Uyaklı sözcüklerden birinin başka bir sözcüğün
içinde yer almasıyla oluşan uyaktır. Tunç uyak aynı zamanda
zengin uyağın bir türü olduğundan ses benzerliklerinin
en az üç olması gerekir.
Yokuşlar kaybolur çıkarız düze
Kavuşuruz sonu gelmez gündüze
redif
Tunç uyak
-düz
Ses bakımından aynı, anlamları farklı
sözcüklerin oluşturduğu uyaktır.
Budala
Bülbül konar bu dala (ağaç parçası)
Olmuşum yâr delisi
Bana derler budala (ahmak)
Uyak Örgüsü
Şiirlerde birinci ile ikinci dizenin, üçüncü ile dördüncü
dizelerin birbiriyle uyaklı olması, ilk üçünün veya dört dizenin aynı
uyaklı olmasıdır.
7
Oturmuş ak gelin taşın üstüne
Taramış zülfünü kaşın üstüne
Bir selam geldi başım üstüne
Alırım kız seni komam illere
Kuğul kuğul ötüşüyor kumrular
Çağlayıp akıyor bulanık sular
Meleşir koyunlar körpe kuzular
Açtı bahar çiçekleri Ada'nın
Ayaklar, çeşit çeşit kunduralar içinde
Ayaklar, yarı çıplak, paçavralar içinde
Ayaklar, odalarda, bir çift yavru güvercin
Tutup avuca almak, okşayıp öpmek için
3
şiiR BİLGİSİ 2
QJyj-llh Şiirde birinci ve üçüncü dize ile
ikinci ve dördüncü dizenin uyaklı olmasıdır.
Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın
Bu toprak, bir devrin battığı yerdir
Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın
Bir vatan kalbinin attığı yerdir
Uyan şiirde birinci ve dördüncü
dizeler ile ikinci ve üçüncü dizelerin uyaklı olmasıdır.
Tuna'yı görmedim fakat tanırım —a
Bir ümit önünde koştuğum zaman —b
Geçmişi anarak coştuğum zaman
Kendimi Budin'in beyi sanırım
Siir Türleri
I. Lirik Şiir
• Aşk, ayrılık, ölüm vb. duyguları anlatan şiirlerdir.
• Eski Yunan edebiyatında şairler şiirlerini "lir" denilen
bir sazla söyledikleri için bu şiire lirik şiir ismi verilmiştir.
• Dünya edebiyatında en çok işlenen şiir türüdür.
Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak
Ben aşkımla bahar getirdim sana
Tozlu yollarından geçtiğim uzak
İklimden şarkılar getirdim sana
2. Epik şiir
• Kahramanlık, zafer, yiğitlik anlatan şiirlerdir.
Epik kavramı Yunancada destan anlamına
gelen epopeden gelmektedir.
Atıldı, bir Mehmetçik, büyü bozuldu
Bir düşman süngüsüne, göğsünden
Bu şehadetle kayalar yarıldı sanki
Dipçik gürültüsünden
TORK Diü VE EDEBİYATI
3. Pastoral Şiir
• Doğayı, kır yaşamım ve çoban hayatım anlatan şiirlerdir.
• Kır yaşamını anlatan şiire idil, çoban yaşamını
anlatan şiire eglog denir.
Tam otların sarardığı zamanlar
Yere yüzükoyun uzanıyorum
Toprakta bir telaş, bir telaş
Karıncalar öteden beri dostum
4. Didaktik Şiir
• Bilgi ve öğüt veren şiirlerdir.
• Düzyazıya en kolay çevrilebilen şiirlerdir.
Kulak ver sözüme, dinle vatandaş
Uyma laklak edip güüşenlere
Seni meşgul eder, işinden eğler
Karışır tembel perişanlara
5. Satirik Şiir
• Toplumdaki kişileri ve aksaklıkları anlatan şiirlerdir.
• Eleştiri şiiri olarak bilinir.
• Halk edebiyatında taşlama, divan edebiyatında hiciv,
Batı edebiyatında satir adını alır.
Elin kapısında karavaş olan
Burunu sümüklü, gözü yaş olan
Bayramdan bayrama bir tıraş olan
Berbere gelir de dükkân beğenmez
6. Dramatik Şiir
• Tiyatroda kullanılan şiir türüdür.
• Batı'ya yönelinen zamanlarda tiyatro eserleri şiir şeklinde
değil de düzyazıyla yazıldığından bu tür Türk edebiyatında gelişmemiştir.
ELEKTRA
Bütün bildiklerimi anlatayım sana
Ağlamaktan vazgeçmezsen, seni
Gün ışığı girmez bir yere kapatacaklar
Yurttan uzak bir mahzende yaşayacaksın
O zaman bol bol ağlarsın gerçek talihsizliğine
m.
Düşün bunları felaket gelip çatınca
Beni kabahatli görme, aklını başına devşir
