/9.ümte / BİTKİLERDE EŞEYLİ ÜREME
b. Çapraz tozlaşma: Bir çiçeğin aynı türden başka bir çiçekle tozlaşmasına denir.
Bu Olay aynı türün farklı bireyleri arasında gerçekleştiği için yeni gen kombinas-
yonları ile bitki çeşitliliğini artırmış olur. Böyle tozlaşan bitkiler çevresel değişik-
liklere daha iyi uyum sağlarlar.
Tam çiçeğe sahip bazı bitkiler polen ve yumurta oluşumunu farklı
dönemlerde gerçekleştirerek, kendi kendine tozlaşmayı önler. Bu adaptasyon
çapraz tozlaşmaya olanak sağladığından genetik varyasyonu artırır.
Bitkilerde tozlaşma a) Kendi kendine tozlaşma b) Çapraz tozlaşma
Bitkilerde tozlaşma su, rüzgar ve hayvanlar aracılığı ile gerçekleşir. Bitkilerde
3.
2.
3.
tozlaşmayı kolaylaştıran adaptasyonlardan bazıları şunlardır:
• Taç yaprakların- renkli olması
• Nektar (bal özü) salgısı
• Polenlerin çok sayıda ve hafif olması
• Dişi organa ait tepeciğin kıvrımlı ve yapışkan olması
Döllenme
Tozlaşma ile dişi organın tepeciğine taşnan polenler, tepeciğin salgıladığı ya-
pışkan salgı sayesinde buraya tutunarak çimlenir.
Aşağıda polenin çimlenme basamakları şematize edilmiştir.
Üretken
çekirdek
Tüp
Tepecik
çekirdeği
Dişicik
borusu
Embriyo
kesesi
1.
Polen tüpü
Spermler
2.
15.
16.
17.
Örnek Sorular
Tam bir çiçeğe ait olan,
sinerjit,
II. megaspor,
III. mikrospor,
IV. generatif
hücrelerinden hangileri doğrudan mayoz
bölünme sonucu oluşur?
A) I ve III
C) II ve III
B)lveıv
D) ve ıv
Aşağıdakilerden hangisi, böceklerle tozla-
şan bitkilerde, tozlaşmayı artıran bir uyum
değjJdjr?
A)
Bitkinin tatlı öz su salgılaması
B)
Çiçek polenlerinin yapışkan olması
C)
Çiçeklerin kokulu maddeler salgılaması
D)
Çiçeklerin parlak ve çekici renklerde olması
E)
Erkek ve dişi çiçeklerin ayrı bitkilerde bu-
lunması
(2009 - ÖSS FEN-1)
Aşağıdakilerden hangisi dişi çiçekte QIUŞ@:
maz?
Spermler
3.
Mikropil
Polen, tozlaşma ile dişi organın tepecik kısmına gelir.
Polendeki tüp çekirdeği dişicik borusu içinde polen tüpünü oluşturur. Polen
tüpüne giren üretken çekirdek mitoz geçirerek n kromozomlu iki sperm çekir-
değini oluşturur.
Polen tüpü gelişmeye devam eder ve mikropil bölgesinden embriyo kesesine
girer.
A)
B)
C)
D)
E)
12
Sinerjit hücre
Generatif çekirdek
Polen tüpü
Tohum
Sperm çekirdekleri
c
13
D
14
367
