TÜRKİYE jKLjwafi
III. Türkiye'de Nemlilik ve Yağış
a. Türkiye'de Nemlilik
Türkiydde nemlilik durumunu denize göre konum ve sıcaklık belirler.
Harita. I I : Türkiye'de bağıl nem
KIYI kesimlerinde buharlaşma miktarının fazla olması nedeniyle, nem
miktarı fazladır,
İç kesimlere gidildikçe nem miktarı azalır.
Sıcaklığın daha yüksek Olduğu güney kıyılarında bağıl oram, kuzey
kıyılarından daha azdır.
Güneydoğu Anadolu'nun güneyi bağıl nem oranının en düşük olduğu
keşimdir. Bu durum, sıcaklığın yüksek ve mutlak nem miktarının az
olmasından kaynaklanır, (Harita-11)
b. Oluşumlarına Göre Yağışlar
1) Cephesel Yağışlar
Farklı sıcaklık ve nem özelliklerine sahip hava kütlelerinin karşılaşma böl-
gelerinde cephesel yağışlar oluşur.
Türkiye'de yıllık yağışın büyük bir bölümünü Ve kış yağışlarının tamamına
yakınını cephesel yağışlar oluşturur. Başta Marmara, Ege ve Akdeniz olmak
üzere, bütün bölgelerde cephesel yağışlar görülür.
2) Orografik (Yamaç) Yağışlar
Türkiye'de özellikle dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde denizden ge-
len nemli hava kütleleri, dağ yamaçları boyunca yükselir ve yamaç (orog-
raflk) yağışlan oluşur.
Türkipde en yüksek yağışların görüldüğü Karadeniz kıyıları başta olmak
üzere, Torosların güney yamaçları Ve Nur Dağları'nın batı yamaçlarında
orografik yağışlar görülür.
3) Konveksiyonel (Yükselim) Yağışlar
Isınan hava, yükselir. Hava kütlesi yükseldikçe soğur ve nem taşıma kapa-
sitesi azalarak, yağış oluşur.
Sıcaklıkların artmaya başlamasıyla, İç Anadolu Bölgesi'nde ilkbahar sonun-
da va Doğu Anadolu'da yaz başlarında görülen yağışların Önemli bir
bölümü konveksiyonel kökenlidir.
İç Anadolı_fda ilkbaharda bazı yıllar haftalarca süren bu yağışlar, kırkikindi
yağışları olarak adlandırılır.
Coğrafya 7-2 Konu An13fimh Soru Bankası
Uyan:
Sıcaklık arttıkça havgmn nem taşma kapa-
sitesi artar. Bu durum nem orammn azal-
masma neden olur.
ÖRNEK SORU:
Aşağ'daki tabloda, K, L ve M merkezle-
'İndeki yıllık Malama bağıl nem orankn
yıllık toplam yağış miktarı verilmiştir.
Merkezler Bağıl nem Yağlım
miktarı
m)
M
80
40
65
2100
1200
Buna göre, K, L ve M merkezlerinden
herbiri yukarıdaki haritada numaralan-
mış II. ve III. merkezlerden hangisi
olabilir?
A)
B)
D)
E)
111
11
11
111
111
ÇÖZÜM:
K kıyılarında,
L Karasal iklim bölgesinde, M İse
Akdeniz İkliminde bulunur.
YANIT: C
TÜRKİYE fKLjmj
c. Türkiye'de Yağışın Dağılışı
Türkiyede yağış m"darl, bölgeler arasında olduğu gibi bölgelerin İçinde de
Önemli farklılıklar gösterir.
Türkiye'de yağışın dağılışını;
hava kütleleri,
denize göre konum ,
dağların uzamş doğrultusu.
hakk-n rüzgar yönü,
yükselti
Türkiye'nin yıllık yağış miktan 300 mm ile 2500 mm arasında değişir. Ülke
genelinde yıllık yağış ortalaması yaklaşık 600 mm'dir.
Harita-12: TûrkO•e yılhk Malama yağış dağılış'
Türkiye'de yağışm dağthşl incelendiğinde Şu sonuçlar görülür:
Kıyı kesimlerinden iç kesimlere gidildikçe yağış miktarı azalır.
En yağışlı kesirnler, dağlarm denize paralel uzandığı Karadeniz ve Ak-
deriz kıyılardır.
En az yağış, İç kesimlerde deniz etkisine kapalı dağlar arasındaki vadi-
ler ve çevresine göre alçakta kalmış çukur şahalar alır.
İç kesimlerde yüksek sahalar, çevresine göre daha fazla yağış alır.
Güneydoğu Torosların güney kesimlerinde yağış miktarı yer yer
1000 mrnYi aşu (Harita-12).
En az yağışlı yerler:
Tuz GÖü•nün güneyi (292,5 mm),
Iğdır Ovası (272 mm),
Konya Ovasfnm bölümü,
Malatya Ovası'nın alçak kesimleri,
Deve" Ovası (Kayseri),
Çoruh vadiğnde YuşLffli - Tortum yay.
En yğğlşll yerler:
Başta Rize - Hopa arası Olmak üzere Doğu Karadeniz ve Batı Karadeniz
Torosların Antalya Körfezi'nin kuzeybatısında kalan yamaçları.
Türkiye'de fazla yağış alan kesim Olan Rize yöresi 2300 mm'den fazla
alır (Harita-12).
—247-
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki Türkiye hartasında yıllık ortala-
ma yağış dağılış' haritası verilmiştir.
7
Haritaya göre, aşağıdaki yargılardan
hangisine ulaşılabilir?
A) Yağış miktarl batıdan doğuya doğru
B) Yağış miktarının en az Olduğu keşimler
Ege kıyılarında yar alır.
C) Güneydoğu Anadolu, Bat Karadeniz
kadar yağışlıdır.
D) İç bölgelerde etrafı dağlarla çevrili
alçak keşimler yağış miktarının en az
olduğu yerlerdir.
E) Yağış dağılışl büyük Ölçüde enlemin
ÇÖZÜM:
Yılhk yağış miktanmn 0 - 400 mm olduğu
Türkiye'nin en az yağış alan alanlan İç
Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Bu durum
üzerinde de bölgenin çevresinin yüksek
dağlarla çevrili olması ve bu nedenle nemli
hava kütlelerinin bölgeye girememesi etki-
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
