TÜRKİYE İKLİMİ
d. Türkiye'de Bulutluluk
Türkiyede bulutluluk, bağıl nem oranının dağılışla ile benzerlik gösterir.
Harita-13: Türkiye yıllık ortalama bulutluluğun dağılışl
Türkiydnin yıllık ortalama bulutluluk haritası İncelendiğinde:
En yüksek bulutluluk 6,5'İn üzerinde olan Doğu Karadeniz'de görülür.
Kuzey Anadolu'da bulutluluk - arasındadır.
En düşük bulutluluk, Güneydoğu Anadolu'da görülür
Ege ve Akdeniz kıyıları, 3,5 - değerleriyle, bulutluluğun az Olduğu
kesimlerdendir (Harita-1 3).
Mevsimlere göre bulutluluk oranı değişir, Özellikle kışın bulutluluk oram
artarken, yazın Türkiye'nin güneyi başta olmak üzere ülke genelinde bulut-
luluk azalır.
e. Türkiye'de Buharlaşma
Buharlaşma miktarını, Sıcaklık ve bağıl nem oram belirler. Bağıl nem
oranının düşük olduğu (sıcak ve karasal) bölgelerde buharlaşma şiddet-
tidir. Bağıl nemin fazla olduğu sahalarda buharlaşma düşüktür.
Harita •14: Türkiye buharlaşmanın dağılışl
En yüksek buharlaşma, sıcak ve kurak olan Güneydoğu Anadolu'da
görülür (2000 mm).
Bağıl nemin ve bulutluluğun yüksek Olduğü Karadeniz kıyı kuşağında
buharlaşma çok düşüktür (600 mm).
En fazla buharlaşrna, sıcaklığın arttığı yaz aylarında görülür. Bu durum-
da, sıcaklık artışının yanında, bağıl nem oranının düşmesi de rol oynar.
Kışın sıcaklığın azalmasma bağlı Olarak buharlaşma da azalır (Harita-14).
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım” I Soru Bankası
Buhffluluk, 10 üzerinden değer verilerek
ifade edilir. Örneğin, gökyüzünün yansı
bulutla kapil olduğunda bulutluluk 5 iken,
tamam kaplı olduğunda bulutluluk 1Tdur.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinde yıllık bulut-
luluk oram en fazla, yıllık güneşlenme
süresi en kısadır?
A) Güneydoğu Avadolu'nun güneyinde
B) Menteşe Yöresi'nde
C) Güney Marmara'da
D) Doğu Karathniz kıyılarınth
E) Tuz Gölü çevresinde
çözüM:
Doğu Karadeniz kıyılan her mevsim
yağışlıdır. Bu nedenle bulutluluk oram
fazla ve yıllık güneşlenme süresi kısadır.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Türkiye 'nin karasal İklim bölgelerinde
toplam yağış miktarı birbirine yakın olması-
na karşm Güneydoğu Anadolu Bölge-
srnde kuraklık daha etkilidir.
Bu durum, Güneydoğu Anadolu Bölge•
senin aşağıdaki Özelliklerinden hangl•
sinin bir sonucudur?
A) Yer şekillerinin sade
B) Denizlere uzak olrnaşl
C) Buharhşma şiddetinin fazla
D) Taban suyu seviyesinin düşük olması
E) Yağış reminin Ohnaşl
Yaz sıcaklık ortalarnasmm, dokYISrWa bu-
harlaşma şiddetinin fazla olduğu Güney-
doğu Anadolu Bölgesi'nde kurak*k en faz-
YANIT: C
TÜRKÜYE jKLjmi
f. Türkiye'de Kuraklık
Kuraklık su ve yağış yetersizliği demektir. Ydhk yağış miktarı, buharlaşmay-
la kaybedilen su kaybından az olduğunda kuraklık yaşanır.
Türkiye'de en kurak bölge, buharlaşmanın fazla Olduğu, Güneydoğu
Anadolu'dur. Burada yılın en az altı ayı kurak geçer.
İç Anadolu, en az yağış alan böğe olmasına karşın, buharlaşma miktarı
Güneydoğu Anadolu kadar yüksek Olmadığı İçin yılın üç - dön ayı kurak
Türkiye'nin en nemli bölgeleri, Karadeniz kıyı kuşağı ve Toros dağlarının
güneye yamaçlarıdır. Bu kesimlerde, buharlaşmayla kaybedilen şu
miktarı. yağışlardan az olduğu için rwnMir.
C. TÜRKİYE'DE GÖRÜLEN İKLİM TİPLERİ
Kuadeniz İklimi
Akdeniz İklimi
Kuasal İklim
Harita. 15: TûrkiyeHe ana iklim tiplerinin coğrafi dağılışı
I. Karadeniz İklimi
nırnan İkürniyle benzerlik gösterir.
Başta Doğu Karadeniz olmak üzere, Karadeniz Bölgesrnde ve Marmara
Bölgesi'nin Karadeniz kıyı kuşağında görülür.
Yazları kışlan Ilık geçer.
Yıllık sıcakhk farkı azdır.
Her rnevşim yağış alır. Bununla birlikte, yağışlar sonbaharda anar. İlkba-
harda düşen yağşlar, mevsimlere oranla daha azdır.
240
Grafik-1•; Rize sıcaklık Grafik-2: Samsun 'un sıcaklık
ve yağış grafiği
ve yağış grafiği
Bölgesi'nde sıcaklık ve yağış durumunda yöresel farklar görülür.
— Bölünü, diğer bölümlere göre fazla yağış alır (Grafik-1).
Orta bölgede en az yağış alan bölümdür (Grafik-2).
ÖRNEK SORU:
Yıllık yağış miktarı Mardin'de, Kars'tan
fazla olmasına rağmen, Mardin'de
kuraklığın Karstan daha etkin olması bu
İki yörenin hangi bakımdan farklı
olmasının bir sonucudur?
A) Toprak yapısı
B) Denize yakınlık
C) Matematik konum
D) Buharlaşma şiddeti
E) Akarsu ağının sıklığı
ÇöZüM:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan
Mardin'de yaz sıcaklık ortalamalarının
Kars'tan fazla olması nedeniyle buharlaş-
ma İle kaybedilen Su miktarı da Kars'tan
fazla olmaktadır. Bu durum kuraklığın
Mardin'de daha etkili olmasına nedendir.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Kuzeybatı Avrupa kıyılannda her mevsim
yağışlı, yazlan serin, kışlan ihk geçen nemli
bir İklim hakimdin
Kuzeybatı Avrupa'daki İklim Özellikleri.
ne benzer koşullar, Türkiye'de aşağıda-
kl yörelerden hangisinde görülür?
A) Çukurova 'da
B) Doğu Karadeniz kıyılarında
C) Menteşe Yöresinde
D) Haymana Platosu'nda
E) Göller Yöresinde
ÇÖZÜM:
Türkiy"e her mevsim yağışlı, yazları serin
ve kışlan Ilık geçen iklim tipi Karadeniz
İklimidir. Eu İklim tipi seçeneklerde verilen
yöreler İçinde Doğu Karadeniz kıyılarında
YANIT: B
Coğraö•a 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
