2.Ümte / ENDOKRİN SİSTEM
Melatonin, ışık ve mevsimsel gün uzunluğu ile ilgili işlevleri düzenler. Melatonin
gece salgılanır ve miktarı gece uzunluğuna bağlıdır. Vücudun mevsimsel geçiş-
[erde gün uzunluğuna bağlı olarak biyoritmini (biyolojik saat) düzenler.
HORMON SALGISININ DÜZENLENMESİ
İki endokrin bezin karşılıklı etkileşimi sonucu bir hormonun kandaki miktarının
ayarlanmasına geri bildirim (feed-back) denir. Bu olay pozitif ve negatif geri
bildirim olmak üzere ikiye ayrılır.
Geri bildirim mekanizması genellikle ön hipofiz hormonları ile diğer en-
dokrin bezler arasında görülür.
Pozitif bildirimle uyarılan endokrin bezin hormon salgısı artar. Negatif bildirim
sonucu uyarılan endokrin bezin ise hormon salgısı azalır.
Aşağıda hipotalamus ve hipofiz bezi ile tiroit bezi arasındaki negatif geri bildirim
mekanizması özetlenmiştir.
• Tiroksin hormonu kanda belirli bir seviyeye ulaştığında hipotalamus ve hipofiz
bezini etkileyerek TRH ve TSH salgısının azalmasına neden olur (— geri bildirim).
40.
41.
42.
Örnek Sorular
Hipofiz bezinde üretilen hormonlar aşağı-
daki bezlerden hangisinin salgı yapmasını
A) Paratiroit
C) Ovaryum
Hipofiz
bezi
B) Böbrek üstü
D) Tiroit
E) Testis
ACTH
Böbrek üstü
bezi
Kortizol
: (—) geri bildirim —h : Uyarım
Hipofiz bezi ile böbrek üstü bezi arasındaki
geri bildirim mekanizmasını gösteren yuka-
rıdaki şemaya göre,
Hipotalamus TRH
negatif geri bildirim
Hipofiz —»TSH
Tiroit
II.
III.
Tiroksin
a-
Kortizol hipofiz, ACTH böbrek üstü bezin-
den salgılanır.
Kandaki ACTH miktarının artması, böbrek
üstü bezinden salgılanan kortizol miktarını
azaltır.
Kandaki kortizol miktarının artması, hipo-
fiz bezinden salgılanan ACTH miktarını
artırır.
Bebeğini emziren annelerdeki oksitosin salgısı pozitif geri bildirime ömek ola-
rak verilebilir. Hipofizden salgılanan oksitosin hormonu, süt salgısını hızlandırır.
Bebeğin emzirilmesi, meme uçlarındaki duyu nöronlarını uyararak, sinir sistemi
yoluyla hipotalamusa uyarı iletir. Hipotalamus ise hipofiz bezini uyararak daha
yorumlarından hangileri yapılamaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C)lveıı
D) II ve III
E) ı, il ve III
fazla oksitosin salgılanmasını sağlar.
Oksitosin
pozitif geri bildirim
Pozitif geri bildirim, hem uyarıyı hem de tepkiyi artırırken, negatif geri bildirim
durumun eski haline geri dönmesine yardımcı olur. Bu nedenle homeostasinin
sağlanmasında görev yapan hormonların salgılanması daha çok negatif geri bil-
dirim mekanizması ile düzenlenir.
Endokrin bezlerin hormon üretmesi ve salgılaması,
• sinir sisteminin endokrin bezleri uyarması,
• kandaki çeşitli madde miktarlarının değişmesi,
• kandaki hormonların endokrin bezleri uyarması
durumlarında gerçekleşir.
Aşağıdaki hormon çiftlerinden hangisi, kar-
şısında verilen işlevi gerçekleştirmpz?
A)
B)
C)
D)
E)
37
40
Hormon Çifti
İnsülin - Glü-
kagon
Kalsitonin -
Parathormon
Prolaktin - Ok-
sitosin
Kortizol -
Lüteinleştirici
hormon
Östrojen - Pro-
gesteron
41
B
İşlev
Kandaki glukoz
miktarının düzen-
lenmesi
Kandaki Ca++
miktarının düzen-
lenmesi
Meme bezlerinde
süt üretilmesi ve
salgılanması
Kan basıncının
düzenlenmesi
Menstrüal dön-
günün düzenlen-
mesi
(2010 -LYS)
39
49
