1. Türkiye'nin Bölge ile İlişkileri
İ,Busya Federasyonu
Rus doğal gazını Karadeniz'in altından döşenen bir boru hattıy-
la Samsun'a ulaştıran "Mavi Akım Projesi” Rusya-Türkiye ilişki-
lerini olumlu etkilemiş ve Rusya Türkiye'nin en fazla ihracat yap-
tığı ülke hâline gelmiştir.
'kafkasya
Türkiye Kafkasya'da bağımsızlıklarını kazanan Azerbaycan, Erme-
nistan ve Gürcistan'ı resmen tanımıştır.
Azerbaycan lideri Haydar AlihNin dile getirdiği "Bir millet, iki
devlet" sözü iki devlet arasında temel parola olmuştur. Türkiye
Yukarı (Dağlık) Karabağ Sorunu'nda en başından günümüze ka-
dar Azerbaycan'ın yanında yer almıştır.
Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ve Bakü-Tiflis-Erzurum Do-
ğal Gaz Boru Hattı, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirke-
tırım yapması, ayrıca Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ndeki Şah De-
niz 2 Gaz Sahası ve Hazar Denizi'nin güneyinde üretilen doğal ga-
zın öncelikle Türkiye'ye ardından da Avrupa'ya taşınmasını öngö-
ren "Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi" (TANAP) İki ül-
ke arasındaki ekonomik ilişkilerin İyice güçlenmesini sağlamıştır.
Orta Doğu
2011 Arap Baharı sonrası Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad reji-
minin sivil halkı katletmesi, Türkiye-Suriye ilişkilerinin bozulma-
sına yol açmıştır.
2000'Ii yıllarda Türkiye-israil ilişkileri ise İsrail'in Batı Şeria'ya in-
şa ettiği "Utanç Duvarı", İsrail'in Lübnan'a müdahalesi, 2008'de
Gazze Şeridi'ne yönelik "Dökme Kurşun Operasyonu", 201ffda
askerî operasyonların İptal edilmesi, Davos'ta yaşanan "One
Minute Krizi", alçak koltuk tartışmaları, Mavi Marmara Baskını
gibi gelişmeler nedeniyle kopma noktasına gelmiştir.
Balkanlar
Türkiye bölgede en çok sorunu Yunanistan ile yaşamıştır. Batı
Trakya, Ege, Kıbrıs, Patrikhane, Pontus, PKK, AB, Batı Trakya
Türklerinin lideri Sadık Ahmet'in yargılanması Türk-Yunan iliş-
kilerini şekillendiren önemli konular olmuştur. 1996 yılında Kar-
dak Krizi, 2000'li yıllarda ise Kıta Sahanlığı, Ege Hava Sahası, it
dalaşları (dog fights), Kıbrıs'taki halk oylaması Türk-Yunan iliş-
kilerini olumsuz etkilemiştir.
Turgut Özal
(1927.1993)
Süleyman
Demirel
2. 1980 Sonrası Türkiye
1983 milletvekili genel seçimlerinde Turgut Özarm
liderliğindeki Anavatan Partisi (ANAP) iktidara gel-
miştir. 1987'de yapılan referandum ile 12 Eylül As-
kerî Müdahalesi sonucunda siyaset yasağı konan
Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Necmettin Er-
bakan ve Alparslan Türkeİin siyasi yasakları kalk-
mıştır.
Kasım 1987'de yapılan seçimlerde ANAP yine bi-
rinci parti olarak çıkmıştır. 31 Ekim 1989'da TBMM
rine Yıldırım Akbulut başbakan olmuştur. Turgut
Özal'ın 1993 yılında ölümü ile Süleyman Demirel
Cumhurbaşkanı olmuş, Süleyman Demirel'in ye-
rine ise Tansu Çiller, DYP Genel Başkanı ve Türki-
ye'nin ilk kadın başbakanı olmuştur. Bu dönemde
AB ile "Gümrük Birliği Antlaşması" imzalanmıştır.
28 Şubat Postmodern Darbesi
Achnı 28 Şubat 199Tdeki Millî Güvenlik Kurulu Bildirisi'nden alan
bir askeri darbedir. Bu darbenin ortaya çıkmasında; Başbakan Nec-
mettin Erbakan'ın tarikat ve cemaat liderlerine iftar yemeği ver-
mesi, Ankara Sincan'daki Kudüs Gecesi etkinliğine Devlet Güvenlik
Mahkemesinin (DGM) inceleme başlatması, 28 Şubat 1997'de top-
lanan MGK'de hükûmetin İrtica İle yeteri kadar mücadele etmediği
ve etmediği takdirde nelerin yaşanabileceğini Başbakan Necmettin
Erbakan'a iletmeleri gibi nedenler etkili olmuştur.
MGK kararlarına karşı koyan Refah Partisi Genel Başkanı ve
Başbakan Necmettin Erbakan baskılar sonucu 18 Haziran'da is-
'tifa etmiştir.
3. 1990 Sonrası Türkiye
1995 ile 2001 yılları arasında Türkiye'yi Necmettin Erbakan, Mesut
Yılmaz ve Bülent Ecevit başbakanlığındaki koalisyon hükûmetle-
ri yönetmiştin Bu dönemde Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üye-
fiğini sağlamak İçin önemli çalışmalar yapılırken hazırlanan "Ulu-
sal Program" çerçevesinde AB'ye uyum yasaları çıkarılmıştır. Mayıs
200ffde Ahmet Necdet Sezer Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
2002, 2007, 2011, 2015 ve 2018'de yapılan seçimlerde Adalet
ve Kalkınma Partisi tek başına iktidara gelmiştir.
2007'de ABD'de başlayıp 2008'de dünyaya yayılan ekonomik
kriz Türkiye'yi de etkilemiştir. Cari açığın artması, reel sektörde-
ki sert düşüşler krizi derinleştirmiştir. Türkiye 201Udan itibaren
krizin olumsuz etkilerini azaltmıştır.
207
Küreselleşen Dünyada Türkiye
Gezi Parkı Olayları (2013)
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin "Taksim Yayalaştırma Projesi"
kapsamında yol genişletme çalışmaları sırasında bazı ağaçların
sökülmesi veya yerinin değiştirilmesine tepki olarak başlayıp ya-
yılan ve polis müdahalesine kadar varan olaylardır. Eylemcile-
rin Gezi Parkı'nın park olarak kalması, bazı illerin vali ve emni-
yet müdürlerinin görevinden alınması, hükûmetin üçüncü ha-
valimanı ve üçüncü köprü projelerini durdurması gibi talepleri
bu eylemlerin sadece çevre için değil mevcut hükûmeti yıkmak
üzerine olduğunu da ortaya koymuştur.
FETO ve 15 Temmuz
1960'Iı yıllarda ortaya çıkmış çeşitli iç ve dış güçler tarafından des-
teklenen Fethullah Gülen tarafından kurulan terör örgütüne "Fet-
hullahq Terör Örgütü” veya "Paralel Devlet Yapılanması" adı veril-
mİştİr. Fethullah Gülen, devletin İçine yerleştirdiği ajanları İle Türki-
ye Cumhuriyeti Devleti'ne darbe yaparak çeşitli ülkelerin sömürge-
si durumuna getirmeyi amaçlayan sözde bir cemaat lideridir.
Gülen, 1966 yılında İzmir Tepecik'te "ışık evleri"ni (örgütün hüc-
re evleri) kurmuştur. "Himmet" adı altında toplanan paralarla güç-
lenen örgüt devlet içine (eğitim, yargı, emniyet, sağlık vb.) sızma-
ya başlamıştır. TSK içine sızan FETÖ mensupları vaklaşan Yüksek As-
kerÎ Şûrada (YAŞ) ordudan atılacaklarını anlayınca Gülen'in emriy-
le 15 Temmuz 2016'da harekete geçmişlerdir. Bu kalkışma girişi-
minde başta TBMM, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, yollar, köprüler,
stratejik devlet kurumları, Gölbaş Özel Hareket Daire Başkanlığı,
TRT, TÜRKSAT, MİT gibi yerler ele geçirilmeye çalışılmıştır, Ancak
bu darbe girişimi Türk milletinin ve güvenlik güçlerinin çabalarıyla
16 Temmuz'da tamamen sonlandırılmıştır.
15 Temmuz-16 Temmuz 2016 arasında yaşanan bu darbe girişimi
sonucunda 249 vatandaş şehit olurken 2193 kişi de gazi olmuştur.
Darbe girişiminin seyrini değiştiren kişi ise '
Özel Kuwetler Komutanlığına girmeye çalı-
Şan darbeci general Semih Terzi'yi öldüren
Şehit Astsubay Kıdemli Başçavuş Ömer
Halisdemir'dir. Kendisi cuntacı askerler ta-
rafından şehit edilmiştir. O gün veya 0 yıl
doğan çocuklara kendisinin ismi verilmiş
ve doğduğu il olan Niğde'deki üniversitenin
adı "Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi"
olarak değiştirilmiştir.
Ömer Halİşdemİr
instagram.com/copysinav
