6.ünite / DOLAŞIM SİSTEMİ
38.
39.
40.
41.
Örnek Sorular
Sağlıklı bir insanın kanında bulunan alyuvar
hücrelerinde,
I. solunum gazlarının taşınması,
II. DNA replikasyonu,
III. oksidatif fosforilasyon
olaylarından hangileri gerçekleşir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
D) ı ve III
E) II ve III
İnsanın kan plazmasında aşağıdaki protein-
lerden hangisi bulunmaz?
A) Histamin
C) Antikor
B) Albümin
D) Hemoglobin
E) Fibrinojen
Aşağıda kanda bulunan bazı yapılar numara-
landırılarak verilmiştir.
Kan pulcuğu
Akyuvar
Bu yapılar ile ilgili,
Alyuvar
l. kırmızı kemik iliğinde üretilenler— 1 , 2 ve 3,
II. gerekli durumda damar dışına çıkabilen-
III. DNA ve RNA moleküllerine sahip olanlar
—1,2ve3
eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
Dl ve III
E) II ve III
Akyuvar hücreleri ile ilgili aşağıdaki ifade-
lerden hangisi doğru değjJdjr?
A) Sayıları mikrobik etkilerde artar.
B) Yalancı ayak oluşturarak aktif hareket ede-
bilirler.
C) Kılcal damarlardan çıkarak doku sıvısına
geçebilirler.
D) Gerekli durumlarda oksijensiz solunum ya-
pabilirler.
E) Kemik dokuya ait kırmızı kemik iliğinde
Alyuvar veya hemoglobin miktarının normalden az olması durumu anemi (kan-
sızlık) olarak adlandırılır. Alyuvarların zarında bulunan glikoprotein (antijen) mo-
lekülleri bireyin kan grubunu belirler. Bu hücreler genel olarak damar dışına
çıkamaz ve aktif hareket edemezler. Kanla beraber pasif olarak taşınırlar.
Memelilerin olgun alyuvarlarında çekirdek ve mitokondri gibi organel-
ler bulunmaz. Çekirdekleri olmadığı için bölünemez, mitokondrileri olmadığı için
oksijenli solunum yapamazlar. Enerji ihtiyaçlarını laktik asit fermantasyonu ile
karşılarlar. Memeli dışındaki diğer omurgalıların olgun alyuvarlarında çekirdek ve
mitokondri bulunur.
b. Akyuvarlar (Lökositler)
Bazıları fagositoz yaparak, bazıları ise antikor oluşturarak vücut savunmasında
görev alırlar. Sağlıklı bireylerin 1 mm3 kanında 5000 - 10000 akyuvar bulunur.
Enfeksiyon durumlarında sayıları geçiçi olarak artar.
Çekirdek ve mitokondri gibi organelleri vardır. Enerji ihtiyaçlarını oksijenli solu-
num ile karşılarlar. Amip gibi yalancı ayak oluşturup aktif hareket ederler.
Gerekli durumlarda kılcal damarlardan doku sıvısına ve lenf sistemine geçerek
mikroplarla savaşabilirler. Akyuvarlar nötrofil, eozinofil, bazofil, monosit ve len-
fosit olmak üzere beş gruba ayrılırlar.
Lenfositler, özgül bağışıklık sağlayan özelleşmiş bir akyuvar çeşididir. B ve T
lenfositleri olmak üzere iki gruba ayrılırlar. B lenfositleri antikor üreterek humoral
(sıvısal) bağışıklık sağlar. T lenfositleri ise hücresel bağışıklıkta etkilidirler.
c. Kan Pulcukları (Trombositler)
Özelleşmiş kemik iliği hücrelerinden kopan sitoplazmik parçacıklardır. Çok
küçük yapıda olup çekirdek içermezler. Kan pulcukları, kanın pıhtılaşmasında
hem yapısal hem de moleküler işleve sahiptirler.
Kanın Pıhtılaşması
Vücudumuzda kesikler veya sıyrıklar olması durumunda, damardan kanın ak-
maşını önlemek amacıyla kanda meydana gelen reaksiyonların tümü pıhtı-
laşma süreci olarak adlandırılır.
Pıhtılaşma sürecinde kan pulcukları ile protombin ve fibrinojen proteinleri görev
yapar. Ayrıca K vitamini ile kalsiyum iyonları da pıhtılaşmada görev alırlar.
Protrombin ve fibrinojen proteinleri inaktif yapıda olup karaciğerde üre-
tilerek kana verilir.
üretirler.
D
122
c
37
