liberalleri ve diğer düşünce akımlarına
haiz olanlar gibi sosyalistler de "bu ülke nasıl kurtulur" sorusuna kendi içlerinde cevap aradılar. Çeşitli fikir
cereyanlarında sosyalistler en zayıf görünümde olanlardı. İlk sosyalist parti olan Osmanlı Sosyalist Fırkası 1910
yılında kurulmuştu. İştirak dergisi sosyalistlerin fikirlerini beyan ettikleri bir dergiydi. Aynı zamanda sosyalizm
eğiliminde kısa ömürlü birçok yayın organları da bulunmaktaydı. Dr. Refik Nevzat da Beşeriyet'i çıkardı.
ö Tespitlere göre Osmanlı Türkçesinde sosyalizm ve komünizm lafzının ilk olarak William Churchill ekseninde
Avrupa'dan çeviri yayın yapan Ceride-i Havadis gazetesinde görülmektedir. Avrupa'daki gelişmeler ekseninde
Osmanlı'da duyulmaya başlanan sosyalizm adlandırması ağırlıklı olarak Arapça kökenli "İştirak" ile karşılık buldu.
Prens Sabahattin tarafından savunulan Adem-i Merkeziyet fikri ise federatif sistemi, teşebbüs-ü şahsi anlayışını
devletin kurtuluşu olarak görmüştür.
MUSTAFA KEMAL'İN MİLLİ MÜCADELEYE KADAR FAALİYETLERİ
Mustafa KemaYin okuduğu okullar sırasıyla nelerdir?
Şemsi Efendi Mahalle Mektebi, Selanik Askeri Rüştiyesi, Manastır Askeri İdadisi, İstanbul Harp Okulu, İstanbul
Harp Akademisi
Mustafa Kemal'in ilk görev yeri neresidir?
1905'te kurmay yüzbaşı olarak mezun olur ve Şam'daki 5. Ordu emrine atanır.
Mustafa Kemal'in meşruöyeti İlan etürmek amacıyla Şam'da kurduğu gizli örgütün ad' nedir?
Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'dir.
Mustafa Kemal'in Şam'a birlikte atandığı sınıf arkadaşı kimdir?
ö Ali Fuat Cebesofdur. Ali Fuat Beyrut'ta Vatan ve Hürriyet'in şubesini açmıştır.
Mustafa Kemal'in tarih sahnesine çıktığı Olay nedir?
31 Mart İsyanı'nı bastıran Hareket Ordusunda görev alması
Mustafa Kemal'in İttihat ve Terakki ile ters düşmesinin nedeni nedir?
Ordunun siyasete ve günlük politikaya karışması
Mustafa Kemal'in görev amaçlı ilk yurt dişi gezisi neresidir?
Fransa'da Picardİ Manevraları
www.dizgikitap.com
YALÇIN
