XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
Dolmabahçe, Beykoz Küçüksu sarayları yapıldı.
İlk telgraf hattı oluşturuldu. (İstanbul-Edirne-Varna-Şumnu)
ARİ
DERS
OT
6
ö
Osmanlı yönetiminin, Fransa'ya gönderilen askeri öğrencilerin Fransızca öğrenmelerini sağlamak amacıyla,
1857'de Paris'te Mekteb-i Osmani okulu açıldı.
II. Mahmud'un kurduğu başvekillikten vazgeçerek sadrazamlık makamını yeniden tesis etti.
Sadrazamların "serdâr-l Ekrem" unvanıyla sefere gitmeleri ve askere kumanda etmeleri usulüne son verildi.
1845'te Zaptiye Müşirliği kurularak İstanbul'un ve eyaletlerin asayişi bu makama devredildi.
İlk kâğıt para olan "Kaime-i Nakdiye'yi Mutebere" basıldı. İlk özel banka olan Bank-1 Der Saadet açıldı. Bank-1
Şahane-İ Osmani'ye kuruldu. (1856)
Dışarıdan alınan borç paraların bir kısmı ile saray ve köşkler inşa ettirildi. Dolmabahçe Sarayı (1853), Beykoz
Kasrı (1855), Küçüksu Kasrı (1857), Küçük Mecidiye Camii (1849), Teşvikiye Camii (1854), o devrin belli başlı
mimari eserlerindendir. Yine bu devirde Bezmiâlem Vâlide Sultan tarafindan Gureba Hastahanesi yaptırıldığı
gibi (1845-1846), yeni Galata Köprüsü de aynı tarihte hizmete girdi,
Kuleli Vakası
Sultan Abdülmecit Han'ın son zamanlarında şahsına karşı yapılmak istenen bir suikast teşebbüsüdür, Vuku bul-
madan bastırılan bu teşebbüs, 14 Eylül 1859 tarihinde gerçekleşmiştir. Amacı Abdülmecit'i devirip Abdülaziz'i
yerine tahta geçirmek olduğu tahmin edilen darbe girişimidir. Tertipleyenler yakalanıp Çengelköy'deki Kuleli
kışlasına hapsedilip orada muhakeme edilmiş, bu sebeple hadiseye Kuleli Vaka'sı denilmiştir. Tarihçiler tarafin-
dan Tanzimat'a karş bir tepki olarak kabul edilmiştir.
b, Abdülaziz Dönemi
1867'de İlk kez yurt dışına çıkan Osmanlı padişahıdır. (III. Napolyon-Fransa)
1864'te Vilayet Nizamnamesi yayımlanmıştır. Vilayet Nizamnamesi ile taşra yönetimi vilayet-liva- kaza-köy-
nahiye şeklinde birimlere ayrılmış ve livaların yönetimleri Mutasarrıflara verilmiştir. 1871' de yapılan düzenleme
ile Nahiye teşkilatı kurulur.
1862'de ilk posta pulu basılmıştır.
1868'de Şûra-i Devlet (Danıştay) kurulmuştur.
1868'de Divan-' Ahkam-ı Adliye açılır.
1869 yılında Süveyş Kanalı açıldı.
Şubat 1863'te, Sultanahmet Meydanında ilk Osmanlı sergisi olan Sergi-i Umumi-i Osmâni açıldı.
1869'da Maarif-i Umumiye Nizamnamesi (Genel Eğitim Tüzüğü) kabul edilmiştir. Maarif-i Umumiye Nizamna-
meşine göre okullar; İptidai, Rüştiye, İdadi, Sultani, Darülfünun adını almıştır.
Çiftçiyi desteklemek amacıyla 1867 yılmda Memleket Sandıkları ve Emniyet Sandıkları açılmıştır, Memleket
Sandıkları, 1888 yılında Ziraat Bankası'na dönüştürülecektir. (Tuna Valisi Mithat Paşa)
İlk Osmanlı Medeni Kanun'u Mecelle Ahmet Cevdet Paşa tarafindan hazırlanmıştır,
Yetim Müslüman çocukları için Darüşşafaka açılmıştır.
1868'de Fransa tarafından Galatasaray Sultanisi (Mekteb-i Sultani) açılmışür.
Darülmuallimat adıyla kız öğretmen okulları açıldı.
Mekteb-i Maadin (Maden Mektebi) açıldı (1874).
Şeriat ve ticaret davaları dışındaki cinayet ve diğer hukuki davalara bakmak amacıyla Nizamiye Mahkemeleri
açılmıştır.
www.dİzgİkİtap.com
233
S"LYALÇIN
