XII, yüzyıl Türk şairlerinden Edip Ahmet Yükneki ta-
rafından aruz ölçüsüyle yazılan bu eser, dinî ve sosyal
ahlak esaslarını toplumda yerleştirmeyi amaçlamaktadır.
Eserde çok defa ayet ve hadislerle desteklenen düşün-
celer, kolaylıkla anlaşılabilecek tarzda oldukça sade bir
dil İle İtada edilmiştir, Bu Özellikleriyle esere bir "Öğütler
kitabı" olarak da bakmak mümkündür. Eserde İlk beş bö-
lümden sonra, bilginin faydası ve bilgisizliğin zararı, dilin
kötü sözlerden korunması, dünyanın dönekliği, cömert-
İğin Övgüsü ve cimriliğin yerilmesi, alçak gönüllülük ve
kibir, dünya malına düşkünlük, iyi huylar... gibi konular
üzerinde durulmuştur. Eserin tamamı 101 dörtlükten iba-
rettir,
Bu parçada aşağıdaki eserlerin hangisinden söz edil-
mektedir?
A) Divan—' Hikmet
B) Kutadgu Bjljg
C) Divanü Lügati't — Türk
D) Dede Korkut Hikâyeleri
E) Atabetü'l — Hakayık
12.
III.
IV.
Hikâye
Deneme
Eleştiri
Anı
13.
14.
Aşağıdaki parçalardan hangisi yukarıdaki yazı türle-
rinden biriyle ilişkilendirilemez?
A) Leyla Erbil, "Ölü" adlı Öyküsünde kadınca bir tutum
sergiler, Otuz yıl beraber yaşadığı kocasını kaybeden
bir kadının psikolojisini başarıyla verir.
B) Sanki bir kız çocuğu değil de âdeta bir erkek çocu-
ğuydum. Pantolon modası şimdi olduğu gibi yaygın
değilken okul dışında, ya pantolon ya da şort giyerdim,
Saçlarım kısacıktı. Beni tanımayanlar, oğlan sanırdı.
C) Türk sinemasında 1965-1970 arası 1247 film üretil-
miştir. Sonraki yıllarda televizyon teknolojisinin hızla
gelişmesi sinemaya Olan ilgiyi azaltınca çekilen film
sayışı da hızla düşmüştür.
D) Yaşlı kadın, ağlayarak sarıldı torununa, uzun süre
kopamadılar birbirlerinden. Şoför, otobüsü çalıştırdı-
ğında Ortaya çıkan motor şeşi, ayrılmaları İçin yapılan
bir uyarı gibiydi.
E) Hiç kimse vaktinden Önce Ölmüş sayılmamalı bence
çünkü sizden geriye kalan zaman da sizden önceki
zaman gibi sizin değildir, Bu yüzden bir Şey kaybetmiş
Olmuyorsunuz aslında.
Bu eserin sahibi; kaptan, İlim adamı, "Kâtibi Rûml' mah-
Iasıyla şair, kalemi ve kılıcını aynı beceriyle kullanan ger-
çek bir sanatkârdır. Allah'ın adını devamlı anmak suretiyle
yer yer ayetler eşliğinde yazdığı İlk seyahatname Özelliği
taşıyan eserini Kanuni Sultan Süleyman'a sunarak onun
aftını kazanmıştır, Eserinde Portekizlilere karşı gönderilen
Osmanlı donanmasının kaptanı olarak Hint denizlerinde
fırtınaya yenilip Gücerat'ta bir iskeleden karaya çıkışını;
Belucistan, Hindistan, Afganistan, Buhara ve Mavera-
ünnehir üzerinden dört yılda Edirne'ye varışını yaptığı
gözlemlerle anlatmıştır. Yine bu eserinde Hint seferinde
gittiği mekânları, oralardaki âdetleri, gördüğü rüyaları,
yaşadıkları çarpışmaları, doğa olaylarını, meydana gelen
hasarları vb. anlatmaktadır. Seyahati sırasında hüküm-
darlara Çağatayca gazellerini sunmuş ve hatta bu sayede
hapisten bile kurtulmuştur. "Herkes dünyada bir nam bl-
takmak ister kl kendisini o isimle yâd etsinler; benim de
maceramı anlatmaktan maksadım, bir hayır dua ile anıl-
mam İçindir." sözü onun kişiliğini ve felsefesini yansıtır.
Bu parçada sözü edilen kişi ve eseri aşağıdakilerin
hangisinde verilmiştir?
A) Evliya Çelebi — Seyahatname
B) Yirmişekiz Mehmet Çelebi — Sefaretname
C) Piri Reis — Kitab—' Bahriye
D) Kâtip Çelebi — Cihannüma
E) Şeydi Ali Reis - Mir'atü'I-Memalik
Kâtip Çelebi, XVL yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı
Devleti'nin içine düştüğü ekonomik ve sosyal bunalımı
görmüş ve bu konunun çözümüyle ilgili bir rapor hazırla-
m ıştır.
Aşağıdakilerin hangisi bu açıklamayla ilişkilendirile—
bilir?
A)
Paris Sefaretnamesi
B)
Keşfü'z - Zünun
C)
Fezleke
D) Cihannüma
E)
Düsturu'/ — Amel
o
51
