3.ümte / DUYU ORGANLARI
Örnek Sorular
25.
Aşağıda insana ait kulak yapısı gösterilmiştir.
Kulak
kepçesi
Yanm daire Yuvarlak Tulumcuk
kanallan
Çekiç
Kulak
Kulak
Üzengı
yolu
oval
Kulak
itme ve
sinirleri
Östaki
borusu
Etrafında hızlı dönen bir birey aniden durursa, kendini hala dönüyor-
muş gibi hisseder. Bunun nedeni birey durduğu halde, yarım daire kanallarında-
ki endolenfin dönmeye devam etmesidir.
C. BURUN
İnsanda koku alma organı burundur. Burun boşluğunun üst kısmında küçük
bir yer kaplayan koku alanı bulunur. Koku alanında reseptör hücreler ile epitel
hücreleri yer alır. Bu alana san bölge adı verilir.
Koku reseptör hücrelerinin her biri özelleşmiş sinir hücreleridir. Bu hücrelerin
algılayıcı uçlarında yer alan siller, epitel hücreleri tarafından salgılanan mukus
içerisine uzanır. Reseptör hücrelerin aksonları ise merkezi sinir sistemindeki
koku soğancığına girer ve buradaki koku sinirleri ile sinaps yapar.
Buna göre, kulaktaki yapılar ve işlevleriyle
ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kulak kepçesi, sesin toplanmasını sağlar.
B) Ses dalgalan ile ilk kez kulak zarı titreşir.
C) Sesin iletilmesi sürecinde bazı küçük ke-
mikler işlev görür.
D) Östaki borusu, orta kulak ile yutak arasın-
da bulunur.
E) Ses, yarım daire kanallarında duyuma dö-
nüştürülür.
(2017 - LYS)
Koku duyusunu algılayan burunla ilgili ola-
rak,
Koku
maddesi
Farklı koku
maddeleri
İçin
reseptörler
Plazma
Koku
molekülleri
run
Beyin
luğ
8
0'
o
0
Aksiyon potansiyeller——
Mukus
Koku
soğancığı
kemiği
Epitel
hücresi
Şiiler
A
26.
27.
III.
Koku alma reseptörleri bumun tavanında
yer alan sarı bölgede bulunur.
Duyu epiteli ile alınan uyarılar talamusta
değerIendirilir.
Kokunun alınabilmesi için koku tanecikle-
rinin mukusta erimesi gerekir.
ifadelerinden hangileri doğru değildir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C)lveıı
D) ive III
E) II ve III
Normal bir insanda, duyu uyarısıyla (koku
duyusu hariç) başlayan impulslar, tepki or-
ganına (efektöre) ulaşıncaya kadar,
l, reseptör,
II. beyin kabuğu,
III. talamus
şeklindeki yapılardan hangi sıraya göre geçer?
A) 1., 111., II.
B) 11., 1., III.
D) 111., 1., II.
C) 11., 111., l.
E) 111., 11., ı.
(1991 - ÖYS)
24
İnsanda koku alma
Duyu hücreleri (kemoreseptör) mukus içinde çözünebilen ve yayılabilen koku
molekülleri tarafından uyarılır. Duyu hücrelerinde oluşan impulslar önce koku
soğancığındaki koku sinirlerine daha sonra beyin kabuğundaki koku merkezine
iletir ve koku algılanır.
Duyu sinirlerinde oluşan impulslar talamusa uğramadan beyin kabuğu-
na ulaşır.
Koku moleküllerinin iki burun deliğine geliş zamanı arasındaki fark, kokunun
hangi yönden geldiğini anlamayı sağlar. Uzun süre aynı kokuyu alan koku re-
septörleri bir süre sonra impuls üretimini azaltırlar veya tamamen sonlandırırlar.
Bu olaya duyusal adaptasyon denir. Reseptörlerin duyusal adaptasyonu so-
nucu koku bir süre sonra hissedilmez. Bu durumdaki koku reseptörleri ancak
ortama yayılan farklı bir kokuyu algılayabilir. Koku duyusunun yorulması önemli
bir koku adaptasyonudur ve merkezi sinir sisteminin öğrenmesi olarak tanımla-
nır.
Soğuk algınlığı durumunda burundaki mukus miktarı artar ve epitel hüc-
re tabakası şişer. Bu durum koku alma hissinin azalmasına ya da kaybına neden
olabilir.
E
64
