2.Ümte / ENDOKRİN SİSTEM
Uzun süre su içmeme, terleme gibi durumlarda kandaki su oranı azalan bir
bireyde sırasıyla aşağıdaki olaylar gerçekleşir:
Kanın osmotik basıncı artar.
Hipotalamustaki reseptörler uyarılır.
Hipotalamus tarafından uyarılan hipofiz bezinden kana ADH salgılanır.
» ADH, böbrekteki nefron kanallarının suya geçirgenliğini artırır.
»Böbrek nefronlarında su geri emilimi artar.
Kandaki su miktarı artar ve kanın osmotik basıncı düşerek normale döner.
ADH salgılanması durumunda idrardaki su miktarı azalır ve normale göre daha
yoğun (hipertonik) idrar oluşur. ADH'ın aşırı salgılanması durumunda ise idrar-
daki su miktarı iyice azalacağından üre derişimi artar ve idrar yollarında yanma
meydana gelir.
Kandaki su miktarının azalması durumunda hipotalamus, beyinde su
içme isteği doğurarak davranışsal bir tepki oluşturur.
ADH'ın az salgılanması durumunda böbreklerdeki su geri emilimi azalır. Bu du-
rumda vücuttan çok fazla su atılır, kanın osmotik basıncı ve günlük idrar miktarı
artar. Şeker hastalığına benzer belirtilerin gözlendiği bu hastalığa şekersiz şe-
ker hastalığı (diabetes insipidus) denir.
Alkol hipofiz bezinden ADH salgısını azaltır. Bu durum alkol alan birey-
lerin çok sık idrara çıkmasına neden olur.
2. TİROİT BEZİ
Soluk borusunun iki yanında yer alan iki loplu bir bezdir. Tiroit bezinden tiroksin
ve kalsitonin olmak üzere iki farklı hormon salgılanır.
a. Tiroksin Hormonu
Tirozin amino asitinden türemiş olan ve yapısında iyot bulunduran bir hormon-
dur. Vücuttaki metabolik hızın ayarlanmasında doğrudan görev yapar.
Vücudun tüm hücrelerine etki ederek 02 kullanımını artırır ve daha hızlı enerji
üretilmesini sağlar. Büyüme ve gelişme sırasında protein sentezini hızlandırır.
Nabız ve tansiyonun artmasına neden olur.
Tiroksin salgılanması hipotalamus ve ön hipofiz bezi tarafından kontrol edilir.
Hipotalamusun salgıladığı salgılatıcı hormon (TRH) hipofiz bezini uyarır. Hipofiz
bezinden salgılanan TSH hormonu da tiroit bezini uyararak tiroksin hormonu-
nun salgılanmasını sağlar. Kanda artan tiroksin hormonu, negatif geri bildirim
mekanizması ile ön hipofizden TSH salınmasını ve hipotalamustan TRH salın-
maşını engelleyerek daha fazla tiroksin üretilmesini durdurur.
16.
17.
18.
Örnek Sorular
Hipofizden kana salgılanan ADH miktarının
artması,
I. böbreklerdeki su geri emiliminin hızlan-
maşı,
II. idrarla atılan su miktarının artması,
III. kandaki su miktarının artması
durumlarından hangilerine neden olur?
A) Yalnız III
D) II ve III
B) ı veli C) ı ve
E) ı, II ve III
a-
Oksitosin ve STH hormonları için,
l. hipofiz bezinde üretilme,
II. kan yoluyla hedef organa taşınma,
III. sadece dişi bireylerde üretilme
özelliklerinden hangileri ortaktır?
A) Yalnız I
D) I vell
İnsanda,
B) Yalnız II C) Yalnız III
E) II ve III
I, kanda sodyum iyonlarının azalması,
II. kanda protein yoğunluğunun azalması,
III. plazma ozmotik basıncının artması
durumlarının hangileri vazopressin (ADH)
hormonu salgılanmasını uyarır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II C) Yalnız III
E) II ve III
(2011 -
13
D)lveıı
E
14
B
15
D
41
