Türkiye Selçuklu Devleti Kültür ve Medeniyeti
ORDU TEŞKİLATI
• Türkiye Selçuklularındaki askerî teşkilat Büyük Selçuklu Dev-
leti ordusunun devamı durumundadır. Ancak deniz ticaretine
önem vermesi ve donanmaya sahip olması yönünden Büyük
Selçuklu Devleti'nden ayrılır,
DEVLET YÖNETİMİ
• Türkiye Selçuklu Devleti birçok alanda Büyük Selçuklu Devle-
ti'ni örnek almıştır. Hükümdarlar Büyük Selçuklu Devleti'nden
farklı olarak Farsça unvanlar kullanmışlardır.
Hükümdar
Donanma Komutan
Jandarma Teşkilat
• Reisül Bahr
• Meliküs Sevahil
• Emir-i Sevahil
• Şurta
EKONOMİ
DİN VE İNANIŞ
• Türkiye Selçukluları Moğolların baskısından kaçan Türkmen-
leri Anadolu'ya yerleştirmişlerdir. Bu Türkmenler arasında
bulunan mutasavvıflar yerleştirildikleri bölgelerde sosyal,
kültürel ve dinî alanlarda faaliyet göstermişlerdir.
• Bu faaliyetler sonucunda Mevlevilik, Bektaşilik, Ekberİ-
lik, Nakşibendilik, Kadirilik ve Rufailik gibi tarikatlar ortaya
çıkmıştır. Bu mutasavvıflardan Muhyiddin Arabi, Mevlâna
Celâleddİn-İ Rumî, Yunuş Emre ve Sadreddİn Konevİ görüş
ve düşünceleriyle sadece o dönemi değil, sonraki zamanla-
rı da etkilemiştir.
13. YÜZYILDA ANADOLU'DAKİ ÖNEMLİ ŞAHSİYETLER
Semboller
Büyük Selçuklu Devleti ile ay-
mıdır.
Unvanlar
• Keyhüsrev
• Keykavus
• Keykubad
"Key", Farsçada "sultan" veya "padişah" anlamına gelir.
• Büyük Selçuklu Devleti'nde olduğu gibi devlet işleri Büyük Di-
vanda (Divan-' Saltanat) görüşülmüştür. Bu divana bağlı alt
divanlar şunlardır;
Divan-' İstifa
bivan-ı Arz
Divan-ı işraf
Divan-l İnşa (Tuğra)
Niyabet-i Saltanat
Pervaneci Divanı
Mali işlerle ilgilenir.
Ordunun maaş, giyecek, yiyecek, teçhizat
İşleriyle İlgilenir.
Askeri ve hukuki işler dışında devletin tüm
işlerini teftiş eder,
İç ve dış yazışmalarla ilgilenir.
Hükümdar başkentte olmadığı zamanlar-
da devlet işleri ile ilgilenir.
Ülke topraklarının kayıt defterlerini tutar;
has ve iktalara ait kararları düzenler.
"Nâibi Saltanat” ve "Pervane" ilk defa Türkiye Selçuklularında
görülen devlet görevlileridir.
Ahilik XIII. yüzyılda temeli yardımlaşma üzerine kurulan esnaf ve
sanatkâr örgütlenmesine verilen isimdir. Özellikleri şunlardır;
Fütüwet anlayışına dayalı bir şekilde Ahi Evran (Şeyh Nasret-
tin) tarafindan kurulmuştur. Ahilik ahlaki, ekonomik, sosyal, si-
vasi ve askeri sahalarda önemli bir işleve sahiptir.
Ahi Evran ahiliğin amaç ve felsefesini "Letaif-i Hikmet" adlı ese-
rinde anlatmıştır.
Gayrimüslimler bu teşkilata alınmamışür. Avrupa'da yer alan
gild ve hansa teşkilatlarına da Müslümanlar alınmamıştır.
• Ahiler üretimi, ihtiyaca göre ayarlamışlardır.
• Ahiler kolayca iş değiştiremezler, kalitesiz ve bozuk üretemez-
leç piyasadaki malların fiyatlanm ayarlarlardı. (Narh Kesmek)
• Kırşehir, Konya ve Kayseri önemli ahilik merkezleridir.
• Esnaflann başında bulunan kişiye şeyh veya pir adı verilmiştir.
• Esnaflar fütüvvetnameye (iç düzeni sağlayan kurallar) uym
lar, ihtiyaca göre kaliteli mal üretmişlerdir.
• Esnaf gerektiğinde cihada katılmıştır.
• Ahilik teşkilatında mesleki eğitim verilerek bu eğitimi, bitiren
kişiye diploma (icazetname) verilmiştir.
• Bu teşkilat sayesinde esnaflar arasında dayanışma artırılmış,
"orta sandık"ta para toplanarak yeni dükkân açacaklara bu pa-
radan verilmiştir.
• Ahi Evran'ın eşi olan Fatma Bacı da esnaf eşlerini eğitmek ve
meslek kazandırmak için Bacıyan-ı Rum (Anadolu Kadınları)
teşkilatını kurmuştur. Bu teşkilat "Aşma, eşine, işine dikkat et."
prensibi ile çalışmışür.
42
İlim ve Bilim İnsanları
Hz. Mevlâna
Yunus Emre
Âşık Paşa
Hacı Paşa
Gülşehri
Hoca Dehhani
Muhyiddin Arabi
Önemi ve Eserleri
Divan-l Kebir ve Mesnevi
Risaletü'n Nushiyye ve Divan
Garipname
Anadolu'nun İbn-i Sina'sıdır.
Feridüddin Attar'ın "Mantlku't Tay"
adlı eserini Türkçeye çevirdi.
Selçuklu Şehnamesi adlı eseri ile
ünlüdür.
Selçuklu Dönemi'nde yapmış ünlü
mutasavvıf ve sufidir. Ekberilik"
adındaki tasavvuf akımının öncüsü-
dür.
instagram.com/copysinav
