TURKWE EKONOMİK COGRAFYA5Y
Günümüzde ülkelerin ekonomik düzeyleri ve sanayideki etkinlikleri, tüket-
tikleri enerji miktarıyla değerIendirilmektedir.
Gelişmiş ülkelerde enerji tüketimi fazla İken, gelişmekte veya az geliş-
mjş ülkelerde düşüktür.
Gelişmiş ülkelerde, İç tüketimin fazla Olması, enerji İthalatını zorunlu
kılmıştır.
Az gelişmiş veya gelişmekte Olan ülkeler, ürettikleri enerjinin büyük bir
miktarını ihraç etrnektedir.
Günümüzde enerjiye Olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Yakm bir gele-
cekte mevcut enerji kaynaklarının, talebi karşılamayacağı endişesiyle, alter-
natif enerji kaynakları bulmaya yönelik çalışmalar hızlanmıştır.
Enerjinin sosyal yaşamda ve üretimde gider maliyeti oluşturması, enerjiyi
daha ucuza mal etrne zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Bununla bir-
likte enerji kaynaklarının yeryüzünde dengeli dağılmaması, ülkeler arasında
rekabeti artırmıştır. Bu rekabet, zaman zaman büyük çatışmalara
dönüşmüştür.
Türkiye'de sanayide yaşanal gelişmeler İle nüfusun ve kentleşme oranının
hızla artması, enerjiye olan talebi artırmıştır.
Bu durum, Türkiye'de mevcut kaynaklardan daha fazla enerji elde
edilmesini ve yeni enerji kaynaklarının bulunmasını zorunlu klJrruşür.
ÖRNEK SORU:
TürkiyeUe aşağıdaki enerji kaynaklarm-
dan hangisinin potansiyeli diğerlerine
göre daha düşüktür?
A) Jeotermal
C) Akarsu
ÇöZÛM:
B) Ljnyt
D) Deniz akıntıy
E) Güneş
Enerji Kaynaklan
Taşkömürü
Linyit
Doğalgaz
Hidroelektrik
'Odun
Hayvan ve Bitki Artıklan
Jeotermal
rûzğar,
TOPLAM
Tüketim
(Bin TEP*)
8 870
12 342
30 777
16 128
2 897
4684
1 290
78 403
Tüketim
11,31
15,74
39,25
20,57
3,70
076
100,00
ÖRNEK SORU:
l. Petrol
II. Linyit
III. Su gücü
IV. Doğal gaz
Türkiye'de, yukarıdaki enerji kaynak-
lanmn hangilerinden elde edilen elekt-
riğin diğerlerine göre daha pahall olma.
şl beklenir?
Tablo": Türkiye'de 2002 yılında tüketilen enerji miktanmn
enerji kaynaklarına göre dağdım' (DİE, 2003)
Türkiye ener) İhtiyacını çok çeşitli kaynaklardan karşılamaktadır. Tükettiği
başhca enerji kaynaklan sırasıyla petrol. doğalgaz. linyit, taşkömürü, odun
ve hidroelektrikür. Bu enerji kaynaklarının 315'ünü petrol ve türevleri ile
doğalgaz oluşturmaktadır
Üretim TMethn
kWh
140 cm
ımooo
GraIİk•6: Türkiye'de yıllara göre elektrik enerjisi üretim
ve (DİE)
Türkiye'de üretil«ı elektrik enerjisi termik ve hidroelektrik santrallerden;
çok az da rüzgar ve güneş enerjisinden sağlamaktadır. Termik santrallerde
taşkömürü, linyit, doğalgaz ve diğer katı ve sıvı yakıtların yakılmasıyla elde
edlen ISI enerjisi, eleMrik çevrilir (Grafik-7).
Û rotim
25
Grafik-7: TürMye'de elektrik eneriisi üretiminde enerji
kaynaklarının payı (DİE, 2002)
( • ) Rüzgar, güneş, jeotermal, kükürt, ağaç kabuğu vb.
A)ıvell
C)lvew
Bir İç deniz kıyışında Türkiye'de
güçlü akmühr bulunrnaz.
ÖRNEK SORU:
4
YANIT: D
Enerji TEP•)
10 CXX)
üretim
Tükalkn
İth*t
3182
Grafik•5: Türkiye'de 2002 "I'nda enedi üretimi, tüketimi,
ithalat ve İhracat miktarları (DİE, 2003)
( ) TEP (Ton Petrol Eşdeğer): Bir ton ham petrolün ürettiği
enerjiye eşdeğer enerji
Türkiye'de yıllara göre enerji tüketimi, daima üretimden fazla olmuştur.
Türkiye tükettiği enerjinin büyük bir kısmını İthal etmektedir. Bunun yanm-
da çok az miktar enerji İhracatl vardır (Grafik-5).
Enerji kaynaklan, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji kaynaklan olmak
üzere İkiye ayrılır.
Yenilenebilir enerji kaynaklan; hidroelektrik (şu gücü), jeotermal,
rüzgar ve güneş enerjisidir.
— Yenilenemeyen enerji kaynaklan; kömür, petrol, doğalgaz, Odun, bitki
ve hawan artıklarıdır.
Coğrafya -2 Kanu Anlatımlı / Soru Bankası
Yukandaki haritada numaralanmış yöre-
lerin hangisinde hidroelektrik potan-
siyel diğerlerine göre daha azdır?
B)" C) III D)IV
ÇÖZÜM:
Ortakma yüksem ve engebenin az olduğu
III. yörede hidroelektrik potansthel
YANIT: C
74.
D)llvelll
E) llveıv
ÇöZüM:
Türkiye, petrol ve doğal gaz kaynaklan ba-
kımından fakirdir. petrol Ve doğal gaz
Türkiye'nin İthal ürünlerindendir. Bu doğal
kaynaklarla elde edilen elektriğin daha
pahalı olması beklenir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de,
l. doğal gaz,
II. linyit,
III. taşkömürü
enerji kaynaklan, aşağıdakilerden han-
gişinde enerji tüketimindeki payı en faz•
la olandan en az olana doğru sıralan-
911,111, 1
ADI, m B) 1,111, 11
9111,11,'
ÇÖZÜM:
Enerji tüketiminde en fazla doğal gaz, en
az taşkömürü kullanılır.
YANIT: A
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımı,' / Soru Bankası
