6.ünite / DOLAŞIM SİSTEMİ
Örnek Sorular
Toplardamarlar ile ilgili,
13.
14.
15.
III.
IV.
Kanı kalbe doğru taşırlar.
Tamamında oksijence fakir kan bulunur.
Bazılarında kalbe doğru açılan kapakçık-
lar bulunur.
Kalbin karıncıklarına bağlanırlar.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) iveli
D) II ve III
B) ive
C) I ve IV
E) III ve IV
Aşağıda atardamarların yapısında bulunan üç
doku numaralandırılarak verilmiştir.
Epitel
Bağ
Kas
Bu dokular ile ilgili aşağıdaki ifadelerden
hangisi yanlıştır?
A) Damarın içinden dışına doğru sıralanış
1 - 3 - 2 şeklindedir.
B) Kılcal damarlarda 2 ve 3 numaralı dokular
bulunmaz.
C) 3 numaralı kısım istemli olarak kasılır.
D) Toplardamarlarda numaralı kısımların ta-
marnı bulunur.
E) Kan I numaralı dokuya temas ederek akar.
Bacaklara giden kanın kalbe geri dönme-
sinde,
II.
III.
kulakçıkların gevşemesiyle oluşan emme
kuvveti,
bacaklarda bulunan çizgili kasların kasıl-
maşı,
alt ana toplardamarda bulunan kapak-
çıklann kanın geri dönüşüne izin verme-
mesi
faktörlerinden hangileri etkilidir?
b. Toplardamarlar
Kanı kılcal damarlardan alarak kalbe getiren damarlardır. Atardamarlar gibi üç
tabakadan oluşurlar. Fakat kas ve elastik lif miktarı daha azdır. Bu nedenle bir
toplardamar duvarının kalınlığı, atardamarın üçte biri kadardır.
Kan basıncı ve kanın akış hızı atardamarlara göre daha azdır. Çapları atarda-
marlardan daha büyük Olduğu için daha fazla kan bulundurur. Vücuttaki kanın
yaklaşık olarak %6011 toplardamarlarda bulunur.
Bu damarlardaki kanın hareketi;
• damarların etrafında bulunan çizgili kasların kasılması,
• damarların yapısında bulunan düz kasların kasılması,
• nefes alma sırasında göğüs boşluğunda oluşan emme kuvveti,
• kulakçıkların gevşemesi ile oluşan emme kuvveti
gibi olayların etkisi ile gerçekleşir.
Vücudun alt kısmında bulunan toplardamarlarda kanın geriye doğru akmasını
engelleyen tek yönlü açılan kapakçıklar bulunur. Vücudun üst bölgelerindeki
toplardamarda ise kapakçık bulunmaz, kan akışını yerçekimi sağlar.
Akciğer toplardamarı dışındaki toplardamarların tamamı oksijence fakir
kan taşır.
c. Kılcal damarlar
Atardamarlar ile toplardamarlar arasında yer alan damarlardır. Endotel olarak
adlandırılan tek sıralı yassı epitel dokudan meydana gelmişlerdir. Kas ve bağ
doku içermezler.
Kan ile hücreler arasındaki madde alış verişinin gerçekleştiği damarlardır. Bu
nedenle geniş yüzeyler oluşturacak şekilde dokuların arasına yayılırlar.
Bir kılcal damarın çapı çok küçüktür. Fakat bir atardamar çok sayıda kılcal
damara açılır. Bu nedenle kılcalların toplam kesit alanı, kendisine kan getiren
atardamardan daha fazladır. Bu nedenle kılcal damarlardan geçen kan iyice
yavaşlar.
Bu durum kılcallar ile doku sıvısı arasında madde alış verişine olanak sağlar.
Kılcal damarlardan toplardamara geçen kan yeniden hızlanır. Çünkü toplarda-
marların toplam kesit alanı kılcal damarlardan daha azdır.
Kılcal damar yataklarının girişinde, düz kaslardan oluşan ve prekapiler
sfinkter olarak adlandırılan yapılar bulunur. Bu yapılar kasılıp gevşeyerek kılcal
damarlardan geçen kan miktarını ayarlarlar. Böylece metabolik faaliyetin fazla
olduğu organlara ulaşan kan miktarı artarken, metabolik faaliyetin az olduğu or-
ganlara ulaşan kan miktarı azalmış olur.
A) Yalnız III
B) iveli
D) II ve III
B
11
C) ı ve III
E) l, II ve III
12
10
- Â 14
E
