üKLüM (MAVA NEMLİLİĞİ YÂĞüş)
Yağış Oluşum Şekilleri
Yüksekte oluşan yağışlar (kar, yağmur, dolu) yükselen hava sonu-
oluşur. Hava akımlarınm yükselmesini sağlayan nedeıkr,
munu sağlayan nedenlerdir.
Atrn0şWde. yağışa hNa küüelerinin yükselme nedenleri yağış
oluşum şekilleri olarak adlandırılır.
1. Konveksiyonel (Yükselim) Yağışlar
Troposferin yere değen bölümlerinin ısınma sonucu dikey olarak yük-
selmeleri konveksiyona yağışları oluşüxur (Şekil-3). Yükselici hava
hareketleri Önce bulut kümelerini Oluşturur, daha sonra yağış gerçekleşir.
Şek"; Konveksiyon yağışm oyuşumu
Işınrna sonucu gerçekleşen yükselici hava huekeWİnİn bu
yağışlar ısınma dönemi bitince sona erer. Güçlü fakat kısa süreli yağqlardır.
Genellikle gökgürültülü sağnak yağışlar şekhdedir.
- Ekvatoral Bölge'de yıl boyunca
— Orta "m kara içlerinde "ahu aylan yaz başlarında
— Türkiye'de İç Anadolu'da ilkbahar aylamda (Ankara'da "kwkkhdi y4
yağ*dr.
2, Yamaç (Orogralik) Yağışları
Yatay Mide hareket eden hava külelerinin ymuç boyunca yükselerek
oluşturdukları yağışlardır (Şekil-4).
Şekll*.• Yamaç yağışınm oluşumu
Özellikle denizden karaya doğru —en rüzgarlarm, kıyya paralel dağlara
çarptığı yerlerde önemleri daha fazladır. Böyle yerlerde dağlar yeteri kadar
yüksekse hava kütleleri bütün nemini rüzgara thnük yanaca
yamaca tümüyle kurak olarak ge«.
Yamaç yağ* rüzwm dönemine uygun değişkhk gösterir.
Denizden sürekli rüzgar alan bir yamaç sürekli yağış alır. Yılın bir döne-
rüzgar diyorsa rüzgar aldığı dönem y*şhdr.
Coğratha •2 Konu Anlatmh I Soru Bankay
ÖRNEK SPRU:
Aşağıdakilerden hangisi yağış getir.
A) Bir yamaç boyunca yükselen hava
B) Farkh karaMethrdekİ hava kûtlekrhth
C) Ismrak yükseWn kütkWİ
D) "rak tuva
E) Sıcak denizlerden soğuk karahra
&cakhk armkça haww7 taşım
sitesi anar ve doyrna noktasından uzak.
lav. Bu drum Mış oluşummu en—,
Dirwrnik OMrak alçalan ha" klMekrj
sıcaklığı anırdığından yağış getirmez
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki yörelerin hangisindeki yağ'ş•
lam konveksiyonel Olduğu şöylene
AJ Sürek" termik alçak basınç ahnMnn&-
ki
B) Sıcak soğuk klMeIerfnh
C) Denhthn rüz*ra tJWW'
bukmddu
D) basmç ahnknn•
E) Sürek"
aknW"kİ
Sür" tem* alçak
(Ekvator) konveksiyonel yağışkr görülür.
YANIT: A
— 182—
İKLİM (HAVA NEMLİLjĞj ve YAĞIŞ)
Dünyam y*şlan görülür.
HezMydda dg•izW1 esen üzelgh geti*
— Himdayalaeda yazın gerçekleşen,
— Tükiye'de Kuzey AnaMu Dağları'ndaki (Öz"de yum)
3. Cephe Yağışl
y*lqan kütlelerkün "k hava.
sğuk havanm üzerinde yükselir, soğu ve yağış bırakır (Şekil-5). Dün.
ya'da en ya" türü".
Sıcak Hava
Hava
Şem-5; Cephe ohlşumu
- Akdedz•de ve Anadolu' ü kış büyük bölümü
— Güney Yamnküre orta enlern denizlerind*i düza•di yağışlar
Yağış Miktarım Etkileyen Etmenler
1. Yüksem
Genel yağış artx. Bu artq yerel
koşullara göre farklılık gösterir.
Ankara
Erzurum
2. Denize göre konum
891
1758
Yağış (mm)
447
Denizden uzaklaştıkça yağış miMan azahr.
Balıkesir
Yağış (mm)
r merk
Türkiye
L cephe yağışknnm gömmesi,
II. Doğu Karadenğ kıyılarında yağışın faz-
la olması.
III. İç keşimkre doğru bağıl nemin azal•
özelliklerinden hangileri, ülkenin mato•
matlk konumuyla açıklanabilir?
A) yalnızl B)yaımzll C) yalnızm
Ejıvelll
D)lveıı
Cephe yağışları, orta kuşaMa etkilidir.
YANIT:A
ÖRNEK SORU:
Yükselen bir hava kütlesi ile ilgili aşağı.
daki yargılardan hangisi söylenemez?
A) Doyma noktası azalır.
B) Bağd nem oram artar.
C) Yağış ola* artar.
D) Nem açığı azalır.
E) omm anhr.
Yükselen bir hava kütlesinin, yağışa yak-
buknhMJk oram anar.
YANIT: E
CoğraW 1-2 Konu Anlatım" I Soru Bankası
—183-
