/3.Ümte / BİYOTEKNOLOJİ VE GEN MÜHENDİSLİĞİ
Rekombinant DNA teknolojisinden sanayi, tarım ve ilaç üretimi gibi birçok alan-
da yararlanılmaktadır. Aşağıda bu teknolojinin kullanımına ait bazı örnekler ve-
rilmiştir.
10.
11.
12.
Örnek Sorular
Biyoteknolojik yöntemler,
tıp,
II.
tarım,
III. gıda sanayi
alanlarından hangilerinde uygulanabilir?
C) ı ve III
A) Yalnız II
•
Bitkilere aktarılan bir gen, bu bitkilerin zararlı organizmalara karşı direnç
kazanmasını sağlar.
Bu yolla elde edilen bakteriler toksik yapıdaki atık maddelerin temizlenme-
sinde kullanılır.
Bu yöntemle üretilen insülin hormonu şeker hastalarında kullanılır.
Bu teknoloji ile üretilen enzimler; deterjan, şeker ve peynir üretiminde kullanılır.
D) II ve III
E) ı, II ve III
Bitki ve Hayvanlarda Klonlama :
Rekombinant DNA teknolojisinin tarımda farklı kullanım alanları bulunur. Bu
yöntemle bitkinin tohum verimliliği, ürün miktarı ve kalitesi artırılabilir.
Bu teknoloji kullanılarak böcek ilaçlarına, kuraklığa, soğuğa, tuza ve hastalıkla-
ra karş dirençli bitki türleri elde edilmektedir.
Hayvan hücrelerinde genetik yapının değiştirilmesi ile hayvanlara yeni özellikler
kazandırılır.
Hayvan hücrelerine rekombinant DNA'nın aktarımı sonucu yeni özelliklerin ka-
zanılmasına ait bazı örnekler aşağıda verilmiştir.
• İnsanlardan izole edilen büyüme hormonu geninin fare embriyolarına akta-
rımı sonucu normale göre daha iri fareler elde edilmiştir.
• Bir sığır ırkından fazla kas üretimine neden olan bir geni izole ederek farklı
ırktaki sığırlara hatta koyunlara aktarmış ve daha fazla et üreten transgenik
organizmalar elde etmişlerdir.
Klonlama yöntemi ile bitki ve hayvanlarda ata canlı ile aynı genetik özelliklere
sahip canlılar da elde edebiliriz.
Memeli canlılardaki ilk klonlama 1997 yılında gerçekleştirilmiştir.
Klonlama sonucu oluşan ilk memeli olan Dolly ve taşıyıcı annesi
Şeker hastalarında kullanılan insülin hormonu,
rekombinant DNA teknolojisiyle E.coli bakteri-
lerinde üretilmektedir.
Bu işlemin bazı aşamaları aşağıda verilmiştir.
II.
III.
M
V,
İnsülin geni içeren inşan DNA parçasının
taşıyıcı DNA (plazmit) ile birleşmesi
E.coli plazmit DNA sının ve insan DNA
sının tümünün saf olarak elde edilmesi
E.coli plazmit DNA sının ve inşan DNA sı-
nın insülin genini kodlayan kısmının rest-
riksiyon enzimiyle kesilmesi
Gen aktarılmış E.coli bakterilerinin besi-
yerinde çoğaltılması
Plazmitin E.coli hücresine aktarılması
Bu aşamaların doğru sıralanışı aşağıdakile-
rin hangisinde verilmiştir?
A)l- III -II -IV -V
C) II - III -l- V- ıv
D) -II -V-I-IV
(2007 - ÖSS Fen-2)
Restriksiyon endonükleaz enzimi ile ilgili,
İnşan hücrelerinde doğal olarak bulunur.
İstenilen gen ve vektör olarak kullanıla-
II.
cak genin kesilmesini sağlar.
III. Rekombinant DNA molekülünün hücrele-
re aktarımı sırasında kullanılır.
ifadelerinden hangileri doğru değildir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) ı veıı
7
D)lveııı
B
8
B
E) II ve III
9
257
