VI. EŞEYSEL BEZLER (GONATLAR)
Kadınlarda: Yumurtalıklar (ovaryumlar), rahmin iki yanında ve karın
boşluğunda yer alır.
Erkeklerde: Testisler, vücut dışında, skrotum adı verilen torbada bulu-
nur.
Eşeysel bezler, üreme hücrelerini (yumurta, sperm) üretmenin yanı sıra
hormon salgılar ve bu nedenle karma bez olarak kabul edilir.
Eşeysel hormonların üretimi ve salgılanması, hipotalamus (GnRH) ve
hipofiz bezi (FSH ve LH) hormonları arasındaki geri bildirim mekanizma-
sıyla kontrol edilir.
Eşeysel hormonlar, büyüme, gelişim, üreme döngüsü ve eşeysel davra-
nışlar üzerinde düzenleyici etki yapar.
Kadınlarda Yumurtalık Hormonları
Östrojen: Kadın üreme organlarının gelişiminden sorumludur. Ergenlik-
te ikincil eşeysel özellikler (meme gelişimi, ses incelmesi, kalça genişle-
mesi, boy uzaması) oluşumuna katkı sağlar.
Menstrual döngüyü düzenler ve rahim duvarının kalınlaşmasını sağlar.
Progesteron: Gebelikte rahim duvarının kalınlaşması ve embriyonun
gelişimi için uygun ortamın hazırlanmasına yardımcı olur.
Gebelik sırasında rahim kasılmalarını engelleyerek gebeliğin devamını
sağlar.
Erkeklerde Testis Hormonları
Testosteron: Testislerdeki Leydig hücreleri tarafından üretilir.
Erkek üreme organlarının gelişiminde ve ergenlikte ikincil eşeysel özel-
likler (sakallı ve bıyıklı olma, sesin kalınlaşması, kas gelişimi, boy uza-
maşı) üzerinde etkilidir.
z- Spermlerin olgunlaşmasını sağlar.
VII. TİMÜS BEZİ
Timüs bezi, göğüs kafesinin arkasında, kalbin üst kısmında yer alan ve
bağışıklık sistemi ile ilgili önemli bir organ olan lenfoid bir bezdir.
Timüs, bağışıklık sisteminde görevli T hücrelerinin (T lenfositleri) olgun-
laşmasını sağlar.
Doğumdan itibaren en aktif dönemini çocuklukta yaşar ve ergenlik dö-
neminde büyüklüğü en üst seviyeye ulaşır. Daha sonra, yaşla birlikte
boyutu azalır ve yağ dokusu ile yer değiştirir.
VIII. EPİFİZ BEZİ
Epifiz bezi, beynin yarım küreleri arasında yer alır ve mercimek büyük-
lüğündedir.
Melatonin hormonu salgılar.
Melatonin üretimi karanlıkta artar, ışıkta azalır.
Mevsimsel değişiklikler, gün uzunluğu, ışığın devamlılığı ve şiddeti, me-
latonin salgısını etkiler. Örneğin, kışın geceler uzun olduğu için melato-
nin salgısı artar.
Melatonin, biyolojik ritmin düzenlenmesinde rol oynar: Mevsimsel ge-
çişlerde ve günlük tekrarlanan olaylarda (örneğin, kadınlarda menstrual
döngü ve uyku düzeni) etkili olur.
Melatonin, vücudun biyolojik saatinin ve iç ritimlerinin düzenlenmesinde
temel bir hormon olarak görev yapar.
23
ÇÖZELİM
Aşağıdaki ifadelerden hangisi testosteron, öst-
rojen ve progeşteron hormonları İle İlgili yanlış
bir bilgidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Testosteron hormonu erkeklerde sperm üreti-
mini ve erkek cinsiyet karakterlerinin gelişimini
sağlar.
Östrojen hormonu sadece kadınlarda bulunur
ve erkeklerde hiçbir şekilde üretilmez.
Progesteron hormonu, gebeliğin sürdürülme-
sinde ve menstrual döngünün düzenlenmesin-
de önemli rol oynar.
Testosteron hormonu kas gelişimi ve kemik
yoğunluğunun korunmasında etkilidir.
Ostrojen hormonu, kadınlarda ikincil cinsiyet
karakterlerinin gelişimini ve menstrual döngü-
yü düzenler.
Östrojen hormonu erkeklerde de az miktarda üre-
tilir. Erkeklerde östrojen; kemik sağlığı, beyin fonk-
siyonları ve kardiyovasküler sistem için önemlidir.
Doğru cevap (B) seçeneğidir.
SIRA SENDE - 8
İnsanda endokrin sistem ve salgıladığı bazı
hormonlarla İlgili olarak aşağıdakilerden han-
gişi
A)
B)
C)
D)
E)
Timüs bezi yaşla birlikte küçülür ve yerini yağ
dokusuna bırakır, en aktif olduğu dönem ço-
cukluk ve ergenlik dönemidir.
Melatonin hormonu Işıkta artıp karanlıkta aza-
larak vücudun biyolojik saatini düzenler.
Testosteron hormonu, erkeklerde Leydig hüc-
releri tarafından üretilir ve spermlerin olgunlaş-
masım sağlar.
Eşeysel bezler hem üreme hücresi üretip hem
de hormon salgıladıkları için karma bez olarak
kabul edilir.
Progesteron hormonu, gebelik sırasında rahim
kasılmalarını engelleyerek gebeliğin devamını
sağlar.
