ÜNİTE
EKOSİSTEMİN CANLI VE CANSIZ BİLEŞENLERİ
KAVRAYALIM
Test • 1
ggm
2.
Abiyotik faktörler ekosistemlerin yapısında yer alan
veya ekosistemleri etkileyen; ışık, sıcaklık, su, ortam
pH'sı, iklim, toprak ve mineraller gibi faktörlerdir.
Bu faktörler ve etki durumlarıyla İlgili olarak, aşa-
ğlda verilenlerden hangisi
A) Toprağın yapısı ve mineraller, bitkilerin gelişimi
üzerinde doğrudan etkili Olur.
B) Bitkilerin yaşadığı ekosistemlerdeki su miktarının
sahip oldukları adaptasyonlar üzerine herhangi
bir etkisi yoktur.
C) Abiyotik faktörlerin tamamı doğrudan veya dolaylı
olarak hayvanların ekosistemlerdeki dağılımını et-
kiler.
D) Işık; hayvanlarda üreme, avlanma ve göç etme gi-
bi faaliyetleri etkiler.
E) Bitki türlerinin dağılımında Işık, sıcaklık ve İklim
şartları gibi faktörler etkili olur.
Ekosistemde bir canlının yürüttüğü faaliyetlere o can-
lının ekolojik nişi denir. Canlılar nişlerine göre üretici,
tüketici ve ayrıştırıcı olarak guruplandınlır.
Bu şekilde gruplandırılan canlılar İçin,
I. Tüm üreticiler karbondioksiti kullanarak kendi
organik maddelerini üretmek İçin karbondioksit
özümlemesi yapar.
II. Tüketici organizmalar gereksinim duydukları ener-
jİyİ üretici organizmalar veya diğer tüketicilerden
karşılar.
III. Ayrıştırıcı canlılar hücre dışına salgıladıkları sindi-
rim enzimleriyle organik atıkları parçalayıp İnor-
ganik maddeleri açığa çıkarırlar.
IV. Tüketici olarak beslenen canlılar İle üretici olarak
beslenen canlıları ortak olarak etkileyen abiyotik
bir faktör bulunmaz.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
3.
4.
5.
Aşağıdaki grafik, beş canlı türünde sıcaklığa bağlı ola-
rak birey sayısı değişimlerini göstermekledir.
Birey sayısı
Ortam sıcaklığı
Buna göre bu canlı türlerinden hangisi, bulunduğu
ortamda meydana gelebilecek önemli düzeydeki
sıcaklık değişimlerinden en az etkilenir?
Bir ekosistem İçinde yer alan üretici canlılar aşa-
ğldakİ canlı gruplarından hangisinde yer alamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Bakteriler
Protistler
Mantarlar
Arkeler
Bitkiler
Ekosistemi etkileyen abiyotİk faktörlerden sıcak-
İlk, farklı canlılarda;
I. bitkilerin çimlenme ve çiçeklenme dönemleri,
II. hayvanlarda metabolizma hızı,
III. hayvanların üreme dönemlerinin belirlenmesi
olaylarından hangilerini etkileyebilir?
A) ıveıv
D) l, II ve III
B) III
E) ı, II, ıııvelV
A) Yalnız I
D) ive III
PARAF YAYINLARI
B) yaınız II
C)ıveıı
Ekolojik Kavramlar
Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve
yaşadıkları çevreyle olan ilişkile-
rini inceleyen bilim dalına denir.
Biyosfer: Denizlerin belli bir de-
rinliğinden başlar ve atmosferin
belli bir yüksekliğine kadar de-
vam eder. Biyosferi oluşturan
canlılarla bunlann cansız çevre-
si ekosler veya Dünya ekosiste-
mini oluşturur.
Ekosistem: Sınırları belirli bir
bölgede yaşayan ve birbirleriy-
le etkileşim içinde olan canlılar
ile bunların cansız çevrelerinin
oluşturduğu yaşama birliklerine
denir.
Bipr•n: Yeryüzünde büyük İklim
kuşaklarına bağlı olarak Oluşan
büyük ekosistemlere denir, Yağ-
mur ormanları, okyanuslar ve de-
nizler örnek verilebilir.
Biyotop: Organizmanın yaşadı-
ğı; çayır, orman gibi özel yaşa-
ma alanlarına denir.
popülasyon: Belirli bir bölgede
yaşayan, aynı türe ait canlıların
oluşturduğu topluluklara denir,
Komünite: Belirli bir bölgede et-
kileşim içinde yaşayan popülas-
yanların oluşturduğu toplulukla-
ra denir,
Habitat: Her canlı türünün birey
lerinin biyosfer içinde yaşadığı
ve üreyebildiği yere denir, Yani
canlının adresidir.
Ekobjik niş: Bir bireyin bulurdu-
ğu ortam İçerişinde sahip Oldu-
ğu veya yapmak zorunda bulun-
düğü sorumluluklar ve işlevlere
ekolojik niş denir.
Ekoton: Ekosistemlerin kesiş-
me noktaları olan geçiş bölge-
leri, birden fazla ekosisteme ait
Özellikler gösterir, Normal bir
ekosistemden daha çok tür çe•
şidi barındıran bu geçiş bölgele-
rine ekoton denir.
237
