/4.Ünite / SOLUNUM
Örnek Sorular
ATP molekülü ile ilgili,
I. Canlı olan tüm hücrelerde üretilir.
II. Beş karbonlu şeker olarak deoksiriboz
içerir.
III. Yapısında iki tane yüksek enerjili fosfat
bağı bulunur.
yargılarından hangileri doğru dçğjJdjr?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
A.
D) II ve III
E) ı, II ve III
Hücrede meydana gelen tepkimelerin tamamına metabolizma denir. Metabo-
lizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır.
Basit moleküllerin birleştirilerek daha karmaşık moleküllerin sentezlenmesine
anabolizma denir. Bu olaylar sırasında ATP harcanır. Protein sentezi, fotosen-
tez ve glikojen sentezi gibi reaksiyonlar anabolik reaksiyonlardır.
Kompleks moleküllerin daha basit moleküllere yıkılarak enerjinin sağlandığı
olaylara katabolizma denir. Oksijenli solunum ve fermantasyon katabolik tep-
kimelerdir.
ENERJİNİN TEMEL MOLEKÜLÜ ATP
Tüm canlı hücrelerde metabolik olaylar için gerekli enerjiyi sağlayan molekül
ATP'dir.
ATP molekülü adenin adı verilen organik bir baz, beş karbonlu bir şeker olan
riboz ve üç fosfat grubundan oluşur.
ADP'ye bir fosfat grubu bağlanarak ATP sentezlenmesi olayına fosforilasyon,
yıkımına ise defosforilasyon denir.
Enerji açığa çıkaran tepkimelere ekzergonik (enerji veren) tepkime denir. Gerçek-
leşmesi için enerjiye ihtiyaç duyulan tepkimelere endergonik tepkime denir.
Hücre, endergonik reaksiyonlar için gerekli olan ATP'yi ekzergonik reaksiyon-
lardan sağlar. Başka bir ifade ile ATP ekzergonik tepkimeler ile endergonik tep-
kimeler arasında bir köprü gibi görev yapar.
2.
3.
Aşağıdaki olaylardan hangisi katabolik bir
tepkimedir?
A)
B)
C)
D)
E)
Fotosentez
Protein sentezi
Aktif taşıma
Oksijenli solunum
Nişasta sentezi
Ekzergonik
Enerjinin açığa
çıktığı olaylar
• Oksijenli solunum
• Fermantasyon
ATP
ADP
m
Endergonik
Enerjinin harcandığı
olaylar
• Biyosentez reaksiyonları
Sinirsel iletim
• Aktif taşıma
— Cam
fanus
Yukarıdaki deney düzeneğinde bekletilen
bir bitkinin yaprak hücrelerinde,
I. substrat seviyesinde fosforilasyon,
II. fotofosforilasyon,
III, oksidatif fosforilasyon
yöntemlerinden hangileri ile ATP üretilir?
A) Yalnız II
B) iveli
C) ı ve III
D) II ve III
-y
268
E) l, II ve III
Canlılar yaşamsal faaliyetleri için gerekli olan ATP'yi üç farklı yol ile üretirler:
I. Substrat seviyesinde fosforilasyon
2. Oksidatif fosforilasyon
3. Fotofosforilasyon
Substrat seviyesinde fosforilasyon tüm canlı hücrelerde ortak olarak
gerçekleşir. Oksidatif fosforilasyon ile fotofosforilasyon bazı canlılarda gerçek-
leşir.
B. SOLUNUM
Canlılar yaşamak için ihtiyaç duydukları enerjiyi besinlerden karşılarlar. Glikoz
gibi organik moleküllerin enzimler yardımıyla parçalanarak ATP üretilmesi ola-
yına hücresel solunum denir.
Soluk alıp vermek ile "hücresel solunum" birbirinden farklı olaylardır.
soluk alıp verdiğimizde havadan 02 alır, havaya C02 veririz ve bu olay akciğerle-
rimizde gerçekleşir. Hücresel solunum ise glikozun enzimler tarafından kataliz-
lenen bir dizi kimyasal reaksiyonla hücrede parçalanarak enerji elde edilmesidir.
