TÜRKÜYE EKONOMİK COĞRAFYASü (MADENCİLİK-SANAYİ-ULAŞIM-TİCARET-TURİZM)
TÜRKjYE EKûîJCJjVJjl( COĞRAFYAST (RL4DENCİLİK-SANAYj-ULAşlM-TİCARET-TüRİZM)
Türkiye'de karayolu uzunluğu toplam 428.543 km'dir. Bunun 1.881 km'si
otoyol, 278.331 km'si asfalttır. Geriye kalan yonar stabilize, taş kaplama ya
da toprak yollardır.
Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgeleri dışındaki bölgeler, karayolu
yapımına daha elverişlidir.
Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde ulaşım çeşitli geçitlerle
sağlanır, Bu bölgelere ulaşımı kolaylaştıran başlıca geçitler şunlardır:
Akdeniz Bölgesi:
Çukurova'yı İç Anadolu'ya bağlayan Gülek Geçidi,
b/ Silifke'yi Taşeli Platosu'ndan İç Anadolu'ya bağlayan Sertavul Geçidi,
Antalya'yı Burdur'a bağlayan Çubuk Geçidi,
ş/ İskenderun'u Amik Ovası'na ve Güneydoğu Anadolu'ya bağlayan Belen
Geçidi.
Karadeniz Bölgesi:
Trabzon'u Erzurum'a bağlayan Kop ve Zigana (Kalkanlı) geçitleri.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki tabloda. Türkiye'de 1998 yıhnda
yurtiçi yurtdışı taşmacthkta, ulaşm yol-
lanna göre taşman yük rnikzrhn göste-
Karayolu
Denizyolu
Demi lu
(Bin ton)
434 885
38 715
14403
(Bin
5018
117 120
| 447
570
Doğu Anadolu Bölgesi:
Pülümür, Karlıova, Sakaltutan geçitleri, bölgede kuzey
yönünde ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Türkiye'nin En İşlek Karayolları:
— Edirne İstanbul • Ankara,
- Bursa • İzmir,
— Mersin - Adana - Gaziantep,
- güney
Yalnızca tablodaki verilerden yararla-
narak, aşağıdaki yargılardan hangisine
ulaşılamaz?
A) Hem yurtiçi hem yurtdış taşımacılıkta
demiryoluyh taşınan yük, İle
taşınandan azdır.
B) Yurtiçinde karayolu taşımacılığının,
yurtdışında ise denizyolu taşımacı-
lığınm maliyeü daha düşüktür.
C) Yurtiçi ve yurtdışı taşımacılıkta hava
yoluyla taşman yük en azdır.
D) Yurtiçinde karayoluyla, yurt* taşına-
cıhkta EŞ1nan yük, diğer
ulaşım yollarıyla taşman yüklerin top-
lamından daha fazladır.
E) Yurtiçinde demiryolknyla taşınm yük,
yurtdışı taşımacılıkta karayoluyla taşl-
nan yükün üç katma yakındır.
ÇÖZÜM:
Tabloda ulaşım yollarına göre taşman yük
maliyeti verilrnediğinden, yurtiçi yurtdışı
kara ve denizyolu taşımacılığında hangi-
sinin rnaMy•etinİn düşük "'ğuna ulaşıla-
YANIT: B
Bu sorunların başlıcalan;
fizkİ Özelliklerirün anan trafik yükünü kaldıramaması.
yol bakım ve onanm giderlerinin artrnası,
trafik düzeninin bozulması,
trafik kazalarının anmasıdır.
frQrayolhnmn yükünün azalrnası için demiryonan ve dengolu ulaşırnının
geliştirilmesi gerekmenedir:
B. Demiryolları
Türkiye'de demiryolu ulaşmı 19. yüzyılın İkinci yansında Önem kazanmaya
başlarruştır. İlk demiryolu hattı 1866 yılında İzmir - Aydın arasında İngilizler
tarafından yapılmuşür. Cumhuriyetin "k yıllarında demiryollarının toplam
uzunluğu km kadardı.
Cumhuriyetin kurulmasmdan sonra demiryolları mülileştirilmeye başlanmış
ve 1925 İle 1940 yıllan arasında demiwolu yapımına Önem verilmiştir.
Ancak bu tarhten gününüze dek eski yollar yenilenip ulaşım hız artırıl-
maya çalışılmıştır. Örneğin; İstanbul-Ankara arası hızlı trenlerle 3 saate
indirümeşi planlanmaktadır.
Günümüzde Türkiye'de yaklaşık 8.697 km uzunluğunda demiryolu ağı
vardır. Bunun 1.752 km'si elektriklidir.
Türkiye'de mevcut demiryolu ağı, yük ve yolcu taşma kapasitesi yönünden
yeterli seviyede değldİr.
Yolcu ve yük taşımacılığında demiryolunun payı yaklaşık % 15 ile % 10 ara-
Uzunluğu
Elektrikli
Elektriksiz
1998 2000
1.763 1.752
6.919 6919
8.671
Yolcu sayısı 98.931 85343
15537 18.524
2001
1.752
6919
8.671
73188
14.424
2002
ı .752
6.919
8,671
73088
14.424
2003
1752
6946
75933
15.755
— Samsun-Rize arasındaki yollar Türkiye'de trafiğin en yoğun olduğu
karayollarıdır.
Son yıllarda hızlı trafik akışını sağlamak amacıyla otoyol yapımına önem
verilmiştir. Otoyollar; Edirne, İstanbul, Bolu ve Ankara arasında, Adana ve
Hatay çevresinde ve İzmir - Aydın arasında bulunur (Harita-1).
Harlfa• l: Türkiye 'de karayollarının dağılışl
Türkiye'de karayolları, çevresindeki ülkelere göre daha şık ve daha kalite-
İldir. Ancak Türkiye'de ulaşım hizmetlerinin büyük kısmının karayolları
üzerinden sağlanması bir takım sorunlara neden olmaktadır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım" I Soru Bankay
Tab10•5.• Türkiye'de 1998-2003 yıllan arasındaki demiryolu
uzunlukları, taşman yük miktarı ve yolcu sayısı (DİE)
Demiryolları. özelMe linyit, taş kömürü, denir cevheri gibi madenler, askeri
araçlar, şekerpancarı gibi tanm ürüderinin taşınmasında kullanılır.
Türkiye'de yerşekjl]erinin yüksek ve engebeli olrnaşl, demiryolu yapımını
zorlaştırmıştır. Demiryolları akarsu vadilerini ve ovalan İzler.
Harit3-2: Türkiye'de başlıca demiryolu güzergâhları
—551 —
ÖRNEK SORU:
Demiryolu, kara içlerinde en ekonomik
ulaşım yoludur. Buna karyn Türkiye'de
yolcu ve yük taşımacılığınm sadece % 15'i
demiryoluyla yapılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de de-
miryolunun taşımacılıktaki payının az
olmasının temel nedenidir?
A) Demiıyolu ağının yeterince gelişmemiş
B) Demiryolu personelinin yeterli olmayışı
C) Vagonlarda yük kapasitesinin düşük
D) Demiryollarının yurtdışı bağlantısının
E) Demiryolundaki taşıma araçlarının
yetersiz olması
ÇÖZÜM:
Türkiye'de demiryolu ağının yeterince ge-
lişmemes/ ve Türkiye'nin her yanına do-
miryolunun ulaşmaması, demiryolunun
taşımacılıktaki payının az olmasının en
Önemli nedenidir. Diğer Seçeneklerdeki
faktörler demiryolu ağının gelişmes/ duru-
munda zamanla gerçekleşebilecek etken-
YANIT: A
Coğrafya 1-2 Konu Anlanmh / Soru Bankası
