TURKTYE EKONCIWülCCOGRAFYÂ5ü (AZADENCİLİK-SÂNAYt-ULAŞıİ4-TİCARET-îURİZM)
TÜRKÜYE EKONÖIUÂI( COĞRÂFE'ÂSü (MADENCİÛİK-SANAYİ-ULAŞH%-TİCARET-TURİZM)
CE I n ton)
Grafik- I I: Türkiye'de 1998-2002 yıllan arasında şeker üretimi
Şeker fabrikaları, şekerpancarının çabuk bozulması nedeniyle üretim alan-
lan yakınlarında kurulur.
Şeker fabrikalarında şekerin yam şıra, hayvan yemi Olarak kullanılan yaş
küspe ve İspirto yapımında kullanılan melas da üretilir.
Yağ sanayisinde. zeytin ve ayçiçeği başta olmak üzere, mısır, soya fasul-
yesi, susam. pamuk, koza gibi bitkilerden yağ elde edilir.
Zeytinyağı fabrikaları Ege Bölgesi, Güney Marmara Bölürnü, Adana Bölümü
ve Güneydoğu Anadolu yoğunlaşmıştır.
Ayçiçeği yağı fabrikaları Trakya'da toplanmıştır,
Pamuk yağı ve soya fasulyesi yağı tesisleri Adana'da toplanmıştır.
Margarin tesisleri, İstanbul, İzmir, Adana'da yoğunlaşmıştır.
Konserveclllk, besin sanayisinin önemli bir koludur. Türkiye'nin pek çok
yerinde sebze, meyve, meyve suyu ve balık konserve fabrikaları bulunmak-
tadır. En yoğun olarak İstanbul, Bursa. Balıkesir ve İzmir illerinde yoğun.
laşmıştır.
Çay fabrikaları, Rize başta olmak üzere, Doğu Karadeniz kıyılarında top.
lanmıştır.
Süt ürünlerl sanayisi, Erzurum, Kars, Ardahan, Trabzon, Edirne, Bursa.
Şanlıurfa, Diyarbakır ve Mardin'de gelişmiştir.
Et kombinaları, Erzurum, Van, Ağrı, Kars ve Malatya'da bulunur.
b. Tütün ve İspirtolu İçki Sanayii
Tütün sigara, puro ve tömbeki şeklinde İşlenir. 1986 yılına kadar sadece
devlet kuruluşu Olan TEKEL tarafından üretilen sigara, Özel sektör tarafın.
dan da üretilmeye başlanmıştır.
TEKEL sigara fabrikaları, İstanbul, İzmir, Samsun, Tokat, Adana ve Ma-
latya'da yer alır, Bitlis'te Özel sektöre ait sigara fabrikaları vardır.
Alkollü İçki sanayisinde, üzüm, arpa, anason, patates, çavdar ve şerbetçi
Otu gibi bitkiler ham madde olarak kullanılır, Alkollü içkiler, TEKEL ve Özel
sektöre ait fabrikalarda üretilir. İçki fabrikaları genellikle ham madde üretim
alanlarına yakın kesimlerde kurulmuştur.
c. Dokuma, Deri ve Giyim Sanayii
Türkiye'de en yaygın ve en gelişmiş sanayi koludur. Aynca işyeri ve İstih-
dam bakımından en büyük pay dokuma, deri ve giyim sanayisinindir
(Grafik-15).
Coğratha Konu Anlatım” Soru Bankası
ORNEK SORU:
Ham maddenin varlığı, bir endüstri kokl-
nun kurulması ve gelişmesi için önemli bir
Buna göre, Türkiye'deki bir yerde,
aşağıdaki endüstrilerden hangisinin
küçükbaş hayvancılığa bağlı olarak
gelişmesi beklenmez ?
74.
Türkiye'de üretilen kaliteli ve UcUz dokuma, deri ve giyim sanayisi ürünleri
Amerika, AB Neleri ve Ortadoğu başta olmak üzere Dünya'nın pek çok
yerine İhraç
pamuklu dokuma, pamuğun üretildiği ya da kolay ulaşüğl kesimlerde
yoğmlaşrruşür. Özeüikle Ege. Akdeniz, Marmara, Güneydoğu ve Doğu
Arudolu'da İplik fabrikaları yoğunlaşmıştır.
Yünlü dokuma sanayisinde yün İpliği, yünlü kumaş dokuma, yünlü Örme
(trikotaj). ve kilimcilik yapılmaktadır. Üretim, çoğunlukla küçük ve
Ölçekli atölyelerde iç pazara yönelik yapılır.
İstanbul, İzrnir, Bursa, Uşak, Hereke, Kayseri ve Gaziantep'te yün İpliği ve
yünlü dokuma fabrikaları vardır.
Örme (trikotaj) kapsamına çorap, kazak, İç giyim vb. üretimi girer. İstan-
bul, Ankara, İzmir, gibi büyük kentlerde, özel sektörün işletüği küçük atöl-
yelerde yapılmaktadw.
Halıcılık, kilimcilik, günümüze kadar süregelen geleneksel el sanatların-
darıdır. Isparta, Kayseri. Kula (Manisa). Simav (Kütahya), Demirci, Gördes.
Uşak. Konya. Kırşehir. Sivas. Hereke ve Gaziantep'te el tezgâhlarında
dokunan halı ve kümler daha çok ABD ve Avrupa Birliği ülkelerine İhraç
Makine yapm hd1Cthk da gelişme göstertmiştir. Bu halılar, Ortadoğu
ülkelerine hraç edür,
ve battaniye dokumacılığı Isparta, Siirt. Hereke, Bünyan ve Sivas'ta
gelişmiştir. Burada üretilen battaniye ve kilimler, yurt dışına İhraç edilir. Siirt
ve çevresinde dokunan tiftik battaniyeler çok tanınmıştır.
İpekli dokuma, Bursa, İstanbul ve Gemlik'te yoğunlaşmıştır. Gemlik'te suni
labrikw vardır.
Dericilikte, giyişi, ayakkabı ve çanta yapılır. Deri sanayisi, başta İstanbul
oynak üzere, İznıir, Kayseri, Erzurum, Erzincan, Van ve Sarıkamış'ta
gelişmiştir. Deri ürünleri eşyalar, Türkiye'nin ihraç ürünleri arasında yer alır.
Hazır giyim (konfeksiyon) sanayii, Türkiye'de gelişen sanayi kolların-
dandır. Türkiye'de iç ve dış pazara yönelik üretim yapılmaktadır. Tekstil
hraç ürünlerinin yarışınaan fazlasını hazır giyim ürünleri oluşturmaktadır.
Bu sanayi kdunun büyük bir kısmı İstanbul'da toplamnışür. İzmir, Ankara,
Adana ve Bursa'da da hazır giyim sanayisi gelişmiştir.
d. Maden Sanayii
Yeraltından çıkarılan madenlerin fabrikalarda işlenerek maden cevher-
lerinh ayrıştırılmasıyla demir, çelik, bakır gibi saf metallerin elde edilme-
sidir. Maden sanayiine metalürji adı da verilir.
İşlenen metanet, madeni eşya sanayiinde çeşitli dayanıklı tüketim mallan
(buzdolabı, televizyon. çamaşır makinesi vb.) metal ev ve büro eşyaları,
otomoüv, makine endüstrishde yan İşlenmiş madde (ara ürün) olarak
Metalürji sanayiinin en Önemli kolu demir-çelik sanayisidir. Çünkü bu
sanayi kolu birçok sanayi kolunun temelidir.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki sanayi tesislerinden hangi-
sinin bulunduğu bir yörede, söz konusu
sanayi tesisinin ham maddesinin üre•
tildİği kesin değildir?
A) Pamuklu dokuma
C) Şeker
B) Çay İşleme
D) Zeytinyağl
A) Yünü dokuma
C) Süt
ÇÖZÜM:
B) Den
D) şeker
E) Konserve
ÇÖZÜM:
Tanma dayalı fabrikalar ham madde kay-
naklanna yakın yerlerde kurulur. Eu ge-
nel'emeye pamuklu dokuma tesisleri en az
Şeker, tanına dayalı sanayi tesislerin"n
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
L keten dokuma
II. deri işleme
III. pamukkl dokuma
M ipekli dokuma
Türkiye'de yukarıdaki sektörlerden han-
g'lerinin ham madde üretimi diğerle-
r'nden daha azdır?
ve 11 B)lvem q 'verv
D)" velil
E) m veıv
ÇÖZÜM:
'Türkiye'de keten ve ipek üretimi deri ve
pamuk üreffmine göre üha azdır.
YANIT: C
uyar.
ÖRNEK SORU:
YANIT: A
Ham madde kaynağı düşünüldüğünde,
yukarıdaki haritada numaralanmış yöre-
letİh hangisinde yünlü dokuma endüst-
risİnİn gelişmesi beklenir?
A) 1 B)" C)lll D)IV E) v
ÇÖZÜM:
Bozkırların geniş yer kapladığı III. yörede
küçükbaş hayvancılık yaygın Olduğu İçin
yünlü dokuma endüstrisinin gelişmesi
YANIT: C
Coğrafya 1-2 K2nu Anlatım" / Soru Bankası
