DİPLOM4Sİ ve DEĞİŞİM
III. Selim Dönemi (Nizam-ı Cedit) Islahatları
ARİ
DERS
OT
Ğ Şehzadeliği sırasında iyi bir eğitim görmüş, ıslahat hareketlerinin içinde yetişmiştir. Geniş çapta ıslahat yapılması
ve Avrupa'daki gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğine inanıyordu. Bunun için Ebu Bekir Ratıp Efendeyi
Viyana'ya göndermiş, Ratıp Efendi rapor hazırlayıp III. Selim'e sunmuştur. Sadrazam ve devletin ileri gelenleri
de bir rapor sunmuş ıslahatların askerî alanda olması gerektiği öngörülmüştür.
ö III. Selim, yapacağı yenilikler için Türk ve yabancı uzmanlara hazırlattığı layihalar adı verilen raporları incele-
miş ve devletin yeniden yapılanması için Meclis-i Meşveret (danışma meclisi) oluşturarak ıslahat yapma kararı
almıştır. Yapılan yeniliklerde daha çok Fransa örnek alındı. Bu dönemde başta ordu olmak üzere ekonomi ve
yönetim alanında k.klü değişikliler yapıldı.
III.
Selim Dönemi'nde yapılan yeniliklerin tümüne ve bu dönemde kurulan orduya Nizam-ı Cedit adı verildi.
Avrupa tarzında Nizam-' Cedit ordusu kurulmuştur.
Levent ve Selimiye'de bu orduların eğitim kışlaları inşa edilmiş, askerî alanda ıslahatların masraflarını kar-
şılamak için İrad-ı Cedit adlı hazine ve bu hesapları tutmak için de İrad-l Cedit Defterdarlığı kurulmuştur,
Nizam-ı Cedit ilk askerî başarısını Akka'da Fransızlara karşı kazanmıştır.
Donanmalar ıslah edilmiş Küçük Hüseyin Paşa'nın, Kaptan-' Deryalığı sırasında tersaneler büyütülmüş, ge-
miler modern olarak donatılmış ve gemi sayısı artırılmıştır.
Mühendishane-i Berri Hümayun (Kara) kurulmuş ve Mühendishane-i Bahri Hümayun (Deniz) geliştirilmiştir.
Bu okullara Avrupa'dan yabancı uzmanlar getirilmiştir. Mühendishanede fizik, matemaök, topçuluk ve harp
sanatı eserlerinin olduğu kütüphaneler kurulmuştur.
İlmiye sınıfi ıslah edilip yabancı dillerden Türkçeye tercümeler yapılmıştır. Nizam-ı Cedit ıslahatının Avrupa'da
tanıtımı için Fransızca eserler yayımlanmıştır.
Bu dönemde Fransızca devletin ilk resmî yabancı dili hâline gelmiştir.
Üsküdar'da Matbayı-l Amire adıyla resmî devlet matbaası kurulmuştur.
Osmanlı, 18 yüzyıl sonlarına kadar Avrupa'da sürekli elçi bulundurmamıştır. Ancak Lale Devri'nden itiba-
ren özel amaçlı geçici elçiler gönderilmiştir. Bu Avrupa ile doğrudan ilişkileri engellemiş ve gelişmelerin
Osmanlı'ya gelişi gecikmiştir. Bunun sonucunda
III. Selim, Avrupa başkentlerine daimi elçilikler açmıştır.
III. Selim Dönemi'nde, Yusuf Agah Efendi Londra'ya ilk daimi elçi olarak gönderilmiştir. Yine Ahmet Resmi
Efendi de Viyana ve Berlin'e elçi olarak gönderilmiştir. Elçilerin yazdıkları eserlere sefaretname denilmekte-
dir. Ancak yazdıkları bir kitap değil de rapor ise bunlara "Tahrirat" denmiştir.
Devlet parasımn korunması ve kapitülasyonların olumsuz etkisini önlemek için yerli malı teşvik edilmiştir.
» Zahire (Ziraat) Nazırlığı bu dönemde kurulmuştur.
Kabakçı Mustafa İsyanı (Vaka-" Selimiye) 1807
Nedenleri
Selim'in ıslahatlarına yeniçerilerinin tepkisi,
İrad-ı Cedit'in halka ağır vergiler yüklemesi,
Devlet adamlarının lüks ve israfa kaçması,
İlmiye sınıfının Avrupa tarzı ıslahatlara hoş bakmaması
Dönemin Şeyhülislamı Ataullah Efendi'nin isyanı desteklemesi
Yabancı elçilerin olumsuz propagandaları ve kışkırtmaları
wwwdizgikitap.com
1 ShMLYALÇIN
