Ultrason ve sonar cihazları şeş dalgalan ile çalışır.
Ses dalgalan desibeli çok yüksek olmamak koşuluyla zararsızd1L
Ultrason cihazı ile anne karnındaki bebeğe zarar vermeden bakılır.
4. Deprem Dalgalan
Yer kabuğu magma tabakası üzerinde yüzen levhalardan oluşur.
Bu levhalar hareket etmektedir. Bu hareketler sonucunda volka-
nik patlamalar yer kabuğunda kırılmalara neden olur.
Kırılma Olayının gerçekleştiği yerlere fay hatları denir.
Kırıklar üzerinde biriken enerjinin boşalmasıyla meydana ge-
len titreşimlerin Oluşturduğu dalgalara deprem dalgası denir.
Bu dalgalar ortamları ve yer yüzeyini titreştirmesi deprem ola-
rak bilinir. Deprem dalgalarının bir kısmı enine, bir kısmı bo-
yuna yayılır.
Depremlerin meydana gelmesini, deprern büyüklüğünü ölçen
aletlerini , deprem dalgalarının yayılmasını ve depreme ait du-
rumları inceleyen bilim dalına sismoloji denir.
Sismoloji bilimiyle uğraşan bilim insanına sismolog denir.
Depremin büyüklüğü, kınlan yüzeyin büyüklüğünü ve ortaya
çıkan enerjinin düzeyini belirten bir ölçüdür.
Depreh-ıin büyüklüğü sismograf adı verilen aletlerle ölçülür.
Yapılan Ölçüm Richter Ölçeği ile ölçeklendirilir. Depremin bü-
yüklüğü 1 ile 9 arasındaki sayılarla ifade edilir.
Richter ölçeğinde her birim artış, şiddetinde 10 katlık artışa
karşılık gelir.
Depremin şiddeti, depremin doğa, bina ve insanlar üzerin-
deki Olumsuz etkilerinin ölçüsüdür. Bu etki, depremin büyük-
lüğü, toprak yapısı, derinlik ve yapıların depreme karşı daya-
DİKKAT
Depremin şiddeti ile büyüklüğü birbirinden farklı değerlerdir.
Depremin büyüklüğü kırılma büyüklüğüne ve derinlik gibi et-
kenlere bağlı iken, depremin şiddeti; depremin büyüklüğüne,
arazi yapısına ve binaların dayanıklılığına bağlıdır.
Depreme Karşı Alınacak Tedbirler
İnsanlar depreme dayanıklı binalar yapmalı, mevcut binaların dep-
reme dayanıklı olup olmadığı ölçülmelidir. Aile içinde, iş yerlerin-
de, okullarda deprem planı oluşturularak bu planda deprem anın-
da güvenli yerler, deprem sırasında ve sonrasında binadan çıkış
yollan belirlenmelidir. Deprem sırasında devrilebilecek eşyalar du-
varlara ve yerlere sabitlenmelidir. Depremde ve sonrasında ihti-
yaçları karşılayacak deprem çantası hazırlanmalıdır. Deprem son-
rasında ise arama kurtarma çalışmalarına katılmalı, deprem bilin-
ci oluşturmalıdır.
K ve L sabit noktalar arasına gerilerek bağlanmış telin ortasından
çekilerek bir şeş Oluşturulmaktadır.
Tel ötreşirken tam ortasına parmakla basılarak telin yarısının
titreşmesi sağlanırsa,
l. Üretilen sesin frekansı artar.
II. Üretilen sesin dalga boyu azalır.
III. Uretilen sesin hızı azalır.
yargılarından hangileri doğrudur?
Çöz"
Tellerden elde edilen sesin frekansı telin boyu ile ters orantılıdır.
Sesin dalga boyu ise telin boyu ile doğru orantılıdır. Soruda par-
makla basılarak telin boyu azaltıldığı için dalga boyu azalır, hız or-
tama bağlı Olup değişmez. v z Â. f formülüne göre v sabit Oldu-
ğu için f artar.
Sonuçta frekans artar, dalga boyu azalır, hız ise değişmez. I ve II
doğrudur.
NOTLARIM:
