4. Ünite
DESTEK VE HAREKET SİSTEMİNİN SAĞLIĞI
Destek ve hareket sisteminin elemanlarından biri olan kemiklerin gelişiminde
mineraller, vitaminler, hormonlar, güneş ışınları, genetik faktörler ve spor yap-
ma etkilidir.
Mineraller :
/ DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
Örnek Sorular
Kemik gelişiminde etkili olan D vitamini ile
ilgili,
a.
b.
B) su
Kemiğin gelişimi ve sertleşmesi için kalsiyum, fosfor ve potasyum gibi mine-
rallerin kemikte birikmesi gerekir. Mineral eksikliğine bağlı olarak ortaya çıka-
bilecek olan rahatsızlıkları önlemek için kalsiyum ve fosfor gibi mineraller bakı-
mından zengin olan süt, peynir, yoğurt, yumurta, balık ve baklagil gibi besinler
düzenli olarak tüketilmelidir.
Vitaminler :
Kemik oluşumu ve gelişiminde D, A ve C vitaminlerinin etkisi vardır. D vitami-
ni, bağırsaklardan kalsiyumun emilmesi için gereklidir. Bu vitamin eksikliğinde,
kandaki Ca++ eksikliğine bağlı olarak kemik dokunun ara maddesinin sentez-
lenmesi aksar ve kemiklerde şekil bozuklukları veya çarpıklık ortaya çıkar. Bu
durum çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde ise osteomalazi adı verilen kemik
hastalıklarına neden olur.
Steroid yapılı olan D vitamininin inaktif formu, derimizde güneş Işığı yar-
dımıyla aktifleşerek D vitaminine dönüşür. Bu nedenle, her gün yeterli miktarda
güneş Işığının tenimize değmesi sağlık için çok önemlidir.
c. Hormonlar :
Kemiklerin büyüme ve gelişmesinde büyüme hormonu (GH), tiroksin, parathor-
mon, kalsitonin, östrojen ve androjen (en önemli androjen testosterondur) gibi
hormonlar etkilidir.
Büyüme hormonu, uzun kemiklerdeki epifiz plağı (büyüme diski) uyararak bö-
lünmesini sağlar. Böylece kemiklerin boyca uzamasını denetler. Bu hormonun
büyüme döneminde az salgılanması sonucu cücelik (dwarfizm); çok salgılan-
maşı sonucu devlik (gigantizm) ortaya çıkar.
Büyüme hormonunun ergin dönemde fazla salgılanması el, ayak ve yüz-
de orantısız büyümeye neden olur. Bu duruma akromegali (yunancada acros,
aşırı ve mega, büyük anlamındadır.) denir.
Tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonu iskelet ve zeka gelişimi için çok
önemlidir. Büyüme dönemindeki çocuklarda tiroksin hormonunun yetersiz sal-
gılanmaşl durumunda iskelet gelişimi ve zihinsel gelişim yavaşlar. Bu durum
kretinizm olarak adlandırılır.
a-
33.
35.
III.
IV.
Çocuklardaki eksikliği raşitizmle sebep
olur.
Steroid yapılıdır.
Kalsiyumun kemikten kana geçmesini
sağlar.
Suda çözünen bir vitamindir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) I ve II
D) II ve III
B) ı ve III
C)lveıv
E) III ve IV
Aşağıdaki hormonlardan hangisi kemik ge-
lişiminde etkili değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
Parathormon
Büyüme hormonu
Kortizol
Kalsitonin
Testosteron
Kemik dokunun yapısında en fazla miktarda
bulunan molekül aşağıdakilerden hangisi-
dir?
A)
C)
D)
E)
Protein
Karbonhidrat
Vitamin
Mineral
E
31
c
c
83