Vietnam Savaşı, Keşmir Meselesi, Afganistan'ın İşgali ve Bağlantısızlar Hareketi
Vietnam Savaşı (1955-1975)
Fransa'nın sömürgesi durumunda olan Vietnam 1954 yılında
Cenevre Antlaşması İle 17. paralel esas alınarak Kuzey ve Gü-
İpey Vietnam adı altında bağımsız devletler durumuna gelmiştir.
1956'da yapılacak seçimlerle
alınmış, ancak
Güney Vietnam yönetimi bir-
leşme seçimlerine katılmamıştır.
Komünist Olan Kuzey Vietnam
gerilla saldırıları İle Güney Viet-
nam'daki yönetimi devirip, Gü-
ney Vietnam'ı Kuzey Vietnam'a
bağlamak isterken, Güney Viet-
nam da bu durum karşısında
ABD'den yardım istemiştir.
Kuzey Vietnam'ın Tonkin Körfezi'nde ABD donanmasına saldırma-
Si üzerine ABD, 1965 Şubat'ında Kuzey Vietnam'da askerî hedefleri
bombalayarak savaşı başlatmıştır.
ABD'nin Vietnamlılar karşısında büyük kayıplar vermesi büyük tar-
tlşmalara ve protestolara neden olmuştur. Büyük şehirlerde ve üni-
versitelerde protesto gösterileri giderek artmış ve Batılı müttefik-
Perin de savaş onaylamaması ABÜnin işini daha da güçleştirmiştir,
7-
Protesto edenler arasında Vietnam Savaşı sırasın-
da askere çağrılan Dünya Ağır Sıklet Boks Şampiyo-
nu Muhammed Ali de bulunmaktaydı. Muhamrned
Ali "Vietkonglar (Kuzey Vietnamlılar) bana hiçbir
kötülük yapmadılar ki onlarla savaşayım. " diyerek
askere gitmeyi reddetmiştir. Onun savaş karşıtı bu tutumu, dünya
şampiyonluğunun elinden alınmasına ve boks lisansının iptal edil-
meşine, beş yıl hapis cezasına çarptırılmasına ve üç buçuk yıl bo-
yunca resmî bir maç İçin ringe çıkamamasına yol açmıştır. Ame-
rikan kamuoyunun Vietnam Savaşı'na bakış değişince lisansı geri
verilmiş ve spor yaşamı tekrar başlamıştır.
Vietnam'da beklediği başarıyı gösteremeyen ABD, 1968 yılında Ku-
zey Vietnam ile barış görüşmelerine başlamış ve yeni başkan Nixon
Dönemi'nde ABD askerlerinin Vietnam'dan çekilmesi karan alın-
mıştır. 1973 yılında "Vietnam Barışı" imzalanarak savaş sona ermiş-
tin 1975 yılında ise Kuzey Vietnam, Güney Vietnam'ı ele geçirerek
birleşik "Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti"ni kurmuştur.
Nixon Doktrini'ni yayımlamıştır. Bu doktrine göre, ABD dünyanın
neresinde olursa olsun savaşlara girmeyip, müttefiklerine sadece
askerî ve ekonomik açıdan destek olacağını duyurmuştur.
Çinhindi Yarımadası
Hindistan ve Çin arasında bulu-
nan yarımadadır. Tarihî ve kül-
türel olarak bu iki ülkenin etkis
si altında olan yarımada üzerins
de Myanmar, Laos, Kamboçya,
Malezya, Tayland, Singapur
Vietnam bulunmaktadır.
Keşmir Meselesi
Pakistan, Afganistan ve Çin'id
kesişme noktasında yer alan,
verimli topraklara ve yer altı
zenginliklerine sahip olan Keş-
mir, kuruldukları andan itiba-
ren Hindistan ile Pakistan ara-
sında yaşanan en önemli sorun
olmuştur.
Pakistan çoğunluğu Müslüman olan bu bölgenin kendisine ait
olması gerektiğini savunurken, Hindistan ise Keşmir Mihrace-
si'nin kendi topraklarıyla birleşme kararından dolayı buranın
Hindistan'a verilmesi gerektiğini savunuyordu. Bu nedenle iki
devlet 1948 yılında ilk kez savaşmıştır. Birleşmiş Milletler araya
girmiş ve Keşmir'de halk oylaması yapılması kararı alınarak ta-
raflar arasında ateşkes imzalanmıştır.
Çatışmalar sırasında Keşmir'in küçük bir kısmını Pakistan ele
geçirirken, büyük kısmını da Hindistan almıştır. Hindistan BM
kararına rağmen elinde tuttuğu Keşmir topraklarında halk oy-
lamasının yapılmasına izin vermemiştir. Keşmir Meselesi'nde
kuruluşundan itibaren bağlantısızlık politikası izleyen Hindis-
tan, SSCB ile yakınlaşırken, Pakistan ise Batı yanlısı bir politika
izlemiştir. Bu meselede Çin ise Pakistan'ı desteklemiştir.
10 Ocak 1966'da SSCB'nin aracılığında "Taşkent Deklarasyo-
nu" imzalanarak her iki devlet savaş öncesi sınırlarına geri dön-
müştür. Ancak Keşmir Sorunu iki devlet arasındaki silahlanma
yarışını nükleer güce sahip olma boyutuna kadar getirmiştir.
194
Afganistan'ın SSCB Tarafından İşgali (1979)
XIX. yüzyılda İngiltere ve Rusya'nın rekabet alanı olan Afganistan,
Emir Emanullah yönetiminde 1919'da bağımsızlığını kazanmıştır.
Afganistan'da 1978'de askerî darbe ile Afganistan Demokrat
Halk Partisinin başat siyasal güç olduğu, Demokratik Afgan Cum
huriyeti kurulmuş ve devlet başkanlığına Sovyet yanlısı Nur M
hammed Taraki getirilmiştir. Taraki'nin 1978'de SSCB ile Dost
lük, İyi Komşuluk ve İş Birliği Antlaşması'nı imzalamasıyla, Afga
nistan, Sovyet etkisi altına girmeye başlamıştır. Halkın Sovy
nlısı yönetime sert tepki göstermesi üzerine Afgan Hükûme
SSCB'den vardım istemek zorunda kalmış ve aynı gün SSCB Af
Eanistan'ı işgale başlamıştır.
ABD bu gelişme üzerine SALT-II Antlaşması'nı onaylamaktan vaz-
geçmiştir. 1988'de Cenevre'de yapılan görüşmeler sonucu SSCB,
1989'da Afganistan'dan askerlerini geri çekmiştir.
Barış İçinde Bir Arada Yaşama: Bağlantısızlar Bloku
Doğu ve Batı bloklarının dışında kalan ülkeler kendilerini "Bağ-
lantısızlar", "üçüncü Dünya Ülkeleri" veya "Tarafsızlar" olarak
ifade etmiştir. Bu hareketin liderliğini Hindistan (Nehru), Mısır
(Nasır) ve Yugoslavya (Tito) üstlenmiştir. Bunun üzerine 1955'te
yçnİ kurulan ve sömürgeciliğe karşı başarı elde eden 24 ülke En-
donezya'nın Bandung kentinde bir araya gelmiş ve amaçlarınyn
"er İki blokun dışında kalmayı sürdürerek, bu İki süper gücün
karşısında varlıklarını korumak olduğunu belirtmişlerdir. Yapılan
konferans sonucu "barış İçinde bir arada yaşamanın beş ilk«
si” belirlenmiştir. Bu ilkeler; siyasi bağımsızlık, askerî ittifakla-
ra katılmama, kendi topraklarında başka devletlere askerî üş
kurma izni vermeme, ikili ittifaklara girmeme ve sömürgecili-
ğe karşı başlatılan millî kurtuluş savaşlarına destek vermedir,
Jawaharlal
Nehru
1889-1964 yılları arasında yaşayan Jawaharlal
Nehru Hindistan'ın bağımsızlığı için yıllarca Gandhi
ile birlikte çalışmıştır. Kendisi 1947'de kurulan Hin-
diştan geçici hükümetinin ilk başbakanı ve dışişleri
bakanı olmuştur. Ayrıca kendisi "Bağlantısızlar Ha-
reketi"nin 1955'te Bandung ve 1961'deki Belgrat
konferanslarının toplamasında etkili olmuştur.
instagram.com/copysinav
