TÜRKİYE'NİN YERŞEKfLLERİ
Doğu Karadeniz kıyı kesiminde Giresun, Rize ve Kaçkar dağlan; iç kesim-
de Çimen, Mescit, Aladağlar ve Yalmzçam dağlan. Bu dağlarda yükselti
4000 m'ye yaklaşr.
Akdeniz Bölgesi
Antalya Körfezi'nin batısında güneybaü - kuzeydoğu yönünde uzanan Batı
Toroslarda Akdağ, Barla ve Beydağları.
Antalya Körfezrnin kuzeydoğusunda Taşeli Platosu'na kadar; Sultan,
DedegÖI, Akdağ ve Geyik dağlan.
Adana Bölümüme güneybatı - kuzeydoğu yönünde uzanan Balkar,
Aladağlar, Tahtalı ve Binboğa dağları. Bu dağlarda 3500 miyi aşan doruk-
lar yer alır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi Dağları
Toros Dağları'nın devamı Olan Güneydoğu Toroslar, bölgenin kuzeyinde İç
bükey bir kavis çizerek Türkiye'nin sınırları dışına çıkar.
Bölgede Mardin • Batman arasında Mardin Dağlan uzarur.
Doğu Anadolu Bölgesi Dağları
Doğu Anadolu Bölgesi'nde kuzeyde Kuzey Anadolu; güneyde Toroslar bir-
birine yaklaşır. Bunlar arasında şıralar halinde uzanan dağ kuşakları Oluşur.
Bunların başlıcaları Mercan, Bingöl ve Aras dağlarıdır. Güneydoğu To-
röşlar'ın doğuşunda 4000 m'yi aşan (Uludoruk 4135 m) Hakkari Dağlan
bulunur.
İç Anadolu Bölgesi Dağları
Bu bölgede uzun sıradağlar bulunmamaktadır. Emir Dağları, Ayaş Dağı,
Elmadağ ve Orta Kızılırmak Bölümü'nde Akdağlardır.
2. Kırılmayla (Faylanmayla) Oluşan Dağlar
TürkiyeBe dağ oluşumu Alp Orojenezi'nden sonra da devam etmiştir. Bu
oluşumlar, yerkabuğunun kırılması şeklinde oluşmuştur.
Yerkabuğunun sert Olduğu şahalar yan basınçlara maruz kaldığında kırdır.
Kınlınayla oluşan fay hatları boyunca yer yer bloklar halinde çökme ve yük-
selmeler meydana gelmiştir.
Batl Anadolu'da Ege Denizi'ne dik uzanan dağlar, kırılmayla (faylanmayla)
Oluşmuştur. Bu dağlar, kuzeyden güneye sırasıyla Madra, Yund, Boz-
dağlar ve Aydın Dağlarıdır.
Bununla birlikte Hataydaki Nur Dağlan da faylanmayla oluşmuştur.
CoğraıYa 1-2 Konu Anlatımh Som Bankasx
773
71.
779
772•
77.
ÖRNEK SORU:
.11!4
Yukandaki haritada numaralanmış yöre-
'erin hangisinde şenklinal yapının
yaygın olduğu savunulabilir?
B) 11
ÇÖZÜM:
C) 111
Antiklinal ve şenklinal gibi kwmnh
sıradağlarm oluşumu İle 'Mitidir. Akdeniz,
Karadeniz Doğu Anadolu'daki dağlar
hvnmh sıradağlardır.
ÖRNEK SORU:
YANIT: 3
Yer şekli Özellikleri göz Önüne alındığın-
da, yukarıdaki haritada numaralanmış
yörelerin hangisinde akarsu akış hızlan
diğerlerine göre
c:zlîa azdır?
ÇÖZÜM:
Ergene Yöresi'nde (V.) or*rna yüksem
engebe az Olduğu için akarsuknn akış hm
YANIT: E
YELQŞEKüLLEhü
3. Volkanizmayla Oluşan Dağlar
Türkiye'de Üçüncü zamanın başlarından İtibaren volkanik olaylar
başlamıştır. Bu faaliyetler yakm çağlara kadar devam etrnişür.
Vokanizmanın bir hat boyutu Oluşmasıyla şıralar halinde uzanan volkanik
dağlar; bk veya birkaç merkezden oluşan püskürmeyle volkan konileri
Harita-2: Türkiye'de volkanik araziler ve volkan dağlarınm dağılışı
Doğu Anadolu Bölgesi
Türkiye'de volkanik amilerin yaygın Olduğu bölgedir. Büyük ve Küçük
Ağn Dağı. Tendürek, Şüphan, Nemrut, Kışır Dağl ve Aladağ başlıca
volkan konüeridir. Bununla birlikte Allahuekber, Kargapazarı, Dumlu ve
Palandöken dağları volkanizmayla oluşan sıradağlardır.
İç Anadolu Bölgesi
Erciyeş, Haşandağl, Melendiz, Karadağ ve Karacadağ. Ayrıca
dokya yöresi olarak bilinen Ürgüp - Göreme - Uçhlsar arasındaki sahada
vokarük arazner yer alır.
Ege Bölgesi
Manisada Kula • Karataş arasında Türkiye'nin en genç volkanik sahaları
yer alır. Bu s"da birçok küçük volkan konisi bulunmaktadır.
Akdeniz Bölgesi
Ceyhan'ın doğsunda ve Hatay'da Hassa çevresinde volkanik araziler ve
• VMan konileri yer alır. Bununla birlikte Isparta'da volkanik arazi ve kaldera,
Beyşehir ve Seydişehir arasında Alacadağ ve Erenler Dağl yer alır.
F«radeniz %lgeşende, Köroğlu Dağlan ve Güneydoğu Anadolu'daki
Karacadağ, Marmara'da Uludağ volkanik dağlardandır.
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de Malama yükselti ve eğimin
fazla olması, aşağıdakilerden hangisini
etkilediği söylenemez?
A) Hidroelektrik potansiyelini
B) Dağcılık ve kış turizmi olanaklarım
C) Yol yapım giderlerini
D) Ekilebilen alanların oramm
E) Endüstri tesislerinin türünü
ÇÖZÜM:
Endüstri tesislerinin türü, yer şekli koşullan
İle İlgili değildir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi yer şekillerinin
Ege Bölgesi'ne kazandırdığı Özellikle-
rinden biri değildir?
A) Korunaklı liman sayısının fazla olması
B) Kam ve demiryollarının doğu-baü doğ-
rultusunda uzanması
C) Geniş tanm alanlarının bulunması
D) Linyit yataklarının bulunması
E) Denizel etki alanının geniş olması
ÇÖZÜM:
Linyit yataklarının bulunması, bölgenin İBO-
lojik yapısı ile ilgilidir.
YANIT: D
Coğraiya 1-2 Konu Anlatımlı j Soru Bankası
