TÜRKİYE TARİHİ
DERS
OT
Ö Çaka Bey'in 1081'de Bizans'a karşı kazandığı savaş, Türk donanmasının da kuruluş yıll olarak kabul edilmektedir.
Bizans tahnnı ele geçirmek için Peçeneklerle ittifak kurmuşsa da amacına ulaşamamıştır. Ancak oluşturduğu
donanma ile Midilli, Sakız, Sisam, Rodos gibi Ege adalarını ele geçirmiştir.
Bu güçlü düşmandan kurtulmak isteyen Bizans, damadı olan I. Kılıçarslan'ı, Çaka Bey'in aleyhine kışkırtmıştır,
Kayınpederi Çaka Bey'i yanına çağıran I. Kılıçarslan, onu hileyle öldürtmüştür. Çaka Bey, Anadolu'daki ilk Türk
denizcisi, kurduğu donanma ise ilk donanma olarak kabul edilmektedir.
11. Tanrıvermişoğulları
Çaka Befin İzmir'de hâkimiyetini kurduğu yıllarda Tanrıvermiş adlı bir Türk komutanı da ele geçirdiği Efes'te
beyliğini kurmuştur. Bizans'ın sahil bölgelerine yolladığı donanma Efes'i ele geçirince bu beylik de ortadan kalk-
mışür (1097).
ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (TÜRKİYE SELÇUKLULARI) 1075-1308
Kaynaklarda Selâcıka-ı Rûm (Selcûkıyân-l Rûm) adıyla geçen Anadolu Selçukluları için günümüzde Türkiye
Selçukluları ifadesi de kullanılmaktadır. Malazgirt zaferinden sonra üç dört yıl içinde Anadolu'nun büyük bir
kısmı fethedildi. Bu fetihlerde en önemli rolü Selçuklular'dan Aklan Yabgu'nun torunu Kutalmış'ın oğlu Sü-
leyman Şah oynadı. Süleyman Şah zorlu bir mücadelenin ardından İznik'i başşehir yaparak Anadolu Selçuklu
Devleti'ni kurdu Süleyman Şah (1075-1086) Devletin kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah'tır. Selçuklu Sultanı
Melikşah'tan aldığı bir fermanla İznik'te bağımsızlığını ilan etmiştir. Devletin başkenti İznik'tir.
Süleyman Şah, devleti kurduktan sonra fetihlere bat yönünde devam ederek bir yandan Marmara ve Karade-
niz sahillerine, diğer taraftan da Ege Denizi kıyılarına ulaşır, böylece devletin sınırlarını Marmara kıyılarından
Çukurova'ya kadar genişletir. Bu gelişmeler nehcesinde Bizans İmparatoru Aleksi Komnen ile Türkiye Selçuk-
lulan, İstanbul Boğazı'nı sınır olarak belirleyen Drakon Çayı Antlaşması imzalanır. Bu antlaşmayla devletin batı
sınırları güvence altına alınır.
Tarsus, Adana, Antalya, AntepveAntakya'yı fetheden Süleyman Şah'ın bu fetihleri Suriye Selçuklu Meliki Tutuş'la
aralarının açılmasına neden oldu. Halep yakınlarında karşılaşan iki ordunun yaptığı Ayn Seylem Savaşı'nı Süley-
man Şah kaybeder ve savaş sırasında ölür (1086). Süleyman Şah, Suriye'de Caber Kalesi yanına gömülür. Lozan
Barış Antlaşması'na göre Süleyman Şah'ın mezarının bulunduğu yer Türk toprağı kabul edildiğinden, buranın
koruyuculuğu da Türk askerlerine verilmiştir.
Süleyman Şah'ın ölümünden sonra Selçuklu Sultanı Melikşah, Türkiye Selçuklu Devleti'ni kendine bağlamak
amacıyla Süleyman Şah'ın oğulları Kılıç Arslan ve Kulan Arslan'ı İsfahan'a götürür.
ö Türkiye Selçukluları 1086-1092 yılları arasında hükümdarsız kalır. Bu sürede devleti Süleyman Şah'ın yardımcısı
Ebu'l Kasım yönetir. 1092 yılında Selçuklu Sultanı Melikşah'ın ölümü üzerine serbest kalan Kılıç Arslan ve Kulan
Arslan Anadolu'ya gelirler. l. Kılıç Arslan, İznik'e gelerek devletin idaresini ele alır.
l. Kılıç Arslan (1092-1107)
I. Kılıç Arslan Türkiye Selçuklu sultanı olduktan sonra devleti yeniden teşkilatlandırır, devlet otoritesini sağla-
diktan sonra Bizans üzerinde baskı kurar. İstanbul'u fethetmek isteyen Çaka Bey'in kızı ile evlenir. Bizans'ın
kışkırtmaları sonucu Çaka Bey'in güçlenmesini kendi devleti açısından tehlikeli bulan I. Kılıç Arslan, Çaka Bey'i
öldürtür. Bu durum Türk denizciliğinin gerilemesine neden olur.
I. Kılıç Arslan Doğu Seferi'ne çıkarak Malatya'yı kuşatır, bu sırada Haçlıların İznik'e doğru ilerlediğini duyunca ku-
şatmayı kaldırıp İznik'e döner. Haçlılara karşı İznik'i savunmaya başlar. Ancak kalabalık Haçlı kuvvetleri karşısında
tutunamayarak devletin merkezini İznik'ten Konya'ya taşımak zorunda kalır,
Daha sonra Haçlılara karşı vermiş olduğu yıpratma savaşlarında (Merzifon-EreğIi savaşları) büyük başarılar ka-
zanır. Haçlılar çok büyük kayıplar vererek Suriye'ye zor ulaşır. Bu karışıklıklar sırasında Hatay ve Urfa şehirleri
Haçlıların eline geçer.
www.dizgikitap.com
67
YALÇIN
