/0.ünite [ÜREME SİSTEMİ VE EMBRİYONİK GELİŞİM
B) II - III ı
E) II -l- III
34.
35.
36.
Örnek Sorular
Bir canlının embriyonik gelişim sürecin-
de oluşan morula ve blastula yapılarındaki
hücrelerin,
I. sitoplazma miktarları,
II. genetik yapıları,
III. organel sayıları
özelliklerinden hangileri farklı olabilir?
ğa ise gastrula boşluğu denir.
• Blastopordan ilkel canlılarda ağız, gelişmiş canlılarda anüs oluşur.
• Gastrula boşluğu gelişimin ilerleyen evrelerinde sindirim kanalı haline gelir.
Gastrula evresinin sonunda organizmanın bütün doku ve organlarını meydana
getirecek olan embriyonik tabakalar oluşmuş olur. Bu tabakalar dıştan içe doğ-
ru ektoderm, mezoderm ve endoderm şeklinde sıralanır.
Gastrula
A) Yalnız III
D) II ve III
C) I ve III
Ektoderm
Endoderm
Mezoderm
Blastosist
İnsan embriyosuna ait olan,
l. endoderm,
II. mezoderm,
III. ektoderm
tabakalarının içten dışa doğru sıralanışı na- ¯
sıl olmalıdır?
A)l-ıı -III
C) III - II -ı
İnsanın normal gelişme ve çoğalma evrele-
rinde,
III.
IV.
V,
zigotun bölünmeye başlaması,
yumurta hücresinin oluşumu,
sperm hücresinin oluşumu,
gastrula (üç tabakalı embriyo) oluşumu,
blastula (içi sıvı dolu top görünümlü
embriyo) oluşumu
c.
I.
2.
olaylarından hangilerinde mayoz bölünme
gerçekleşir?
A) I ve II
B) II ve III
C) ıv ve v
D) l, II ve III
D
-y
E) l,lVveV
(1999 - ÖSS)
33
Gastrula evresinde embriyonik tabakaların oluşumu
Farklılaşma ve Organogenez
Gastrula evresinde oluşan üç embriyonik tabakadan organizmanın bütün doku,
organ ve sistemlerin oluşmasına organogenez adı verilir.
Organogenezde gittikçe değişen gen faaliyeti, hücrelerin göçü, hücreler arasın-
daki kümeleşme ve karşılıklı etkileşim ile gerçekleşir.
Organogenez sırasında hücre grupları özelleşerek özel dokuları ve organları
meydana getirir. Bu süreçte hücre bölünmesi devam ederken bazı hücreler
ölür.
Segmentasyon Dönemi
Sperm ve yumurta hücreleri fallop tüpünde birleşerek zigotu oluşturur. Bu hüc-
re mitoz bölünmeler geçirerek 16 hücreden oluşan dut görünümünde bir kitle
oluşturur. Embriyonun bu hali morula aşamasını ifade eder.
Morula fallop tüpünden rahime geçerek içi sıvı dolu top şeklinde bir yapı olan
blastosiste dönüşür. Blastosist embriyonun blastula aşamasındaki halidir.
Döllenmeden yaklaşık olarak bir hafta sonra blastosist endometriyuma yerleşir.
Embriyo rahim duvarı içerisinde oluşturulan çöküntüye yavaş yavaş gömülür.
Gömülen embriyo rahim duvarını kalınlaşması için uyarır. Blastosistin özel hüc-
releri, rahim duvarı içine doğru parmak şeklinde uzantılar geliştirmeye başlar.
Bu uzantılar villus ve çok miktarda kan damarı bulundurur. Böylece villuslar ve
endometriyum yapıları plasentayı oluşturmaya başlar.
Embriyonik Evre
Hamileleğin ikinci haftası ile başlayıp sekizinci haftanın sonuna kadar devam
eden bir evredir. Bu süreçte plasenta oluşumu ile vücut organlarının gelişimi
gerçekleşir.
Bu dönemin başlarında embriyoda endoderm ve ektoderm tabakaları oluşur.
Kısa bir süre içinde bu iki tabaka arasında mezoderm oluşur. Bu üç tabaka
vücuttaki tüm organların oluşumundan sorumludur.
31
E
196
