TÜRKÜYE EKONOMİK COĞRAFYA* (MADENCİLİK-5ANAYİ-ULAŞIM-TİCAREî-7URfZM)
TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYASI (MADENCİLİK-SANAYİ-ULAŞIM-ÎİCARET-TURİZM)
Krom çıkarılan başlıca yerler:
• Guleman, Alacakaya (Elazığ),
• Kopdağ (Erzurum),
• Fethiye, Köyceğiz, Marmaris, Dalaman (Muğla) ,
• Karsantl, Pozantı (Adana),
• Harmancık, Orhaneli (Bursa),
Eskişehir,
• Pınarbaşı (Kayseri).
— Krom madenleri Antalya ve Elazığ'daki ferro-krom tesislerinde İşlen-
— Türkiye'de üretilen kromun yaklaşık yarışı İhraç edilrnektedir.
— Dünya krom üretiminde, Güney Afrika Cumhuriyeti, Rusya, Hindistan
ve Filipinlerden sonra Türkiye beşinci şırada yer alır,
Üretim (Bin ton tuvenan)
4 500
4000
3 500
3000 •
2 500
2000
1 500
1 000
Dernir Bakır
Krom
n Boksit
Grafik•2: Türkiye 'de demir, bakır, krom, kurşun•çinko ve
boksit gibi metal madenlerin yıllık üretimi (DİE, 2001)
Boksit
Kireçtaşları İçinde bulunan kil mineralleri, kireçtaşlarının Çözünmesiyle
serbest kalır. Kireçtaşlarının içindeki boşluklarda biriken kil rnlneralIerİnİn
oksitlenmesiyle boksit OlUşUr.
Boksit;
petrol arıtımında,
— Çelik ve tuğla fırınlarında harç malzemesi olarak,
Kaynak çubukların kaplanmasında,
— Ham şekerin renginin giderilmesinde,
İzolasyon malzemelerinde katkı maddesi Olarak kullanılır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki hariüda beş maden cevherinin
çıkarıldıkları işlendikleri yeder oklarla
Hangisi yanlış eşleştirilmiştir?
D)tv
Divriği'de çıkarılan demir cevheri, Kara-
bük, Ereğli ve İskenderun demir -çelik fab-
rikalannda ham madde olarak kullanılır.
Haritada III numaralı ok yörü ters göste-
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinde bir maden,
bu madenin İşlendiği yöre İle birlikte ve-
rilmemiştir?
A) Demir İskenderun
B) Bakır Samsun
C) Krom
D) Boksit Seydişehir
E) petrol Eskişehir
ÇÖZÜM:
Eskişehir'de petro - kimya tesisi bulunma
YANIT: E
Alüminyum sanayisinin ham maddesidir. Boksitin işlenmesiyle elde edilen
Haff, kolay işlenebilir ve paslanmaz ohnası nedeniyle uçak, uzay
araçları, gemi, otomotiv, makine ve yapı endüstrisinde yaygın olarak
Mutfak araçları ve ambalaj sanayinde kullanılır.
Bakırdan sonra en iyi iletken olması nedeniyle enerji nakil hatlarında kul-
— Diğer met*h alaşırnmda kullanddığında metalin dayanıklılığmı arttırır.
Aürninyum ve alaşımları, günümüzde demir ve çelikten sonra çok kul-
tanılan rnetalth.
Boksit çıkarılan başlıca yerler;
• Akseki, Alanya (Antalya)
• Seydişehir (Konya),
• (Muğla).
• Dörtyol (Hatay),
• İslahiye (Gaziantep)
— Türkiye'de üretHen boksit, Sey«ehlr Alüminyum Tesisleri'nde İşlenir.
— Alüminyum üretimi esnasında çok büyük enerjiye ihtiyaç duyulur. Bu
tesislerin enerji ihtiyacı Oymapınar Hidroelektrik ve Seydişehir Termik
santrallerinden karşılanır.
Bor Mineralleri
— Genel olarak volkanik ve tortul arazilerde bulunur.
— Gelec*te, petrol türevlerinden elde edilen yakıt yerine kullanılacağı
düşünülen hidrojen yakıtında katkı maddesi olan bir madendir.
— Hafif ve kimyasal etkilere karşı dayanıklı olan bor minerallerinin 200'e
yakın kullanm alam vardır.
Bor mineraneri;
— LJçak kanatlan ve pervane üretimi,
— Asına köprüler vb. yapıların inşası,
— Plastk, anaye, porselen, fayans ve elyaf sanayisi,
— Isıya dayanıklı cam üretimi,
— haç, kimya, boya ve çimento sanayisinde kullanılır.
— Hidrojen yakıt kullanan araçlarda (roket, jet uçakları) katkı maddesi
ve nükleer enerji üretiminde de kullanıldığı İçin stratejik maden-
— Dünya toplam bor rezervlerinin %65'i (bazı kaynaklarda %85'i)
Türkiye'dedir.
ÖRNEK SORU:
Aşağ'daki grafikte, 1975-1995 yıllan
arasında Türkiye'de çıkarılan üç maden
cevherinin üretim miktarları verilmiştir.
Yalnızca grafikten yararlanarak, aşağı.
daki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) 1995 yılındaki bor üretimi, 1975'dek/
demir üretiminden fazladır.
B) Verilen yıllar arasmda üretimdeki en
yüksek artış oranı borda görülür.
C) Bakır üretimindeki dalgalanma ülke
ihtiyacının değişmesine bağlıdır.
D) Dışsatımda en yüksek gelir demirden
sağlanır.
E) Bakır üretiminde Ikl kaz azalma görü-
lürken, demir ve bor üretimi sürekli art
ÇöZÜM:
Grafikte görüldüğü gibi demir ve bor
madenlerinin üretiminde sürekli artış
olmuşken, bakır üretiminde 1980 ve 1995
yıllan olmak üzere, üretimde İki kez azalma
YANIT: E
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı Som Bankası
