/3.ümte / BİYOTEKNOLOJİ VE GEN MÜHENDİSLİĞİ
6.
Genç embriyo taşıyıcı anne görevini yapacak olan üçüncü bir koyunun (C) rah-
mine yerleştirilir.
Embriyonik gelişimin tamamlanması ile bir kuzu (Dolly) dünyaya gelir. Bu kuzu
genetik olarak meme hücresinin çekirdeği alınan koyunla (A) özdeştir.
Kök Hücreler:
Gen mühendisleri kök hücreler üzerinde de çeşitli çalışmalar yapmaktadırlar.
Kök hücreler, kendini yenileme özelliğine sahip olan farklılaşmamış hücreler-
dir- Bu hücreler gerek vücut içinde gerekse laboratuvar ortamında bölünerek
farklı hücre tiplerine dönüşebilirler.
İnsanlardaki temel kök hücreleri üç çeşittir.
• Yetişkin kök hücreleri, vücutta birçok doku ve organda bulunur. Bulun-
dukları dokuda hasar olması durumunda bölünerek hasarı onarırlar.
• Embriyonik kök hücreleri, embriyonun erken dönemlerinde elde edilen
hücrelerdir. Zamana bağlı olmaksızın çoğalırlar. Sürekli kendini yenileme ve
tüm hücrelere dönüşebilme yetenekleri vardır.
• Kordon kanından elde edilen kök hücreleri, uygun ortamlarda bekletilir.
Bireyin ilerleyen yaşamında ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının tedavisin-
Örnek Sorular
Eczacılık ürünleri arasında yer alan,
15.
16.
17.
III.
aş,
hormon,
antibiyotik
yapılarından hangilerinin eldesinde rekom-
binant DNA teknolojisinden faydalanır?
Ol ve III
A) Yalnız III
D) II ve III
Kök hücreleri ile ilgili,
E) ı, II ve III
de kullanılırlar.
Embriyonik kök hücreler
Blastosit evredeki
genç insan embriyosu
(memelilerde blastulanın
eşdeğeri)
Bütün embriyonik
hücre tiplerini
oluşturan
hücreler
Kültüre alınmış
kök hücreler
Farklı kültür
koşulları
Olgun kök hücreler
Bu örnekte
kemik iliği
Sınırlı sayıda
hücre tipi
oluşturan
hücreler
II.
III.
Sadece embriyoya ait doku ve organlar-
da bulunurlar.
Bölünerek farklı hücre tiplerine dönüşe-
bilirler.
Bazı hastalıkların tedavisinde kullanılabi-
lirler.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) ı veli
D) I ve III
E) II ve III
a-
•
•
•
K koçundan alınan somatik bir hücrenin
çekirdeği çıkarılmıştır.
L koyunundan alınan yumurta hücresinin
çekirdeği uzaklaştırılmıştır.
K koçundan alınan çekirdek, L koyunun-
dan alınan yumurtaya aktarılarak zigot
elde edilmiştir.
Bu zigotun bölünmesi ile oluşan embriyo
M koyununun rahmine yerleştirilerek ge-
lişmesi sağlanmış ve Z kuzusu doğmuş-
tur.
Karaciğer hücreleri
Farklı tipte,
farklılaşmış
hücreler
Sinir hücreleri
Kan hücreleri
Bu bilgilere göre Z kuzusu ile ilgili,
I. Cinsiyeti erkektir.
II. Mitokondri DNA'sı L'ile aynı nükleotit di-
zilimindedir.
III. Fenotipi M koyunu ile aynıdır.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) ı veli
Kök hücrelerle yapılan çalışmalar. Genç embriyolar ya da olgun dokulardan izole
edilebilen ve kültüre alınabilen hayvan kök hücreleri, nispeten farklılaşmamış, kend-
ini çoğaltabilen hücrelerdir. Olgun kök hücrelere göre, embriyonik kök hücreleri
büyütmek daha kolay olup, teorik olarak bir organizmadaki bütün hücre tiplerini
oluşturmak mümkündür. Olgun kök hücrelerden hangi hücre tipinin oluşabildiği
tamamen bilinmemektedir.
D) I ve III
13
E) II ve III
14
259
