UNUTMA
Odak uzaklığı;
Yüzeyleri oluşturan küresel kısımların yarıçaplarına bağlı
ve doğru orantılıdır.
Merceğin yapıldığı maddenin ışığı kırma indisine bağlı ve
ters orantılıdır.
Ortamın Işığı kırma indisine bağlı ve doğru oranülldır.
Işığın rengine bağlı olup kırmızı için en büyük, mor için en
küçüktür.
Yakınsak merceklerin yüzeyi Güneş Işığına tutulursa Işınların
bir noktada toplandığı görülür. Bu noktaya koyu renkli bir ka-
ğlt veya kuru ot konulduğunda yanmaya başladığı görülür.
Ormanlarda şişeler, şişe parçalan yakınsak mercek görevi gö-
rerek Otları yakabilir ve orman yangınına neden olabilir. Bu
denle şişeleri ormanda bırakmamak, bırakılmışsa yok etmek
gerekir.
DİKKAT
Bir merceğin asal eksenine
paralel olarak gönderilen
Işın 1 yolunu izlerken orta-
mın kırılma indisi artırılırsa
ya da merceğin kınıma indi-
si azaftllırsa 2 yolunu izler.
Asal
Aynca Işının rengi mordan kırmızıya doğru değiştirilirse de ışın
1 yolu yerine 2 yolunu izler. Yani Odak uzaklığı büyür.
Yine bir merceğin asal ekse-
nine paralel olarak gönde-
rilen ışın K yolunu izlerken
Ortamın kınıma indisi mer-
ceğin kırılma indisinden da-
ğğ_ğğyğk yapılırsa L yolunu
izler. Yani mercek karakter
değiştirir.
Bir merceğin asal eksenine
paralel olarak gönderilen
Işın 1 yolunu izlerken mer-
ceğin taralı kısmı kesilerek
atılırsa Işın 2 yolunu izler.
Yani Odak uzaklığı büyür.
Asal
eksen
Asal
2
Bu özellikler ince kenarlı mercek üzerinden anlatılmıştır. Ancak
bu özellikler kalın kenarlı mercekte de vardır. Kalın kenarlı mer-
ceğin bulunduğu ortamın kırılma indisi artırılırsa Odak uzaklığı
artar. Merceğin kınıma indisi artırılırsa odak uzaklığı azalır. Or-
tamın kırılma indisi merceğinkinden büyük yapılırsa karakter
değiştirir. Yansı kesilir ve atılırsa odak uzaklığı artar.
Gözlük kullanan bir kişi, gözlüğüyle suya girdiğinde şu için-
deki nesneleri bulanık görür. Çünkü gözlük camian mercek-
ten yapılmıştır ve odak uzaklığı artmaktadır. Benzer şekilde
lens kullanan kişiler için de geçerlidir.
Yakıns* ve ıraksak nu-
cekler şekildeki gibi çiz-
gilerle de gösterifir. A ya-
kınsak mercek, B ırak-
sak rnercek gösterimidir.
