Örnek Soruyu Değiştir

TÜRKÜYE jKLjîeÂÖ Kış mevsiminde, — Sibirya termik yüksek basınç alanından soğuk ve kuru, İzlanda dinamik alçak basınç alanından Ilık ve nemli, Orta Akdeniz üzerinden gelen Ilık ve nemli hava kütleleri olmak üzere üç farklı basınç merkezinin etkisinde kalır (Harita-IO). [zabarlar rüzgar Harita. 10: Ocak ayı ortalama basınç dağılışı ve buna bağlı Olarak Oluşan hava akımları ş/ Bu mevsimde kuzeyden gelen soğuk hava kütleleriyle güneyden soku- lan ılık ve nemli hava kütleleri karşılaşıp, cepheler oluşturarak yağışa neden Olur. Bu cephelerin etkisiyle Ege, Akdeniz ve yer yer Marmara'da yağmur, iç kesimlerde ve Trakya'da kar şeklinde yağışlar meydana gelir (Harita-10). b. Türkiye'de Rüzgarlar 1) Günlük Rüzgarlar Genellikle yaz mevsiminde, gön içerisindeki farklı ısınmalara bağlı olarak Oluşan rüzgarlardın Gece ve gündüz ters yönlerden eşerler. Ayı meltemi Ve dağ - vadi meltemi olmak üzere İkiye ayrılır. KIYI Meltemi: Özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında yaz mevsiminde Oluşur. Ege'de Öğleden sonra denizden karaya doğru esen bu rüzgara imbat Dağ - Vadi Meltemi: İÇ bölgelerde yaz gecelerinde dağlardaki soğumaya bağlı olarak ağırlaşan havanın, alçak sahalara doğru inmesiyle dağ melte- ml oluşur. Gündüz öğleden sonra vadilerde ısınan havanın yükselmesiyle, yamaçlara doğru meydana gelen hava akımlarıyla da vadi meltemi oluşur. 2) Yerel Rüzgarlar Türkiye'deki yerel rüzgarlar, Çevresindeki basınç merkezleri, deniz ve kara arasındaki basınç farkından dolayı Oluşur. Yaz ve kış durumuna göre etkileri ve yönlerinde farklılık gösterir. Coğrafra I -2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası ORNEK SORU: Yer şekli Özellikleri göz Önüne alındığın. da, yukandaki haritada numaralanmış yörelerin hangisinde dağ ve vadi mel- temlerinin daha etkili olduğu söylene- C) 111 ÇÖZÜM: Yerşekillerinin daha yüksek daha enge- beli olduğu M yörede dağ ve meltern- İKLİMİ Soğuk Yerel Rüzgarlar Karayel: Soğuk karakterli cephelerin sokulmasıyla kuzeybatıdan esen şid- detü bir rüzgardır. Etkth olduğu fMünaya. yağmur veya kar yağışı- na neden Olur. Yıldız: Kuzeyden soğuk esen şiddetli bk rüzgardır. Özellikle Karadeniz ve bölg*rhde etkilidir. Poyraz: Kuzeydoğudan eşen soğt* bir rüzgardır. Özellikle Karadeniz İle Marmara kıyılarında frrüna şiddetinde eser. Şekil-I: eştikleri yönlere göre rüzgarlar Sıcak Yerel Rüzgarlar Lodos: Güneybatıdan esen bu rüzgar daha çok Akdeniz, Ege ve Marmara'da etkilidir. Ilık ve nernli eser. Estiği günlerde sıcaklıklar artar. Yağışa neden olur. Zarnan zaman firüna kuwetinde eser. Kıble: Güneyden esen bu rüzgar, Akdeniz kıyılarında nemli eser. Torosları kuzey yamaçlarından inerken fön etkisi kazanarak, sıcak ve kuru eser. Konya Ovası'rm erken estiği dönemlerde ürünlerin yamnasına neden olan bu rüzgarlara bakır sattıran adı verilir. Keşişleme (Samyeli): Daha çok güneydoğudan sokulan bu sıcak Ve kuru rüzgar, Anadolunun İç kışımlarma kadar sokularak kavurucu Sıcakların görülmesine Olur. Bu rüzgarın etkisiyle bitkiler kışa zamanda sararıp kuw. İç Anadoluya kadar sokulan bu rüzgara kabayel adı verilir. Fön: Kışın şiddetli soğukların görüldüğü Doğu Anadolu'nun kuzeyinden Karadeniz kıydarma doğru, soğuk ve ağır hava kütleleri hareket eder. 3000 m'yi aşan Doğu Karadeniz dağlarından kıyıya doğru İnen bu hava kütleleri, fön etkisi kazanır. Böyle günlerde, Doğu Karadeniz kıyılarında sıcaklık TC'Yİ aşar. Yum Torosların güney yamaçlarından Akdeniz kıyılyına; ilkbahar ve yaz başlarında da Torosların kuzey yarnaçlanndan İç Anadolu'ya doğru esen fön rüzgarları görüm 71/1. feri daha etkilidir. ÖRNEK SORU: YANIT: D Aşağıdaki rüzgârlardan hangisi etkili 01• düğü yörelerde hava sıcaklığım düşû• rücü yönde etkilidir? A) Fön B) Kıble C) D) Keşişleme E) Karayel ÇözüM: Kuzey sektörü Olan Karayel hava sıcaklığı- m düşürür. YANIT: E Uyan: Karadan esen rüzgarların hız, sürtünmenin etkisiyle azalır. Denizden eşen rüzgarlar, karadan eşenlere göre daha şiddetlidir. Bu nedenle kıyı kesimlerinde zaman uman ağaçlan kökünden söken ve çatılan uçuran fimnalar görülürken, İç bölgelerde bu şiddette fırtınalar pek görülmez ÖRNEK SORU: Türkiye'de kuzeyden esen rüzgarlar sıcaklığı düşürür. Aşağıda üzerinden eştikleri İllerin be- Ilrtlldlğl rüzgarlardan hangisi etkili ol- duklan kentlerde Sıcaklığın düşmesine neden Olur? (Yüzey şekilleri dikkate alınmayacak) A) Konya'ya, Ankara üzerinden galen B) Trabzon'a, Bayburt üzerinden gelen C) İstanbul'a, Çanakkale üzerinden gelen D) Burdur'a Antalya üzerinden E) Samsun'a, Amasya üzerinden gelen ÇÖZÜM: Ankara Konya'nın kuzeyinde yer alır. Bu nedenle Konyaya Ankara üzerinden gelen rüzgarlar kuzey sektörlü olacağından Sıcakllğ' düşürür. YANIT: A Uyan: Yerşekİllerİ sürtünmenin etkisiyle rüzgarın hızım azaltır. Bu nedenle lodos, kıble gibi güneyden esen rüzgarlar güney ve bab kıyılarında şiddetliyken, Karadeniz kıyıla- nnda sakin eser. Karayel, yıldız ve poyraz Karadeniz ve Marmara'da fırtına şeklinde eserken, Akdeniz kıyılarında Oldukça Coğrafya 7-2 Konu Anlafltnh Soru Bankay