XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
TANZİMAT DÖNEMİ ISLAHATLARI (1839-1876)
ARİ
DERS
OT
6
Tanzimat Dönemi, Abdülmecit ve Abdülaziz dönemlerini kapsamaktadır. Tanzimat hareketleri, Osmanlı'ya Batılı
anlamda bir düşünce ve yönetim şekli getirmek için, Avrupa'dan esinlenerek yapılan programlı bir yenilik ve
kültür harekeödir. Tanzimat Dönemi'ne iki belge damgasını vurmuştur.
3 Kasım 1839 Tanzimat Fermam (Gülhane-i Hatl Hümayun)
Padişah: Abdülmecit
Sadrazam: Mustafa Reşit Paşa
Okunduğu yer: Gülhane Parkı
Tanzimat Fermanı, Mustafa Reşit Paşa tarafından Gülhane Parkı'nda kamuoyuna duyurulmuştur. Fermanın ilan
edilmesinin amaçlan;
» Osmanlı toprak bütünlüğünü korumak için Avrupalılara hoş görünerek desteğini sağlamak
» Azınlıkları kanun önünde Müslümanlarla eşit olduğunu göstererek azınlık isyanlarını önlemektir.
Fermanın Maddeleri
Müslüman ve gayrimüslimlerin canı ve malı devlet garantisinde olacak, gizli idam ve zehirleme yapılmayacaktır.
Kanun önünde herkes eşit olacak.
Rüşvet ve iltimas önlenecek.
Askerlik işleri düzene konulacak ve askerlik 4 ile 5 yıl olarak sınırlandırılacaktır.
Müsadere sadece suçlu bulunan kişinin malına uygulanacak, mirasçıları bundan etkilenmeyecektir.
Vergiler herkesin gelirine göre düzenli toplanacak.
Mahkemeler herkese açık olacak kimse haksız ceza almayacak.
Tanzimat Fermanı'nın Önemi
Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin anayasal düzene geçişinin ilk aşamasını oluşturur. Osmanlı padişahı Tan-
zimat Fermanıyla ilk kez kendi gücünün üstünde kanun gücü olduğunu kabul etmiştir. Bu ferman insan hakları
konusunda getirdiği yenilikler nedeniyle öncekilerden de farklıdır. Tanzimat Fermanı bir halk hareketi sonucu
değil Osmanlı padişahının kendi isteği ile ilan ettiği bir fermandır.
Islahat Fermanı (18 Şubat 1856)
Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti'ndeki gayrimüslimlere yönelik hakların yeterli olmadığım, onlara yeni haklar
verilmesini istiyordu. Osmanlı Devleti, Tanzimat Fermanı ile başlayan yenileşme hareketlerinin devamı olarak
değerlendirdiği Islahat Fermanı ile dıştan gelen bu baskıları engellemek istedi. Paris Konferansı'nın devam ettiği
sırada Avrupa devletlerinin istekleri doğrultusunda ilan edilen Islahat Fermanı ile konferansta Osmanlı lehine
karar alınmasını sağlamak istedi. Ayrıca Rusya'nın Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışarak azınlıkları kışkırtması
ve Balkanlardaki isyanların sona erdirilmesi hedeflendi.
1856 Paris Barış Konferansı'ndan hemen önce Sadrazam Ali Paşa, Hariciye Nazırı Fuad Paşave Şeyhülislam Arif
Bey ile İngiltere, Fransa ve Avusturya sefirlerinde yer aldığı bir komisyon kurulmuş ve Avrupalıların gayrimüs-
'imlere yeni haklar verilmesi yönündeki istekleri değerIendirmiş ve Islahat Fermanı'nın içeriği hazırlanmıştır.
Islahat Fermam ile Getirilen Düzenlemeler:
» Müslüman olmayan halka din ve vicdan özgürlüğü sağlanacaktır. Kilise, okul ve hastane gibi binalar tamir
edilecek veya yeniden inşa edilecektir.
w•xw.dizgikitap.com
231
SDLYALÇIN
