XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
-TARİ
DERS
OT
DoğuAnadolu'da bir Ermeni devleti kurdurup bölgede nüfuz sahibi olmak isteyen Rusya, Ayastefanos Antlaşma-
sının 16. maddesine, Ermeniler lehine madde koydurarak Ermeni sorununu ilk defa uluslararası bir belgeye
yansıttı. Rusya, ıslahatların yapılıp yapılmadığını bahane ederek Osmanlı'nın iç işlerine karışma fırsatı elde etti.
Böylece Kaftaslar ve Doğu Anadolu toprakları üzerinden Akdeniz'e inebileceği yeni planını uygulayabilecekti.
Ö 93 Harbi sırasında hem Kathaslardaki Rus ve Ermenilerin zulümleri hem de Balkanlardaki Bulgar ve Rus askerle-
rinin saldırıları bu bölgelerden Anadolu'ya bir milyon Türk'ün göç etmesine yol açtı. Böylece ilk kez Balkanlar-
dan Anadolu'ya geri göçler başlamış oldu.
Berlin Kongresi ve Sonrası
Rusya'nın Balkanlarda güçlenmesinden rahatsız olan İngiltere'nin başını çektiği Avrupa devletleri antlaşma
şartlarının yeniden gözden geçirilmesi için Berlin'de bir konferans düzenlediler. Almanya ve Avusturya da
Rusya'nın Balkanlarda güçlenmesine karşıydı. Çünkü bu antlaşma ile Rusya Panslavizm politikasını büyük ölçüde
gerçekleştirip Balkanlarda Avusturya aleyhine söz sahibi oluyordu.
Berlin Konferansı'na Osmanlı Devleti, Rusya, Avusturya, Fransa, İtalya ve Almanya katıldı. İngiltere, Osmanlı
Devleti'nden Ayastefanos Antlaşmasının şartlarının hafifletilmesi karşılığı Kıbrıs'm yönetiminin kendisine ve-
ritmesini istedi. İngiltere'nin Kıbrıs'ı işgal etme tehdidi üzerine Osmanlı Devleti bu durumu kabul etti. Yapılan
görüşmeler sonucunda Ayastefanos Antlaşması'nı ortadan kaldıran Berlin Antlaşması imzalandı.
Bu antlaşmaya göre:
Ayestefanos Antlaşmasıyla kurulan Bulgar Krallığı üçe ayrıldı:
Asıl Bulgaristan: Osmanlı Devleti'ne vergi veren bir prenslik haline getirilmiştir.
Makedonya: Islahat yapılmak şartıyla Osmanlı'ya bırakılmıştır.
Doğu Rumeli: Osmanlı'ya bağlı kalacak, ancak Hıristiyan bir vali tarafindan yönetilecek.
Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olacak.
Kars, Ardahan ve Batum Rusya'da Doğu Beyazıt Osmanlı'da kalacak.
Girit ve Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat yapılacak
Teselya Yunanistan'a verilecek.
Bosna Hersek, Osmanlı toprağı sayılacak geçici olarak Avusturya tarafından yönetilecek.
Osmanlı 60 milyon altın savaş tazminat ödeyecek.
Ermenilerin çıkardığı olaylar
ö
1878 Berlin Antlaşması, XIX ve XX. yüzyılda yaşanan Ermeni Meselesinin başlangıcıdır.
Avrupa devletlerinin desteğiyle Ermenileri, Osmanlı Devleti'ne karş kışkırtmak amacıyla 1887'de İsviçre'nin
Cenevre şehrinde Hınçak, 1890'da Tiflis'te Taşnak komitaları kuruldu.
Bu tarihten itibaren Ermeniler, I. Dünya Savaşı'na kadar bir dizi isyan ve baskın girişimlerinde bulundu
Ermeni komiteleri ilk isyanı 1890'da Erzurum ve Adana'da çıkarmışlardır.
Ermeniler, çıkardığı olaylarının en şiddetlisi 1894'te Sason'da meydana gelmiştir. Bu bölgedeki Ermeniler halkı
vergi vermemeye ve Müslümanları yok etmeye çağırmışlardır. İsyanın büyümesi üzerine Osmanlı, bölgeye asker
göndererek isyanı bastırmıştır.
Ermeniler, 1896'da İstanbul Beyoğlu'ndaki Osmanlı Bankası'nı ele geçirip olay çıkarmışlar ve Osmanlı Padişahı
II. Abdülhamit'e suikast girişiminde bulunmuşlardır.
Osmanlı Avrupalı devletlerin baskısı sonucu Ermenilerin yaşadığı bölgelerdeki ıslahatları gerçekleştirmek için
1895'te bir kararname çıkarmışhr. Ancak Ermenilerin amacı ıslahat değil kendi bağımsız devletlerini kurabilmek-
ti. Ermeniler yapılan ıslahatlara rağmen katliamlar yapmaya devam ettiler. II. Abdülhamit tarafindan kurdurulan
Hamidiye Alayları Ermenilerin isyanlarını bastırmakta önemli rol oynamışlardır.
www.dizgikitap.com
YALÇIN
