XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ - EN UZUN YÜZYIL
ARİ
DERS
OT
ö Fransız İhtilali'nin yaydığı fikirlerden etkilenen aydınlar kendilerine Jön Türkler adını vermişlerdir. Jön Türkler
Meşrutiyeti ilan etmeye yanaşmayan Abdülazizi tahttan indirip yerine V. Murat'ı padişah ilan etmişlerdir. Ancak
V. Murat'ın akli dengesinin bozuk olduğunun anlaşılması sebebiyle şeyhülislamın fetvası ile tahttan indirilmiş ve
yerine Meşrutiyeti ilan edeceğine söz veren II. Abdülhamit tahta çıkarılmıştır.
Meşrutiyetin İlan Edilmesinin Nedenleri
Genç Osmanlıların II. Abdülhamit'e baskı yapması
Avrupa'nın Osmanlının iç işlerine karışmasının önlenmek istenmesi
» İstanbul (Tersane) Konferansında Osmanlı aleyhine kararlar alınmasının engellemek istenmesi
» Azınlıklara yönetim alanında haklar tanınarak Osmanlının dağılmasının önlenmek istenmesi
» Balkan Bunalımı'm sona erdirme düşüncesi
23 Aralık 1876'da I. Meşrutiyet ilan edilerek seçimler yapılmış ve 20 Mart 1877'de Mebusan Meclisi ilk oturu-
munu gerçekleştirmiştir. İlk mecliste toplam 115 üye bulunmakla birlikte 69 Müslüman üyeye karşılık 46 gayri-
müslim ve 26 tane Âyan Meclisi üyesi bulunmaktaydı. Ahmet Vefik Paşa Mebusan Meclisinin ilk başkanı seçildi.
I. Meşrutiyet Dönemi'nde meclisin çalışma şekli ve padişahın yetkileri, Kanunuesasi ile belirlenmiştir. Böylelikle
Türk tarihinde ilk kez halk yönetime kısıtlı da olsa katılmış ve devletin egemenlik anlayışı değişmiştir. Kanunue-
şasi, Türk tarihinin ilk anayasasıdır.
Kanunuesasi'nin Önemli Maddeleri
Osmanlı Devleti'nin dini İslam, dili Türkçe, başkenti İstanbul'dur.
Şeyhülislam Bakanlar Kurulu üyesidir ve şeyhülislamı padişah atar.
Padişah kararlan ve davranışlarından sorumlu değildir.
Yasama görevi, Âyan Meclisi ve Mebusan Meclisine aiftir.
Âyan Meclisi üyeleri ölünceye kadar kalmak kaydıyla padişah tarafindan seçilir.
Mebusan Meclisi üyeleri ise 4 yıl da bir yapılan seçimle halktan sadece erkeklerin seçeceği milletvekillerinden
oluşacaktır.
Yürütme (hükürnet) yetkisi başında padişahın bulunduğu Bakanlar Kuruluna aittir,
Kanun teklifi sadece hükümet tarafindan verilir ve kanunlar padişahın onayından sonra yürürlüğe girer.
Meclisi açma ve kapama yetkisi padişaha aittir.
Hükümet icraatlarında meclise değil padişaha karşı sorumludur.
Padişah devlet güvenliğini bozduğu gerekçesiyle polis araştırması yaptırabilir. Suçluları sürgüne gönderebilir.
Eğitim, öğretim, basın özgürlüğü, mülkiyet hakkı, yasal eşitlik ve vergi eşitliği gibi temel haklar devletin garantisi
alhndadır.
Kanunuesasi'nin Onemi
Osmanlı halkı (sadece erkekler) ilk defa seçme - seçilme hakkını kullanmış, ilk defa halk padişahın yanında yö-
neöme ortak olmuştur.
Osmanlıda ilk defa parlamentolu sisteme geçilmiştir.
Mebusan Meclisinin yetkileri kısıtlanmış danışma meclisi durumuna düşürülmüştür.
Padişahın yetkileri meclisten üstün tutulmuştur.
vavw.dizgikitap.com
235
S"LYALÇIN
