10. ÜNİTE
ASİTLER, BAZLAR VE TUZLAR
10.3.1. Asitler ve Bazlar
10.3.1 M. Asitleri ve bazları bilinen özellikleri yardımıyla ayırt eder,
Limon suyu, sirke gibi maddelerin ekşilik ve aşındırma özellikleri, asitlikleriyle İlişkilendirilir.
a.
b.
Kirecin, sabunun ve deterjanların ciltte oluşturduğu kayganlık hissi baziklikle ilişkilendirilir.
Asitler ve bazların bazı renkli maddelerin (çay, üzüm suyu, kırmızı lahana) rengini değiştirmesi deneyleri yapılarak
c.
indikatör kavramı ve PH kâğıdı tanıtılır.
Sirke, limon suyu, çamaşır suyu, sodyum hidroksit, hidroklorik asit, sodyum klorür, potasyum nitrat ve amonyum
Ç.
klorür çözeltilerinin asitlik veya bazlık değerlerinin PH kâğıdı kullanılarak yorumlanması sağlanır,
d. PH kavrarm asitlik ve bazlık ile ilişkilendirilerek açıklanır. Logaritmik tamma girilmez.
Günlük hayatta kullanılan tüketim maddelerinin ambalajlarında yer alan PH değerlerinin asitlik-bazlıkla ilişkilen-
e.
dirilmesi sağlanır.
10.3.1.2. Maddelerin asitlik ve bazlık özelliklerini moleküler düzeyde açıklar.
a. Asitler su onamında H30+ iyonu oluşturma, bazlar İse OM İyonu oluşturma özellikleriyle tanıtılarak basit Örnek-
ler verilir.
b. Su ile etkileşerek asit/baz oluşturan C02, S02 ve N-205 maddelerinin çözeltilerinin neden asit gibi davrandığı;
NH3 ve CaO maddelerinin çözeltilerinin de neden baz gibi davrandığı bu tepkimeler üzerinden açıklanır. Lewis
asit-baz tanımına girilmez.
10.32. Asitlerin ve Bazların Tepkimeleri
10.3.21. Asitler ve bazlar arasındaki tepkimeleri açıklar.
a. Nötralleşme tepkimeleri, asidin ve bazm mol sayıları üzerinden açıklanır.
b. Sodyum hidroksit ile sülfürik asidin etkileşiminden sodyum sülfat oluşumu incelenir; asit, baz ve tuz kavramları
ilişkilendirilir,
10.3.2.2. Asitlerin ve bazların günlük hayat açısından önemli tepkimelerini açıklar.
a. Asitlerin ve bazların metallerle etkileşerek hidrojen gazı oluşturması reaksiyonlarına örnekler verilir; aktif metal,
yan soy metal, soy metal ve amfoter metal kavramları üzerinde durulur,
b. Alüminyum metalinin amfoterlik özelliğini gösteren deney yaptırılır,
c. Nitrik asit, sülfürik asit ve hidrofbrik asidin soy metal ve cam/porselen aşındırma Özelliklerine değinilir.
ç. Derişik sülfürik asil, fosforik asit ve asetik asidin nem çekme ve çözünürken açığa çıkarma özellikleri nede-
niy/e yol açtıkları tehlikeler vurgulanır,
10.3.3. Hayatımızda Asitler ve Bazlar
10.3.3.1. Asitlerin ve bazların fayda ve zararlarım açıklar.
a. Asit yağmurlarının oluşumuna, çevreye ve tarihi eserlere etkilerine değinilir,
b. Kirecin ve kostiğin yağ, saç ve deriye etkisi deney yapılarak açıklanır,
c. Öğrencilerin asit ve bazların fayda ve zararları hakkında bilişim teknolojileri kullanarak araştırma yapmaları,
elde ettikleri bilgileri kaynak belirterek özetlemeleri ve yazılı olarak sunmaları sağlanır. Bilişim teknolojilerini
kullanırken siber güvenlik kurallarına uymanın gerekliliği hatırlatılır.
10.3.32. Asit ve bazlarla çalışırken alınması gereken sağlık ve güvenlik Önlemlerini açıklar.
a. Birbiriyle karıştırılması sakıncalı evsel kimyasallara (çamaşır suyu ile tuz ruhu) Örnekler verilir.
b. Asit ve baz ambalajlarındaki güvenlik uyarılarına dikkat çekilir,
c. Aşın temizlik malzemesi ve lavabo açıcı kullanmanın sağlık, çevre ve tesisat açışından sakıncaları üzerinde
durulur.
ç. Mutfak gereçlerinde oluşan kireçlenmeyi ve metal eşyaların paslanm gidermek İçin yöntem ve malzeme seçi-
minde dikkat edilmesi gereken hususlar üzerinde durulur.
10.3.4.Tuzıar
10.3.4.1. Tuzların Özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklar.
Sodyum klorür, sodyum karbonat, sodyum bikarbonat, kalsiyum karbonat ve amonyum klorür tuzları üzerinde
durulur.
