2.Ümte / ENDOKRİN SİSTEM
4.
5.
6.
7.
8.
Böylece kandaki glikoz seviyesi normal değere düşer ve denge sağlanır.
Açlık durumunda kandaki glikoz miktarı azalır.
Kandaki glikoz miktarının normalin altına düşmesi pankreasın alfa hücrelerin-
den glukagon salgılanmasını sağlar.
Glukagon glikojenin glikoza yıkılmasını ve glikozun karaciğerinden kana geç-
meşini sağlar.
Böylece kandaki glikoz seviyesi normal değerine yükselir.
Şeker Hastalığı (Diabetes Mellitus)
Metabolik denge için kandaki glikoz düzeyinin ortalama 70 - 110 mg / 100 mL
olması gerekir. Şeker hastalığı, insülin hormonunun az salgılanması veya hiç
olmaması durumunda kandaki glikoz düzeyinin normalin üzerinde olması duru-
mudur.
Şeker hastalığının erken belirtileri arasında; çok sık idrara çıkma, çok su içme ve
çok acıkma yer alır. Kandaki aşrı glikozdan dolayı böbreklerden glikoz emilimi
olmaz ve glikoz bol miktarda idrarla vücut dışına atılır. İdrarla kaybedilen suya
bağlı olarak vücudun su ihtiyacı artar ve birey çok su içerek bu ihtiyacı karşılar.
Ayrıca kanda miktarı fazla olan glikoz vücut hücrelerine geçemediği için hüc-
reler vücuttaki protein ve yağ depolarını kullanılır. Bireyde sık sık yemek yeme
durumu gözlenir.
Şeker hastalığının başlıca iki tipi vardır. Her iki tipinde de farklı nedenlere bağlı
olarak kandaki glikoz miktarı fazladır.
a. Tip I Diyabet :
Pankreastan yeterince insülin hormonu salgılanmaz. Otoimmün bir bozukluk
olan tip I diyabet genellikle genç yaşlarda ortaya çıkar. Kişinin kendi bağışıklık
sisteminin, insülin üreten beta hücrelerini tahrip etmesinden kaynaklanır.
İnsülin yetersizliği veya çoğunlukla insülin üretiminin olmaması sonucu gliko-
zun hücre içine girmesini sağlayan reseptörler uyarılmaz ve hücrelere yeterli
miktarda glikoz giremez. Bu durumda hücreler enerji ihtiyacını yağ asitlerinden
karşılar. Buna bağlı olarak keton cisimcikleri ve asetoasetat adı verilen atık
maddeler Oluşur ve kana verilir. Kanda miktarı artan bu asitli maddeler kanın
pH'sınl düşürmeye başlar ve homeostasi bozulur. Ayrıca kanda lipitli bileşiklerin
ve kolesterolün yükselmesi damarların daralmasına, yüksek tansiyona ve kalp
problemlerine yol açar.
Şeker hastalarında gözlerde katarakt oluşumu, böbrek rahatsızlıkları, ayak par-
maklarında kangren oluşumu sıklıkla gözlenir. Ayrıca hücrelerde protein yıkımı-
nın artmasına bağlı olarak bağışıklık sistemi ile ilgili problemler de ortaya çıkar.
Tip I diyabet hastalarına dışarıdan insülin hormonu enjekte edilmesi gerekir.
34.
35.
a-
C)
D)
E)
36.
Örnek Sorular
Kanındaki insülin miktarı artan sağlıklı bir
bireyde,
I. karaciğerde depolanan glikojen miktarının
artması,
II. glikozun kandan vücut hücrelerine geçişi-
nin hızlanması,
III. kandaki glikozun bir kısmının idrarla atıl-
ması
olaylarından hangileri gerçekleşemez?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
D)lveııı
E) l, II ve III
Aşağıdaki şekilde, insandaki bazı endokrin
bezler numaralandırılmıştır.
Buna göre, vücuttaki bazı olaylar ve bunla-
rın gerçekleşmesinde görev alan endokrin
bezler aşağıdakilerin hangisinde doğru ola-
rak verilmiştir?
Kan
Şekerinin
İç salgı
bezlerinin
düzenlenmesi uyarılması
II
Stres altında
metabolizmanın
hızlandırılması
(2013 - YGS)
Kanındaki glikoz miktarı normalin altına dü-
şen bir bireyde,
I. karaciğerden kana glikoz geçişinin hızlan-
maşı,
II. pankreasın alfa hücrelerinden salgılanan
glukagon miktarının artması,
III. karaciğerde depolanan glikojenin hidroli-
zinin hızlanması
olayları hangi sıra ile gerçekleşir?
A) l- II - III
D) -1-11
31
E
32
B) II -l- III C) II - III -l
E) III - II - I
47
